Adagio fe-runtur hiverius.
XXIIX.
Humilis, exvirtute.
Vani, oau-
per, & hu-milis.
15 6 PSALM
ditione noflra, facit Janitoritas Arnobij, nonRhetoris illius, fed alterius junioris, in com-mentario ad hunc PAlmnm: Quod memor at ;Cumfan&o fanituSeris , non ad illud rejpicit,quod vfitatd vulgo fent entia dicimus: Cum quoaliquis jungitur, talis erit. Vec quidem fenten-tia vera efi, fed non pertinet ad interpretationemprxfentium verfuum: hoc enim in loco fi vis planumfacere fenfumcanentu, illud ad memoriam revoca-bis, quod per prophetam Dominus dicit ad populum :Si ambulaveritis in confpe£tu meo refti, &ego vobifeum re&us incedam: fi vero ambu-laveritis perverfi, & ego vobifeum perverfusero, lpfi ergo Pfalmifia loquitur : Cum fandlofanftus eris, cum innocenteinnocens &c.
Quamquam fit hic lenius verborum Davi-di$ verus, proprius, genuinus, aclitteralis;quiatamen illi duo verius vulgo lolent pro adagijsufurpari, ut indicentur commoda converfa-tionis cnm probas vitae hominibus,& incom-moda familiaritatis cum improbis, propter-ea quod loleat unulquilque talis efte, aut fie-ri, quales funt, quibulcum amicitiam & con-lortium inivit: eofdem illuc gravilfimi Patresnonnunquam accommodarunt, non contra,fed praeter Plalmographi mentem, ut funtClemens Alexandrinus lib. f. Stromatum,cap.4. Tertullianus lib, conrraMarcionem,cap. ig. S. Athanafius lib. di&or. & inter-pretat. S. Scriptura:; Quasft, ior, S. Ambro-fius lib. 1, de Abraham,circa finem: & de bo-no mortis, cap. ?. S, Cyrillus Alexandrinuslib. 12. de adoratione: S. Thomas, Euthy-mius, Apollinarius, Ruffinus,
Quoniam tu populum 4S hu-milem falvum facies : fo-culos fuperborum 44 humi-liabis.
45. Ratio nunc redditur, cur Deus cumfanfto fan&us fit; quia populum humilemAlvum faciet: & quare cum perverlo perver-tatur ; quia fuperborum oculos humiliabit,^Populum non ortu, non fortunis , fed virtu-te humilem [alvum facies, qui excelius es fuperomnes gentes Dominus,& humilia relpicis incaelo, & in terra;qui luperbis refifti?, humili-bus autem das gratiam; qui parvulos finis adte venire, quoniam ipforum eft regnum cae-lorum. Lib. 2.'Reg, cap. 22. verf. 2 8 - tranf-latum eft; Populum pauperem [alvum facies: quovocabuloD.Hieronymus, Felix , Pagninus,Nebienfis , etiam ufi funt in luis Pfalterijs, &bene, quia hani aeque pauperem atque huniilemfignificat: & a paupere cur quidem abfic hu-militas, cum careat omnibus , quae Ipiritus al-tos attollunt, queis ceteros homines pr® fecontemnat?
44. E contrario oculos fuperborum, tu Deus,humiliabis. Oculos, ait, hoc eft, faftum& ela-tionem fuperborum , quae ex oculis atquefupercilio eorum plurimum emicat, vel uno
V S' XVII.
tantum oculorum tuorum conie&u depri-*mes, & aeterna confufione occludes. Sie in-terpretor , ut cum le&ione Vulgatae compo-nam le&ionem z.Reg, 22. verf 28 quae fichabet: Oculisque tuis excelfos , fcilicet oculos,miliabis . Ad h®c oculos fuperborum dicit,quia luperbia in hoc confiftit, inquit D.Tho-mas, qudd homo afpe£tum fuum ad maiora,quam fit proportio ipfius, erigat. Confirmatex illo Ifaise 1 6 , verfi 6» Audivimus fuper biamMoabfiuperbus efi valde: [uperbia ejus , & arrogan-tia ejus, & indignatio ejus, plus quamfortitudo ejus.IdemlAias cap. 2. verf 11, Cum Pfabe no-ftro pronuntiat; Oculi [ublimes hominis humi-liati funt, & incurvabitur altitudo virorum , exal-tabitur autem Dominus jolus in die illa. Ad remnoftram opportune quid locutus eft Phryx il-le fabulator Alfbptis , qui interrogatus, quidageret Deus, refpondiftc fertur; Deum fubh-mia, & quae caput attollunt, fternere,humiliavero erigere*
Quoniam tu illuminas 4 s lu-cernam meam Domine:Deus meus illumina tene-bras meas.
4f. gtftwfinw&hocinlcco, & alibi fatpein Icripturis facris otiofum eft,ut monet Gafpar San£lius2.Reg. 2 z. verf, ij.num. 64. &incommentarijsadJeremiam, cap.4. vet ^*I g. & ad Threnos cap. 4. verf I g. muitifqueexemplis confirmat. Porro verfus hic totusdiveriis modis, etiam ad literam, poteft ex-poni. I. u t lucerna fit fymbolum profperita-tis; Tenebres verd fint fymbolum rerum adver-Arnm & infelicium: ficut enim homini, cumHtns eft, videntur omnia clara ; cum autemtriftis eft, obfcura omnia & caliginofa; fic aitPropheta, Tu illuminas lucernam meam Domine ,id eft, tu das mihi profperitatem: tu es, quigloriam meam denfis adverfitatum tenebrisaliquamdju obfcuratam , ac pene deletam,tua prarfentia & favore, quafi luce fisrena ; rur-fum perfundis, illuftras, amplificas. Tumconverfus ad orationem,tu 6 Deus meus, excla-ruat, illumina tenebras meas: fi quas obvolverintdenuo me calamitatum tenebrae, tu eas,obfe-cro,tno favore, auxilioque tuo , actutum di-fpelle, II. Per lucernam intelligi poreft, cumS. Hieronymo & Euthymio, Intelk&us &mens hominis: eft enim intelle£lus nofter, o-culus anim®, eftluce rna homine per obfcuradirigens. Tu illuminas lucernam meam Domine ,hoc eft, inrelleftum meum, col-uftrafum di-vino lumine tuo,utdi£fumPAlmo 4. verf 7.Signatum efi fuper nos lumen vultus tus Domine ,& a nobis ibi fufficienter explicatum. Tu 6Deus meus , fi qua ignorantia , tenebraruminftar, meum intelle&un? obfcuraverit, hastunc illumina tenebras meas, illam ignorantiamlumine tu® cognitionis, atque v. ritaris, di.fcute. III. Martino de Roa Parte primS Sin-gulariam, lib, 2, cap. 18, Illuminare & illumi-natio
/
s
De oculisfuperboruirlLententia S,Thonue;
Sapiens A--fopi di&um.
XXIX.
Vox Quo.
»w«» 4 redun-
dat.
Lucerna,
fymbolum
ptofperita-
tis.
Lucerna,pro intefleftu.
Illuminare,
proE.xhila*
rare,