Tandem

< ...

omnts tnt -qmtas cp-ftlabtt offutim, Pfal»ab6.v.4i,

ftehef di-cuntur ar-ca nament isintima.

Cor &Re»neS finiulpofita, fer->viunt am-plificationi.

P^ALM

Inum attingat apicem nequitia peccatorum,t'u tamen, 6 Deus , qui corda fcrutaris & re-hes, tu diriges, id eft , confirmabis juftum*ham D. Hieronymus vertit: Confirmetur ju-ftus. Faciant ilii, quidquid poifunt, tu cave-bis, ne illorum nequitia noceat jufto, tu hunCdiriges, ut non declinet five ad dexteram,livead finiftram* Nolim autem his interpreta-mentis fugillare legionem Vulgatas , nantper Futurum Indicativi modi, Confiumctur, averbo Confumere, panditur & praedeftinatis &reprobis prophetica prasdi&io i Deficiet,ceftabit, finietur, defmet, & peribit omnisdenique nequitia peccatorum, ut illi in bonoperleverantes lalventur , ifti autem poenaSdent asternas in inferno.

17, lita periphrafis, Scrutans cwda & renesDeus, edicit, iolum Deum omnia fcire, huncfolum nihil ulpiarn latere. Divina tantummodonatura (inquit S. Cyrillus Alexandrinus lib.X. in Ioan. cap. i?.) Propheta attribuit illudiScrutans corda & renes Deus. Idem ergo, ac lidiceret; Tu Deus, qui omnia nofti, etiam inti-mas cogitationes, affeftus, ac delideria. Cb-gitationuni ledesin Corde eft; AflFe&uum &Cupiditatum in Sc quidem, utHaymo

atque alij explicuerunt, C oncupifcentia carnalis jquia humana conceptionis femen de lumbis egredi-tur * Verum, ut re£te Ribera notter cap. 2,*Apoc/nhm. 32,, & leq. quoniam' alij ldciJfiintperlimiles huic,quibus haec interpretatioj kenum non poteft convenire , quaerenda eftalia, qu® omnibus apta & germana lit. In-timas igitur cogitationes, & intinlos cor-dis affe&iis, Cordis nomine intelligi, notumeft^paftim ex Scripturis, eo quod cor lateat,6c medium pecoris occupet. Hoc idem lar-piffimejin Renibus fignificatur,ita ut non qualiledes libidinis accipiantur, led pro internisCogitationibus, & affe&ibus, quia renes val-de abftrufi lunt. Exemplo ut ProVerb.;^.v. 16. Pili mi, fi fapiens fuerit animus tuus,gau-debit tecum cor meum: & exuitabunt renes mei ,cum locuta fuerint nftnm labia tua . Vbi Re-nes non poliunt accipi pro libidinis fede.Addit Ribera num. 3^. cum limul hac duo,Cor & Renes , ponuntur, Hebraeorum moreponi amplificationis caufsa, ut idem fignifi-cantia. l 3 icitur itaque fcrutans corda & renesDeus , ut quem nihil, quod intimo interiusellet, latere poftit. Confirmat au&ore Chry-loftomo , qui ad haec ipla Plalmi verba, do-cet , Renes vocari arcana mentis intima, quiarenes lunt in intimo corpore , & abditiflfimi*

Profundum cordis eft impenetrabile hu-mano lumini, nec invaftos illius finus, im-plicatolque m®andros, ubi magna laepe ma-litia delitelcit, noftr® mentis acies pertinge-re, & ufque ad ultimam oram progredi po-teft. Solius id eft proprium Dei ,fcrutari,hoc eft,ut verbum Graecum docet apudLXX.st»£«v, accuratiflimeacerrimeque inquirerein corda, & in renes mortalium, id eft , inomnes cogitationes, & arcaniffima confilia.Sicut igitur de occultis cordis alieni temere

VS Vlt. 67

judicare,peccatum eft; fic euni',cujus no#Videntur opera nili bona, iniquum eft ex fu-Ipicione reprehendere. Eorum ergo, qu®homini lunt incognita, lolus Deus eft judexjuftus, qui & inlpe£f or eft oculiflimus.

Iuftum adjutorium Erneum abomino, qui filvos facit re-£los corde.

18. Iuftum adjutorium meum eft , quod kDomino nbn ihjuftepeto, non immerito ex-pefto } quia iuftum eft, ut juftos adjuvetDeus. Digrediamur KinC cum Angelico Do-lore ad dignolcendum duplex adjutoriumDomini Dei, quorum alterum eft Milericor-di®, alterum luftiti®. Adjutorium , quo libera-tur homo 4 malis & a peccatis\ eft mifericordia :& non eft juftufti , hoc eft, nbn debitum, quiitnon ex meritis. Sed quando quis juft ificatur, Demperficit: & hoc eft juftitia , quia rejpondet aliqua-liter merito. Fatem hujus do&rin» praetulitS. Auguftinus, qui ad hunc Plalmi locum, ju-ftum adjutorium , vel, ut iple legit, auxilium ,diftinguit ab auxilio mileficordi, quod'pec-catori ex mera gratia conceditur ;cum illudex quadam etiam juftitia jufto quodammo-do debeatur. Explicat fimilitudine medici-nae, cujus duo lunt officia; unum, quo fana-tur infirmitas; alterum, quo lanitas cuftodi-tur* Tum; Si medicinam , inquit, exhibet, quafanemur infirmi, quanto magis eam, qua cuftodia-mur fani. Ouoniam fi, eum adhuc peccatores effie-mus, chriftus pro nobis mortuus ell , quanto magisnuntjuft/ficati,falvi erimus ab ira per ipfium. Quaob rem,ibi eft auxilium milericots, ubi nullSpeccator habet meritum: juftum autem au-xilium eft, quod jam jufto ttibuit Deus, quifalvos facit rettos corde , Re&us autem corde(S* Bafilio hujus interprete Plalmi ) is eft,qui animum retinet neutrobi vergentem , fic [utnon excedat, neque defit tibi ,6 Deus ,fed ad me-dium dirigitur virtutis * S. Thomas re£los cor -de dicit , qui re&a intentione tendunt inDeum. Vide plura in Annotatione V*

Deus 1 9 judex juftus, fortis, &patiens, numquid irafciturperfin£ulos dies ?

19, Dicitur Deus primo Judex, ut qui judi-cat populos: fed quia , quod Glofta docet incap. Jus generale, Diftin£l. r. Judex nondici-tur, nifi juftus fit , mox Propheta adnexuit;Deus judex juftus , quem ad iniqua nemo in-flexere j fortis , cui nemo le opponere; namut dicit lobus cap. 9. v. 19. Si fortitudo quetri-tur , robuftifsimus e fi ; denique patiens, quia pec-cata hominum diu tolerare poteft. Deus ju-dex jufirn, quia neminem injufte ptinit, fedreddit unicuique fecundum opera ejus: iu-dex fortis, cujus fupplicitim effugere reus ne-mo poteft :jndexpatiens & longanimis,quiadiu poenas differt* Propter hanc longanimi-tatem, fequend interrogationi; Kumquid ira -fcitur per fingulos dies ? lubeft ifte lenliis; Nonirafeitur Deus per fingulos dies, id eft, non

I z quo-

XI.

Duplex ad«i

jutorium

Dei.

Reftus cor-de quis t

XIL

Deus judex

lufius,'

Fortis,

Patiens* ;