. I

wkig

us ,

'troqiH

erira-

poffitMus.:is vc-

leuit. 20.Ifychius.

c qui-

mil6.

teto.Ori^

’t>'Oqkt

■°ymhio-cpri-

ti de-•er illinafe-fonteaci fe-

Y

1

iximc,

)s hi-

'Us ibi i.Cor.i.

fidit Bcda,i \m

it. sk

ncjm

afian-denij

D-

1-

M.

a,&

3 nte

tuae

tui,

fa-

|U£

fr

tOATt- XX.

Auguft.

i

t

CCJ*

otfiX

if*

Exo-

is ve-uerfe:asait

Exod.3,

Eufeb.

libitui

inhtf

illum

iny®'

!)#

)>$

‘Hieroni®

imt

«fi'ttifididit.ab 0'ntii'ilii®

Cap. VI. Sapientia conquifitio. 57

hilum, nifi fapientia illa, quae Deum fpeftat, & Deumad omnia adducic, & fuper omnia ponit, illis omnibusafliftat. Sine hac caeterae omnes fapienciae, fiue aftutia:mundiales in nihilum ibunt. Cauet enim lex Leuit. zo.Qui coierit cum muliere in fluxu, menstruo , &c. interficientur am-bo de medio populi fui. Septuag. ponunt 3 de genere fuo. Cir-ca quae verba ait Ifychius in Leuit. lib. 6 . Ergo contemple-mur menttruatam Gentilium fapientiam , longe enim a Deo eft .;Cum hac ergo peffimum efi dormire , id efi , detcftari in ea. Pro-fter quod non [impliciter dixit: Interficientur , fed addidit , demedio populi fui: vel fecundum Septuag. ex genere fuo. Quia quifapientiam tradit Gentilium , qua prauaricatur creatorem noflrum,& fcientiam cius, & pietatem , non efi iuftnm iam , vt nomine-tur horna , &c. Cauehomo fapientiam illam , quae nonexcedit fapientiam Gentilem, aut Ethnicam , quae nonDeum creatorem meminit, nec attendit pientiflitnum re-gimen eius , ab omni immunditia , & fanguine pu-rum. Hac enim fapientia plenus , non homo es,fed bellua parata in macellum. Quo fpeddans Pau-lus i. ad Corinth. z. aiebat : Sapientiam autem loquimurinter per fi flos ; Sapientiam vero non^huius faculi 3 neque prin-cipium huius fa culi , qua deflrmntur , &c. Expende illud,Neque principum huius faculi , qua destruuntur , Non meminitin prarfenti Principes huius fseculi, fine addito illo , quidefruuntur. Et cur necefiiim fuit illud addere ? Agebat deillorum fapientia fugienda, & ideo addidit, qui deftruun-tur, vt oftendat mundiales potentes, quam ferantur prae-cipites in ruinam fapientia fua. Et quidem quibus noneft fapientia Deum fpe&ans, omnibus aliis fapientiis ininteritum ibunt.

§. XVII.

< 5 lorem. Ait enim : Tu elegidii me Regem populo tuo 3 & tudi-tem filio j 'tm piorum 3 & filiarum 3 & dixisti me adificare tem-plum in monte fanclo tuo , & in duitate habitationis tua ,*&c.

Et quando datum fuit Salomoni aedificare templum inpopulo Dei, non miror , quod datur illi in populo illoregnare. Religio enim terrae inuedtae non raro eiufdemterrae dominium inuedtori fuo praebet. Gen. 15. dicebat Genef. ifrAbrahamo : Surge , & perambula terram in longitudine , & la-titudine fua , quia tibi daturus fum eam. Mouens igitur Abrahamtabernaculum fuum , venit , habitanit iuxta tonuallem Mam-bre , quod e(l in Hebron , adificauitque ibi altare Domino. Do-minio terrae promiffo Abraham illedtus venit in Hebron,aedificauitque ibi altare Domino. Et cur poft dominiumterrae fibi promifiiim aedificat altare in Hebron ? An quiaperadta ibi religio efficaciftimum medium effet,vtpro-miffum de regno impleretur, terramque illam poflide-ret ? Ait Rupertus ltb. $. in Genef. cap. 10. Non cafu 3 fed Rupert.ordinatiffma Dei didpofitione iuffus perambulare terram , venit inHebron. Adam enim maximus ibi fitus efi inter Enacim. Vbi er-go illic , vbi primus parens orbis fitus eft , adificat altare nominiDomini , hoc iam titulo fe fe pra dicat haeredem totius mundi.

Vbi fic altare aedificatum in terra, quam tenebant offa pa-rentis totius orbis, totius etiam orbis imperium proten-debat fuo aedificatori. Adeo eft religio potens parare re-gna fuis cultoribus.

§. XIX.

Inde tota fapientia prafiantia 3 & firmitas 3 quodcoeledita in primis refriciat. Qu<*princeps debet pollere.

*Trafules nihil fuum in fub ditis rcdficiant.

