I)

CAPUT IV.

De Juris Canonici Divisionibus , ac de Lege Divina &humana, atque utriusque necejßtate .

I. T7 X superioribus varia: oriuntur Juris Pontificii Divisiones : qua-

F/ nun du« imprimis observanda?. Pnma ex origine peritur, in Di-vinum & Humanum [a] altera ex constituendi modo; in Jus scriptum& non scriptum, sive mores [b ]. His addenda tertia ex autoritate, &locis ubi viget, in Commune, quod scilicet in corpus Juris relatum, apudomnes fere nationes Christianas valet; & Proprium ac singulare, seu sta-tutorum, quod extra Corpus Juris habetur [c]. Quartam prjeterea Di-visionem, qua? in Jure nostro indicatur [d] , in jus Gra?cum seu Orien-tale, ac Latinum sive Occidentale, lib.z.exequemur.

II. Qua? ad Jus Scriptum pertinent, ea desumpta sunt partim ex Ju-re Divino , partim ex Constitutionibus humanis seu Canonibus . Hasquippe voces latiori significatione pro omni Jure Positivo Humano usur-pantur [e]: quamquam specialioris distinctionis causa, nomine quidemCanonum proprie statuta Conciliorum; nomine Conftitutionum intelligun-tur decreta Pontificum , aliorumque Episcoporum aut etiam Collegio-rum.

III. JUS DIVINUM late sumpto vocabulo appellamus quod in Le-ge continetur & Evangelio [fj, id est Veteris & Novi Testamenti Legis-lationem universam': utriusque enim pra?ceptis Jus Canonicum non modo passim est respersum, sed etiam ex iis potissimum profluxit [g] . At.que,hoc Jus omnibus aliis anteponitur scriptis [h].

I V. Jus istud ä quibusdam, ab ipso imprimis Gratiano, cmmNatura-li; ab aliis cum Hiterna Lege confundi videtur. Verum, si accurate resperpendatur, non exiguum inter haec constituendum est discrimen. Cumenim in Lege Divina triplicis generis pr^cepta tractentur, Moralia,Caerinttmialia seu Mystica, & Judicialia : Moralia » quit Decalogo ferecontinentur , a Jure Naturali humano vix recedunt . Legalia , sive admysteria & ritus, live ad judicia referantur, Juris Naturalis nomine com-prehendi minime possunt.

V. Jtterna vero Lex nihil est aliud , quam summa ratio in solo Deoperfecte existens, & participatione quadam mentibus hominum .om-nium , modo fani judicii sint , indita ; ex qua Legum tum naturalium,humanarum & civilium omne genus manavit , ut luculenter ostendit postPlatonem [i J Cicero [k], longeque enucleatius ac distinctius D. Tho-mas [ 1 ].

Sed Lex Divina proprie sumpta ea dicitur , qua? finem hominis natu-ralem excedens, & supernaturalem, vitam nempe sternam proponens,ab ipso Deo revelata est; quam Doctores nonnulli Legem DivinamToßtivam nominant. Hac constat utriusque Foederis , veteris & novipraeceptis; qua? tamen non eum dem omnia vigorem nunc habent.Noyi quidem Testamenti praecepta ( praecepta dico, non consilia )

divi-

I. laris Canoni-'ci divifio primain scriptum &non scriptum.

a In sutntua &Can. Omnes Le-ges dist. I- &

Can.i. dist. 8.b Can .Ius gene-rale, diß. i.c Cap.C»»i dile-cius, de conflit.

d Cap.i i. deTemjjorib. ov-dinacion.

i.ltts scriptumadhuc dividitur 1tn DivinumHumanum .einprmcip. &§. Dono , postCan. i. dist.3.

3»s«f Divinumquid .

/Dist. 1. instimm.

g Cap. Qualiter& quando 14.e.de accusat.b Can. quis ne-sciat , dist. 9.

4. In quo diffe-rat d naturali .

S.Lex IS. ternaquid .

i In Epinomi-de , & alibi./,Lib.i. dele-gib.

I r. 1. Quadi.Drasertim 93.