166 Lib. IX. Salomon, fiue Iefus, &c.

Deo, vt elementis imperaret, & £gyptum concuteret,nunc tantum dedecus fubirct, vt cogeretur a facie colu-bri fugere. Et cur fugiat colubrum, qui non fugiturus elttyrannum iEgyptium? Diceret aliquis virgam non fuiffe aDeo in verum colubrum conueriam ; cui vt obuiaretur,& veritas colubri a Dei p otentia effeiti offenderetur, co-gitur Moyfes fugere. Non enim tantus vir, a Deo motusfugae dedecus fubiret pro nihilo , fed pro vero. Vt dicatEpiph. D. Epiphan. i n Ancorat. In omnibus corrigens Deus nofiramcogitationem , per Moyfem declarauit veritatem. Cognouittnjm Propheta , quod id , quod fattum erat , non erat fattumin apparentia ,fed veritate, in eo quod fugeret. Si enim imagi-natio fuiffet, quod facium erat , non aufugiffet Moyfes d con-fpettu ferpentu. Pro tollenda fufpicione mendacij, & proafferenda veritate diuini facinoris, prouidetur fuga induce tanto - , in Moyfe. Non enim tantus dux patereturfugae dedecus pro nihilo , pro apparentibus, & fictis ,fed* pio veris. Hinc non parum nec leuiter mordentur illiantiqui Ethnici Romani, quorum fefta erant gladiatorumhomicidia; cum enim gladiatores in arenafefe percutie-bant, & in partes diffecabantur , tunc ingens erat laetitiacircumflantibus Romanis. Verum vbi ab arena in thea-trum itumeft , vt hiftrionum comoediis , aut tragoediisadfint,cum hiftrio affi&o vulnere, inanique profufo fan-guine vicem fuam lamentabatur, percuflique hominismultis geftibys, & lamentis perfonam agebat, videresv in lachrymas ire circunftantes Romanos. De quo fapien-Minut. Foe- ter& acute Minutius Foelix in fuo Odtauio ait: HiftrioJix. ftmulatis doloribus lachrymas veflras vanis geftihm, & nuti-

bus prouocat. Sic homicidia in vero flagitatis, in mendaciofietis . Cum vera homicidia a gladiatoribus fiebant,laetaba-tur Romani, imo flagitabant laeti, vt plura fierent. Cumautem fimulata in folis apparentiis, & repraefentationehiftrionum offendebantur, tunc compaffionis, & dolo-ris ibant in lachrymas. Quid aliud facerent daemoniorumaffeci* , quam in veris malis laetari, dolere in falfis?Sic ficmulti fideles lugent in mendacio , rident in vero malo.Laetantur in adulterio , in ebrietatibus , in impudicitiis,quae vera mala funt, & peftes lethaliflimae : & lugent intemporalium bonorum amiffione, quae fi£te,&apparen~^ ter eft mala. Non fic qui Deo implentur, qui pro folisveris aliquid fuftinent pati.

§. VIII.

Temporalia bona paucifimis dantur a Deo ,aterna innumeris.

Nileroboamo decem fciflurae pallij prophetici,hoceft,decem tribuum principatus dantur illis verbis:Tolle tibi decem fcijjioas. Et cur vni dantur? Curvtinfeerant fciflurae illae diuifae in decem, non etiam per decemfaltem Principes diuidebantur ? Datae funt duae tantumtribus domui Dauidis poft Salomonem ; cur decem reli-quae non datae funt quinque aliis Priqcipibus vtfingulibinas haberent ,& elfentin Ifraele decem, aut fex Reges,& non tantum vnus ? Vt regnum erat temporale, & ter-renum,fic datum eft vni, & non pluribus. Deus enim nondat plurimis temporalia bona,fed pauciffimis ; aeternafolaplurimis offeruntur. Poft vitulum adoratum ab Ifrae-$xod. 51. litis dicebat Dominus Moyfi Exod. 31. Dimitte me, vt iraf-catur furor meus contra eos , faiiamque te in gentem magnam.Quibus offendebat Dominus non poffe effe Principemin getem magnam,dum praeeffet Ifraelitico populo.Priusneceffum erat, vt populus Ifraelis abiiceretur a Deo, vtMoyfes in gentem magnam fieret. Et cur Moyfes in ipfoIfraele non fieret in gentem magnam; fed neceffum erat,quod gentem magnam praecederet Ifraelis exclufio?Ifrae-lis populus terram habebat in promiflione, quae ex Deonon venit nifi ad pauciffimos, ideo in illo populo nun-quam gens magna poterat inueniri. Gentem enim ma-gnam , & multam folae coeleftes promifliones implent.Bern. Adhaec dicebat B, Bern. ferm. 30. in Cant. Graue iugum le-gis. Graue iugum , & •vile pramium : nam terra efl in promif-fione. Pro huiufmodi non eft Moyfes miffus in gentem magnam.Verum tu mater Ecclefia promifftonem habes vil<e,quie nunc eft,fututas , facile in duplici gratia obtines ab vniuerfts te reci-pi ,& propter iugum fuaue , & propter regnum fublime. Quisnon miretur Ecclefiae latitudinem compofitam cum Sy-

nagogae angufto ? Ifraeliticus populus paruus ruit;Ec*i clefiae populus adeo multus, quod occupet omnem ter-| r* amplitudinem. Et merito, Ifraeli enim terrena bonaI dabantur, quae a Deo non dantur plurimis, fed paucifli- .