B Onus Rex Salomon ingenue fatebatur fubditos nonad fuum, fed ad Dei dominium pertinere , dicens :Tu elegifti me Regem populo tuo , & iudicem filiorum tuorum , &filiarum. Vtinam fic vniuerfi Praefules agnofeerent fubdi-tos non ad fe, fed ad Deum pertinere ; non fibi feruos,fed Deo populum , & filios e(Te. Hoc plane ab omnibusPraefulibus requirebat Dominus dicens Petro Ioann. zi.Tafce oues meas 3 pafce agnos meos. Suas vocat Dominus oues,quas Petro pafcendas committat, fuas, inquam,vocat,ne quis Praefui in fubditis aliquid quaerat fuum. AitD. Auguft. ibi: Pafce oues meas , fitut oues meas pafce , non fi-cut tuas 3 gloriam meam in ek quare, non tuas ; dominium meum ,non tuum 3 lucra mea , non tua , ne fis in eorum focictate, qui per-tinent ad tempora periculoft , fed ipfos amantes. Huc fpedtentvniuerfi Praefules, fi velint periculofi temporis euaderediferimina i quod fubditos non luos putent, fed Dei fi-lios , Deique greges effe exiftiment, ad eiufque pertine-re dominium. De Moyfe notanter dicitur Exod. 3. Moy-fes autem pafccbat oues lethro foceri fui. Circa quae verba aitEufeb. in catena ; Qua vero ad pafierem ouium pertinet ,quadraginta annorum numero docetur , propterea quod perquadraginta annos oues ratione pradita illi credenda erant.Quot annis praeficiendus erat Ifraelitis , tot anteapraefedlus fuit ouibus in deferto , vt ouicularum re-gimen elfet illi meditatio praefe&urae , & regni. Sedqui ad homines regendos infirmabatur , in vita p 3 -ftoritia , vide , quibus ouibus praeficitur , nimirumait : Pafcebat oues lethro foceri fui. Paftores fueruntvniuerfi filij Iacob , fed qui oues fuas pafcebant;Moyfes autem non fuas oues pauit , fed oues focerifui. Et quando alij Patriarchae oues fuas pafcebant,cur Moyfes non fuas , fed foceri oues pauit ? Eratin Moyfe paftoralis cura meditatio praefecturae , & re-gni j qui autem principatui praeficiuntur , fic fe ge-rere debent , vt qui oues fuas non pafcant, fed Dei,qui de fingulis ftridtiffimam rationem reddere debent.

§. XVIII.

2 S(on mirer 3 fi dominetur terra , qui inuexitin illa religionem.

D Vo data fibi a Deo meminit Salomon > nimirum &Regem effe populi Dei, & templi in illo populo ere-

N On quamcumque fapientiam petit ex Deo Salomon*fed illam, quae omnium creatori affuit. Ait enim:

Qua nouit opera tua , qua afuit tunc , cum orbem terrarum face-res. Et cur haec fapientia maxime a Salomone exquiritur,quae affuit creationi mundi ? In creatione mundi nihilprius, quam caelorum opus fuit exeeutioni mandatum.

Ait Genef. 1. In principio ereauit Deus talum , & terram. Cir- Genef. i.ca quae verba diferte Theophylus Antioch.lib.z.ad Auto-licum ait: Homo quidem fuper terra adificium ponere foleti nec Theophyl.nifi fundamento iatlo , fiiftigium adificio imponere poteft. Cate- Antioch;rum Dei potentia hinc innoteftit. Quapropter prophetia teftaturcreationem ctcli faciam effe primo , non vt hominum more fit , fedin modum faftigy 3 Dicit enim : In principio ereauit Deus calum t&c. Ecce tibi Creator mundi quam aliam rationem can-dendi init i homines enim iaCtis in terram fundamentispergunt vfque ad fafiigium , nihil prius facientes in fuisaedificiis , quam ferutari terrae vifcera. At creator reruma faftigio incipit , primoque agit, vt appareat caelum.

Ex quo merito Salomon non aliam, fed hanc fapientiamcreatoris aemulatur , haneque poftulat, qua in mundiopificio non terra , fed caelum fpeitatum prius ,& con-ditum fuit. Sapientia enim, quae caelum fpeClat in primisnullum non bonum in animis noftris firmat, & feruat in-concuffum. Quo fpeClansPfalm. 103. ait: Super montes pfalm.ioy.flabunt aqua. Et mirabar, quod in montis decliui poffmtftare aquae. In profundis vallium non mirer, fi ftenc, Scftagnentur aquae; at in montium altis cacuminibus * quiseas detineat, ne praecipitentur naturali fluxu ? Quomodoergo rtabunt aquae in montibus ? Ait Arnobius ibi i Qui- Arno'bicumque furfumcor habent , montes funt 3 & fuper ipfos fiant aqua.

Stat fuper ipfos baptifmatis fancltficatio , fiant in fide refla , noncircumducuntur omni vento dofirina. Plane quando fic fapis,vt alta, & coeleftia in primis fpe&es, mons redderis, inquo ftent vel aquae: in quo fluxiflima quaeque, quae facil-lime ab aliis dilabuntur , firmiter permaneant, nullis ce-dentia ventis , nec procellis. Hoc te in omnibus bonisftabilem facit s ex hoc te in illa fapientia oftendis, quacreator a caeteris mundi fabricatoribus difcernitur.Quodmerito fpe&abat Salomon' fapientiam requirens creator*ailiftentem, vt illa princeps redderetur ab omnibus aliisfubditis diferetus, ne incurreret diferimen prseuilum abOfea. Aitenim Ofeas cap. 4. Et erit ficutpopulus , fic Sa- Of* 4 *cerdos , & vifitabo fuper eum vias eius , &c. Et quantuto ma-lum eft , quod Sacerdos fieret, ficut populus ? Equidem| magnum eft malum > quod paftor fiat ficut ouis, m nullo

ab

/

(

/