4

PROLEGOMENONVI. »5

bliomm,cap.i. Truttuosum eft,ai t,Hebraa & Graea accurati fcrutarhfed hactenus, ut vulgat ani editio-nem tuearis , explices, tUuftres , Sanftorumque Patrum dogmata confirmes , & munias: non ut palam *clamve arrodas , vellices > oppugnes, & quibus potes machinis evetfum eas . Plura de aucloritate La-tince editionis vulgatae Bellarminus habet libi 1. de verbo Dei > cap. io.ii» 12» 13*

prqlegomenon vl.

'Quot uplexfitficriptuYJi fenfus: an unius loci pojfint ejfeplures

fenfus litterales ?

CEnliis divinarum Scripturarum generatim eft duplex:Litteralis,&MyfticUs letiSpiritalis. Iit -^ter alis dicitur, que verba ex mente Icriptoris immediate fignificant, live ea proprie accipian-tur, live improprie ac metaphorice.M)y?/f0r lenius eft, quem ipfa verba immediate non iignifi-eant, led illse res per verba lignifieat®. Senius ille myfticus triplex eft $ Allegoricus, Anagogi-cus. Tropologicus* Allegoricus eft, qui lignifieat res ad Fidem Ecclelia militantis pertinentes.ainagogicus^m lignifieat ea,qua lpe£fcant adipem, & ad Eccleliam in calis triumphantem, adquam, ®terna quondam gloria fruituri,nos viatores tendimus. Tropologicus exponit ea, qua» Ipe-cfant ad Charitatem, & ad inftru&ionem morum: unde etiam Moralis appellatur. Addunt alijfenlum Accommodantium : eftqueille , qui, pneter Icriptoris canonici mentem, alijsrebus,neque per eius verba immediate, neque per res iplas mediate lignificatis, accommodatur*Plus hic habet delegationis , quam loliditatis, Efficaciflimus ad aliquid probandum eftlenius litteralis, quando de eo nobis conftat.

Huiulmodi vero litteralem lenium in eodem Scriptur® lacr® loco non efte lemper uni-cum tantikn, led aliquando duos, autplures ; docet Angelicus Do£lor i.P.q, x.a, 10. inc. S.Gregorius Homilia 10.inEzechielem > S. Auguftinuslib. 3.de do&rina Chriftiana, cap* 27.JLib. 1 z. Confeftionum, cap. 2 1. & Epiftola gp. liibfinem. Ratio S. Thom® c.l. irrefragabiliseft : Deum licilicet luo intellectu omnia comprehendere. Pro cuius firmamento rationis eft ,quod Ludovicus nofter ab Alcalar in Apocalypfin * libro 1. parte 1, notatione 20. num. 4. Icri-bit, l®pe contingere, ut in familiari lermone proferatur aliqua lententia, qu® dupliciter ac-cipi poteft , & utroque modo non lolum vere & eleganter, led etiam ad rem,atque prudenter.Fingamus, ait,exempli gratia,Petrum cum!oanne& Francifco luis familiaribus colloqui:fitque Ioannes arcanorum natur® curiofus inquifitor; Francilcus verd pauper , & amator par-fimoni® i tum, incidente lermone de auro, Petrum relpicientem ad amicos dicere: Gallina car -ties funtauri venenum. Hanc fententiam Ioannes merito accipier, ut lonat, de miraculo natur®*quodferibitPliniuslib. zp. hift. natnral. capv.4. cujus verba funvMonpnemibo miraculum, quantaquam ad medicinam non pertinens :fi auro hqucfcenti gallinarum membra mifceantur , cotifumunt id in fe*Ita hoc venenum auri eft i Francilcus vero iure putabit, Petrum metaphorice loqui, & parfimo-ni* tradere pr*ceptum, atque eos his notari verbis, qui fplendide epulantes patrimonia difli-jpant. Quis iam no n videt, Petrum lapienter le gerere, fi utrumque fenfum intendat } Nam fiad alterum lolum relpexifte dicatur, dicendum etiam eft * non ei utrumque occurrifte: alioqu*certe lermoni luo hanc foecunditatem uon inviderer. Cum igitur ab initio Deus comprehen-derit, quidquid poftea lingulis in tempore mfpirat> abique dubio afterendfi eft, omnia, qu*apte per quemvisScriptur® lacr® locum fignificari potuerunt, a Spiritu lancbofuifte intenta*

Guilielmus Eftius, SS. Theologi® Do£tor& ProfefTor primarius, nec non Cancella-rius Duacenfis, in OrationeTheologica XlX. quam fnper hoc argumento; An ciufdem Scripturitplures fenfus litterales ? habuit anno M. DC.XII. die 27. Septembris, infirmare noftram lentemtiam conatur, non tamen ijs , ut mihi videntur, argumentis, qu® convincant. Et ecce quan-ti modeftia vir do£liflimus Orationem clauferit i Quod fenfimus , diximus Xfuum cuique iudiciumliberum & [alvum permittentes : & magis adhuc difeer e parati, quam docere.

De oblcuritate ciun totius Scriptura divin®, tum praecipue Pfalmorum, unde illa pro-veniat , paucis ex Hugone Card* commemorabo , qui ad Caput 5. Apoc. v. 1. lignati libri fi-gnacula leptem docet elte leptem oblcuritates divinarumScripturarum: videlicet I.Profundita-tem fententiarum, II. Multiplicitatem in teliigentiarum, III. Velamen figurarum * IV. Incom-prehenfibilitatem rerum, V.Oblcuritatem myfteriorumi VI. Dulcedinem tropologiarum *VII. Infa libilitatem omnium eorum, qu® in Scripturis continentur. H®c fignacula leptem in.primis profe£lo limt appofita libro Pfalmorum; ut adeo, quia tanta eft eorum oblcuritas, mi-rari nemo debeat, quod tam multi hos olimfibiliimplerint,hodieque fumant explanandos *atqtie alius aliam infiftat viam, qua quidem iperetiead Plalmorumintelligentiam evalurum*Vnde vitio nec mihi vertendum exiftimo,qui me tam denlo pr®ftantiftimorum choro Icripto*rum ingerere,(imul& Iperare lum aulus,emolumentum etiamnum aliquod la erarum litterarumftudiolismefa£lurum,fiPlalmis argumenta promitterem, commentarioverliis fingulos ex-planarem , Sanfloram Patrum collaris lymbolis opiparum convivium inftituerem,& varij ge-anerisAnnotationibus,veluri bellarijs atque tragematis,fecundas apponerem menfas* Tu bcnigiielLeftor,aulis faveto:

oAtque habe tibi, quidquid hoc laboris

Qualifcumquequod 6 Maria Virgo ,

Plus fine mantat perenne feclo> Qui

Senfus fcrfilptur® qua-*truplex-Lirteralis #Allegorieus*Anagcgicu*Tropologi-cus,

AdditurAc-

commodarij

Us,

PlurefuniuS

Scriptur®fenfus litte»rales ad mit-tunt SS. Pa-Probat ra-tio.

Dcmonftrat

exemplum^

1