i65 Lib. XLCaini,fiue Iefu perfequutor

lom- 8» Hanc internam crucem ,vt offenderet Dominus,ait Ioan.

cap. 8. Omnu, qui facit peccatum, ferum eft peccati. Et quan-tum hoc > quod peccator feruus fiat peccati ? Quis efthominum, qui non feruiat alicui, nec ideo fe miferum pu-tat. Magna hominum pars in feruitute eft, &agreftiffimosdominos fuftinetjvnde ergo magis horreat peccato ler-Cyril. Alex. uue?Ait D.Cyril.Alex.lib.^.in Ioan. cap. 2. propterea feruihominum inhumanos ,& immites plerumque fugiunt dominos ,& corripiendo fugam, d dura liberantur feruitute. Seruus ve-ro peccati, quo fugiat non habet. Sequitur enim illum femperVindex confcientia, & grauifinus (limulis, qui ex peccati re-cordatione furgunt , toquere non ceffat ; nec placidam et quietemconcedit. Praeterquam quod peccatum crudeliftimus Do-minus eft, hoc etiam habet prarcipuum quod feruus eiusnon habeat,quo fugiat, ied quocumque pergat,rabi-dum eius latratum fuftinet, duriflimifque agitatur ftimu-lis, quibus nonnunquam praefert extremum praecipitium.

' Deluda locutus Matth. 27. Poenitentia duftus retulit tti-

foft. in fimilitudinibus ex lib. aduersus Gentiles ait:Quemadmodum in materiam recentem cadens fcintiUa flatimtallam accendit, neque fubftftit , donec quod reliquum eft, paf-catur, & quanto plura comprehendit flamma, tantum ma-iores vires ad confumenda alia concepit. Sic & natura peccati,vbi cogitationes animi inuaferjt, & nemo eft, qui malumextinguat, procedens vlnrtus, peior femper fit, magifque acmagis indomita, &c. V: ignis fcintilla non fubfiftit, fedfui augmentum qua?rit de vicini pabuli combuftione j ficpeccatum non quiefcit , fed ad augmentum maiitise pro-perat per adie&ionem maiorum.

§. VII.

Perditio eft , vbi prima floftponuntur fecundis*

Chryfoft.

Cenef. t.

E\ecb. sp.

ifai. 14 .

Hieron.

Chryfoft.

ginta argenteos principibus Sacerdotum , & fenioribus, dicens'.Peccaui tradens fanguinem iufium , &C.EI proteflis argenteisin templo rectfjh & abiens laqueo fe fufpcndit. Cur mifer atanta tui fceleris agnitione ad tam crudele feftinas exi-tium ? Ait D. Chryfoft. hom. 8 6. in Matth. Nec enim potuitacerbos confcientite flimulos,& flagella perferre. Adeofceleriscommiffi ftimulus fodicabat miferum, 'rabidiflimilqueconfcientia? morfibus lacerabatur , vt tolerabiliorem du-ceret extremam ruinam.

§. vi.

Peccatum nequit ejfe folum , fed multa alia &maiora parturit.

N On negabo aliquid piperis effein leftione Hebraea,quae vbi nofter dicit: Peccatum in foribus aderit, legitipfa : Ad vilium peccatum accubat. Cum autem peccatumaudio accubare, fufpicor prolem inde prodituram nonpaucam.Vbi nofterlegit 1. Gen cf.Spiritus Domini ferebaturfuper aquas, fi militer ex Hebraeo legunt multv.Spmtus Domi-ni incubabat fuper aquas,ex quo DMxcronym.aiv.lncubabat,flue confluebat in fimilitudine volucris oua calore animatis. Etaddit D.Ambrof Per ipfum habebat nouorum partuum feminagerminare. Non aliter cum primum admittitur peccatum,dicitur cubare, fiue incubaie, quafx nefeiat folum ma-nere, fed confoueat oua , ex quibus maiora alia parian-tur. Huc forfan in fenfu mvftico refpexit Ezechiel. cap.2p. fatus : Vharao Rex JEgypti, draco magne , qui cubas inmedis fluminum , &c. Nunquam enim malitia non fimiaeft fan dti tat is ; illic diuinus Spiritus dicebatur cubare fu-per aquas paruulus nouis ornans orbem terrarum j hicdicitur peccatum in Rege ffigypti, & dracone intelle-ctum etiam cubare fuper aquas, vt nequiore fobole homi-nem inficiat. Quod explicatius pofuic textus Arabicus,legens. Qui cubas in ventre fluminum vt fic in peccaticubatione in anima iatn appareat generanda? nequio-ris fobolis ftudium. Ad ha?c dicebat Ifaias cap. 14 .De radi-ce colubri egredietur regulus,& femen eius abforbens volucrem.Septuaginta legunt :Ex femine ferpentum egredientur geni-mina afpidtim , tkc. nunquam enim in ferpentino peccatiaccubitu non dantur genimina nocentiora. Circa qua?eleganter ait D. Hieronym, lib. 6 . in cap. Ifaia? 21 . T>e fe-