I mis. Ecclefiae autem coeleftia offeruntur, quae innume-ram implent multitudinem. Conuerte oculos ad quam-libet ciuitatem , & quorum ciuibus pauci iunt, qui tem-poralibus floreant bonis ,vt quae non dantur a Deo nifipauciffimis, negantur plurimis. Spiritualia, & aeternaj bona vt nulli negantur, fic ad illa perueniunt innumeri.

Haec omnibus abundant, illa in paucis ftagnantur. Sa-j maritana mulier Ioan. cap. 4. mille obtendit difficulta- 4 *

! tes, vt parum aquae lefu exhibeat, dicens. Quomodo tuj ludteus ciim fis,bibere d me petis , quafum mulier Samaritana .

I Sic Dei filius vix parum aquae a foemina extorquet; de| qua poft cognitum Iefumait textus: Reliquit ergo hydriamj fuam mulier , & abyt in ciuitatem , & dicit illis hominibus :

! Venite , & videte hominem , qui dixit mihi omnia , qutcum-| que feci : nunquid ipfe eft Chriftus. Quae tam ftridta fuerat1 in prseftando aquae potu ; modo tam liberalis eft in an-\ nuntiando Chrifto, vt omnibus Sicharis ciuibus illum1 annuntiet. Nec miror , reliquerat iam hydriam , hoc eft,

! a temporalibus his, & terrenis bonis, qua: difficultercurrunt vel ad vnum , oculos leuarac ad diuina, quibusplena intendit illa communicare pluribus. AitDiuus Cy- Cyni. Alex,ril. Alexand. lib. z. in Ioan. cap. 99. Non aquam d terreftribauftt fonte , nec terreftrem hydriam domum reportauit ; fedcceletti Saluatorisgratia , & dottrina plena ad ducendos aliosfttit profe&a. Ciim aquam terreftrem hauriebar, adeo eratanimi angufti,vt 'pigritaret potum dare vni. Huiufmodienim funt terreftria bona, quae ad paucos, fic Deo pro-uidente, fluant; at poftquam terrena haec reliquit, &fuit imbuta diuinis, iam feftinat illa omnibus communi-care ciuibus.

§. ix.

Sciffurst in bonis temporalibus opportunafmt ad falutem .

Vae pars integra dari potuit Ieroboamo, datur illiin decem partes diuifa, dum ait: Tolle tibi decem fcif-furas ; conducit enim valde ad falutem,ne integra,& ple-na fit conceffio bonorum temporalium , fed magis inter-rumpatur aduerfis,& fcindatur.Sciffura: namque iftaeam-pliffimum offendent callem ad hoc , vt homo fapiat. VbiIefus fpiritum emifit Ioan. 19. Velum templi fcijfum eft in lotm.19.duas partes. Et quid in illa fciffione ? Ait D.Cyril. Alex.lib. Cyrii. Alex*ii.in Ioan. c. 37. Velum templi afummo vfque addeorfumfcinditur , quia Santta Santtorum aperiuntur , & via creden-tibus in Chriftum ad interius tabernaculum praeparatur. Quip-pe dum velum integrum flabat, hoc eft, dum Synago-gae res integrae vigebant, falutis, & famftitatis via obf-curiffirna erat. Vbi autem interrumpi coepit florens illeflatus, per ipfasrupturas coepit etiam patere planiffimusad fanefa callis. Sic dum temporalium rerum flatus inte-ger floret, obftru&a eft falutis via , & multum obfcura-ta: at dum nonnullis aduerfis rumpitur, & fcinditur,peripfas fciffuras, & rupturas temporalium, via ad coeleftia,

& aeterna paret. De idololatris Ifraelitis dicebat Ofeas c. Ofe <e 4.

4. Nuncpafcet eos Dominus quafi agnum in latitudine. Quibusita Dei benignitas in populum impium offenditur, eumj pafcens; vt flmul interrupta per iram , & fupplicium' monftretur , dum eo redigitur populus, vt inftar agni-cuii foiitarij in vaftiffimo campo timore, & tremore con-teratur. Et cur fic fe Deus offendit in populum , vt fimulbenignus, & iratus videatur, nifi vt per benignitatis in-terruptionem, populus videat diferimina fcelerum fuo-rum, & inde fapiat ? Ait Ruffin. lib. I. in Ofeam : Sicut Ruffin.agnus in vaffa loca dedutfus,& imbecillus, & folus, tammatris, quam gregis folatio defticutus, metuit quidquidafpexerit, quidquid audierit : ita etiam gens fubie&a .hoffibus truculentis per folitudinem cogetur incedere. <

Quam tamen non vfquequaque prouidentia diuina deftituit»propter quod dicit: Nunc pafceteos Deusifed vt impoftta cala-mitatis magifterio , intelligat,atque fateatur,nec contemptibiliafuiffe facree legis pracepta , nec fua vel impunita crimina, veldefideria fruttuofa. Expede ab illiseSfd vt interpofita calami-tatis magifterio intelligat, &c.quippe fimul Deus Sc pafcuS»

&