z

furatto

loco-rü ubi

quae-

ritur.

MENSU RATIO* AXIOMATA, TERMINI.

1. Quaesit cujüsqucloc. longitudo: & computatio fit in «equatore vel marginibus^ arti-

• culartumtabcll:septentrio«aHbus& meridionalibus, numerum ostendente aliquo meri-dianorum, vel expretiorum vel intellectorum. Sunt n, per decimos quosque -equatorisgradus meridiani ducti, cum alioqom, si innumeri illi exprimi debuissent, omnia meridia-stis essem oblirerata. Atque haec calculatio, nisi certa capta hypothefi, incerta hodie red-dita est: cum vel tria diversa diversorum extern numerandi initia. Ptolomarus ordituritaInsulis Fortunaris: Hispanorum natur« in Asorib. insulis: quidem & in medio Hispani«;

- verum abs re Peltam recoxerunt, cum chaly boclisis seu declinatio magnetis in aliis quo-queplnribuslocis nulla eveniat, qu« tamen eorum fundamentum est.

2. Quarnam sit loci latitudo, vel quod idem est, Elevatio Pelii Er ostendunt hoc numeri

• ^meridianis inscripti, vcllimbi tabellarum orientales & occidentales.

'Poli vero elevatione cognita Rccttfi catio globi, advarias Geographicas & Astronom,ntilicates ita obtinetur «Numerum elevationis tui loci e. g. Stetini 5j.gr, 30. rnm. qu«re incirculo «neo, in illa parte, ubi, numerando a polo, ita se Insequuntur numeri: 10.20. jo.-&C. Hos numeros applicaThec« sicirculo ligneo lato, qui sostinet globum & Horizontemmetitur, Hoc ita disposito globus intra xncumcirculum rotandus,quoad Stettmim supe-rius directo substet meridiano eidemque numero atq; ita consistat in sumo jugo globi,sitq'q centrum hemispherii conspicui; id quod leges Homontis exigunt. Cui si adhibeas A-musiumy acus magnetica ostendet arctonad quamdirigendusglobi polus arcticus.Quaenam sit dUtantialocorum aci (e invicem: quod cognoscitur tn globo vel ex Meri-diano, vel quadrante latitudinis: qu« est lamella ex meridiano mobiliter dependens, nu-meratis in eo gradibus, quorum singuli ly.milliaria Germanica refpondenc, Intabui# par*ttcuUribus circino ex «quatorc vel scalis stdscriptis facilis est computatio. In plan# untvtr -saltbm Appiani Pinaddiomisoi est.

4, Quibusiiam Geogiaphiutanrurmensuris. Id docenthi versiculi :

Quatuor.e granis digitui componitur unUtiEst quater in palmo digitus,quater m pede palmusiQuinfypedts pastum faciunt,pajfus quotfecentUm Vigtnti quincfstadtumdant '■> fedmtliareOllo dabunt stadia, & duplatum dat tibt Leticam^.

Collationem vero milliarium & intervallorum variarumgentium videin Tabell. ih frontehujussedeti.

Quamam sit terra* circumferentia. Et resp. {400. miliiar. Germ. ex quo facili teneturterrxdiametrus s.crassities maxima, »yiS-mill. unde Semidiameter 8 posthabitis fra-ctionibus : vel numero rotundo 8 6o.quo numero Astronomi,qui per terr« femidfametrosmensurant,familiariter utuntur. Hujus vero calculi ratio apud Geometras demonstratur.

8 > Axioma-ta qua-dam hucfacien-tia ,,

p, TerminiC Eoe ab u-la qirc-

dampro

prijL,

i.Tcrracum aquis interfusis est corpus unum rotundum vel uno Eclipsium & sex signo-•Tum omnibus «qualiter ascendentium argumento ; quamvis nonnemo Ovalem eamvelit.

r- T err« globus ad coelum comparatus habet se instar puncti: steDaenim minima vel de-cies octies eam superate perhibetur.

5. Centrum terrenum vi magnetica omnia ad se raptat: hinc itur; navigatur, habitaturcirca universam terram citra metam prolapsus in ccelum.

4. Perfuperfiriemglobi terreni nihil estsoperius, nihil inferius; sed quicquidcentro ter-reno circumfunditur siiperkis id omne est: ipsum centrum solum infimum est.

p Quivis terr« incola in summo terr« costo constitutum se arbitratur, coneipitque anti-podas capite in oppositum coelum propendulos, idque imitatur globus rectificatus.

6. Periceci sub eadem nobiscum Zona inadversa gjobi facie habitant: Antatet nostri suntAntipodumtiotiroram periceci.

7. Montium ac vallium in«qnalitates,ansractus & exesa ä maripus littota, non magts im-pediunt rotunditatem terr«, quam lenticula capiti figuram Sp«roideaadinut.

1, Continens, 'EpirusiV^», terra firma ein unkeflsffen Land/ est qti« non est Insola.

r. Infula i/iT#®- «tn Eyiand/ beflossm Land/ est terra aquis s. mari s. flumine undique circum,data; in mappisquatidoque notatur vocclsle vel vocellhas, vel sola literal.

3. " Peninsula , Chersonesus, «istfast bestessen Land I terra aquis fer^circumdata, ubi una ta-men paste datur exitus.

4. isthmus, vocatur illa arctitüdo tetr«inter duas aquas perquam ex peninsula pedibusexitur. In tabulis interdum Italica voce Estretto vel Hisp. Eftrecho q strictum dicas,Ba-tavis dicitur «m EnA«/ Strätt/ s. Canäl/ aliquando einHafft: vanis her Sund.

s. Fretum est angustia maris inter duas terras.

6. Stnus cd cum se mare aliquo tractu interras insinuat. Ital.dicitur Golfo ex GrxcoHisp. Baya : in tabulis interdum notatur per literam G. vel B.

7. Promontorium, est ubi terra quodam tractu in mare excurric,alias Caput ltal.Capo Hisp,Cabo Batavis Caap, ab Hisp. interdum denotatur puncto (.) alids sirpe in tab. Iit. G.

8. EluvtUs frequenter notatur voce Hisp. Rto, i. e. Rivus vellitera taneüm initiali R.

j>. Baixos vel b ancos voces Hispanic* denotant pulvinos in mari s, brevi», Syre«, Trieb»Sand.

to. Divi*