T Ota Caini perditio inde incepit; quod non retftumdiuifionis ordinem feruaric. Dicit enim textus iuxtaSeptuag. Si recle ojftras, & non recte diujdas, peccari. Inquo non re&e diuifit ? In omni obfequio prarftando duoordinanda maximefunt, & internus animus offerentis, &externum opus oblatum. Ille in primis ornandus eft , hocinfecundis. Cain autem dum haec duo ornanda affumir,de primo non curat, fed totus ad externa, & fecundatranfiens, dum a primis fecunda feparSt ,y£fccundis in-tenderet magis, pefllmam diuifionem facit, qua in per-ditionem abit. Ait D. Ambrof. lib. 2. de Abel cap. 6. Di- Ambroi.uiftonis hic ordo eft, vt prima fecundis , non primis fecunda prre-currant , & coelefiia terrenis ,non terrena coeleftibus proferan-tur. Sed quia Cain confudit hunc ordinem , dicitur ei: Peccafti.Confudit equidem Cain pra?clarum diuifionis ordinem,multus enim erat in fecundis ornandis, nullus in primis.

Multus fuit in externis parandis , nullus in internis ,multus pro temporalibus, nullus pro aeternis , inde ni-hil coepit verae vtilitatis. De fe dicebat Ecclefiaftes cap.z. Eccle. 1.Magnificaui opera mea , adificaui mihi domos , 8cc. Qiimqueme conuertijfem in vniuerfa opera , qua fecerant manus mea,

& ad labores in quibus fruftrd fudauerant , vidi in omnibusvanitatem. In tam magnificis palatiis a fe conftruCtis, ni-hil aliud plorat inuemlfe, quam vanitatem. Ec cur de tan-tis operibus nulla vtilnas oritur, fed vanitas , fed dolor,fed perditio ? In tanto ftudio de domibus ornandis, nul-lum ftudium oftenditur fuiffe de anima ornanda , vcDeum caperet. Vbi autem quae prima debebat efte curacirca ornandam animam, oftenditur negle&a, & fecundafolum procurata , non mirer, quod inde & vanitas, &perditio nafcatur. Ait ibi D. Nyffen, homil. 3. Quomodo Nyffen.poflem figtllatim verbis perfequi ea, in qua ftudium, quod con-fertur, eft reprehenfto , & inftmulatio negligentine in ijs > quafunt priora ? Quo enim maior fuerit & multitudo , & materiafumptus magnificentia in adium ftrufiuris , eo magis arguiturinornatam effe animam. Qui enim ad fe ipfum aff icit, & fuamornat habitationem , excipiet Deum. Vt ftudium externorumreprehenfio eft , & infimulatio negligentia? in iis, quaefunt priora ,non mirer , quod tale ftudium vanitatem &perditionem afterat.Qui multus eft in ornatibus corporisinueniendis, nullus eft in anima ornanda > & totus fecun-dis intentus,prima nihili facit. Vtinam quod fecundispraebes,primis praeberes; quod infumis in parietibus or-nandis , infumeres in ornanda anima, fallar nifi Deum inte habuiffes habitantem.

mine peffimo nafatur regulus ,.qui rex ferpentium eft , & afflatufuo , atque, confpefiu homines occidere dicitur , fiue geniminaaflidum , que peccata funt varia ,& de cogitatione in malaopera prorumpunt, fumque ngnauerint in hominibus , ftatimegrediuntur ferpentes pennati, vt non fufficiat eu cogitafle , &fecijfe mala , fed patrocinium quoque malorum operumquefie-rint ,& diuerfes finxerint herefes. Merito equidem mone-mur a peccato ingere, ficut a facie colubri, vt quod nefeiateftefoium, fed vel ftatim pariat grauiora i vel quafi Rexadhibeat fibi famulos nocentiorcs.Et libet adhuc in verbisIhiiae expendere Hebraicam ledtionem, quae fic habet r Deradice ferpentis egredietur regulus , <& frufius eius ferpens igni-tus volans. Expende illud, ferpens ignitus ; non folum enimin peccato inuenitur ferpentum ingenium , quod pro-nucat nocentiora,fed & ignis natura inuenitur, qua? fefeauget ex vicinorum combuftione. Quod notans D. Chry-

§. VIII.

Fraterna vnio, & charitas maxime ad falutemconducit.

I Lud perdenda? faluti ominofum in hoc reproborumprincipe notabatur, nimirum quod ait: Si re fle 0feras,non refle diuidas, peccafii. Non equidem reCle diuifit, quife diuidebat a fratrej qui dum fe offert aduerfarium,maxi-me fuae faluti contrariatur. Non enim de diuifionefteddevnione cum fratribus nobis falus, & regnum aeternum pa-ratur. Apocal. ii. ait: Audiui vocem magnam in calo, Apoc.n.dicentium : Nunc fafla eft falus , & vinus , & regnum $

Dei noftri, & poteftas Cbrifti eius: quia proiefius eft accufa-

ior