i

Cap.ll. De vinea Naboth.

3 »

i

i

M

git

p«>,rouis

* thum curat vinea fua i infuper & ipfam vineam de-/Iruere. Quae autem vinea habet verbum Dei , maxi-me floree : dicit enim : Floret Fcclefia teneas vnieumDei verbum. Proh felix vinea, circa quam vnieum ver-bum Dei auditur : ab hoc enim verbo diuino folo ve-nit rebus aeternitas , & incolumitas. Hinc apud Mat-thaeum cap. ii. Homo erat paterfamilids, qui plantauitvineam ,&fepem circundtdit ei, fodit in ea torcular, &

lAank.il. adificauh turrim» Et in confeflo eft omnibus Expofitori-bus hanc turrim aedificatam fuifife pro tutela, & defen-fione ipfius vineae > ne poffeti latronibus deftrui. Etquae erat haec turris (ic defendens,&confcruans vineamab omni deftru&ione liberam f Origenes homil. ip.in Matthaeum ait : Turrim autem adificatam in ea ,afcen-fum habentem , & eminentiam ,& altitudinem [aper vineamipfam , & fepem , & torcular .extftimo verbum effe de ipfoOng. Deo.&de difpenfatiombus Chrifii. Merito verbum Dei ha-betur pro turri, quae protegit>& conferuat vineam : defolo enim Dei verbo poteft venire , quod res aliquafubfiftat a perditione immunis. Huc trahi pofluntdidiatom. ?. in Euang. lib. 14. cap. 18. §. $.8c tom. 1. de5.cap. zz.§. rp. j

Chnfto figur. lib.

*

m

ni-lo-*

>

8,

i

cce

i

Nc

1’

m

\

P

$. VI.

Principem exuit , qui nimius eft in petendo.

Llud in Textu noto > quod ait : Vinea erat Nabothlezrahelita :: iuxta palatium Achab,Regis Samaria. Lo-cutus efl ergo Achab ad Naboth dicens : Da mihi vtneam,& C.Bis nominatur Achab praefatis verbis j & cum pala-tium dicitur cius fuifle i & cum ipfe dicitur locutus adNaboth. Tn primo nominatur Achab cum regio titu-lo,cum dicit Textus : iuxta palatium Achab.Regis Sama-ria. In fecundo ftatim ponitur fine titulo regio , ‘cumait : Locutui efl ergo Achab ad Naboth , dicens Da mihtvineamtuam , &c. Et quando in primo loco Rex dicituri cur in fecundo vineam petens non dicitur Rex?Rationem indicat D.Ambrofiuslib. deNab»thc,c.z. fa-Ambrof. tus : Da, mihi, inquit .vineam tuam. Confitetur alienam.

vt pofcat indebitam. Ne miremur, quod Regem, &Principem exuat, quiadeb in petendo nimius eft , vtfibi indebita polcat. Dicebat Chriftus Dominus apudloan.iz. Ioannem cap. 11, Nunciudicium efl mundi , nunc Prin-ceps huiui mundi didetur foras. Vbi cnimaDeo iudiciummundifatftum eft, illud in primis decernitur , quodDamon Princeps huius mundi vocatus, & Redor te-nebrarum harum, a principatu.deturbetur, & cogaturomnem honoicm fui principatus exuere. Et cur ficeiicitur Diabolus a principatu ? Rationem affert , &caufam proponit D. Leo ferm. z. de Natiuitate Do-Leo- mini, fic inquiens : Perflititergo improbusprado } & auarus

exacior tn eum , qui nihil ipfius habebat, in fur gere ; & dumvitiata originis pratudicium generale perfequttur, chirogra-phum . quo nitebatur,excedit , ab illo iniquitatis exigens poe-nam , in quo nullam reperit culpam. Soluitur itaque lethiferapaftionis male fuafa conferiptio,& per iniufiitiam plus peten-di , totiu* debiti fumma vacuatur. Quid pulchrius , at-que elegantius dici potuit ? Expende illa verba: Periniufiitiam plus petendi, quia nimnjs,& excefliuus in pe-tendo fuit , ideo cogitur exuere principatum. Quip-pe peccatores debebant illi poenas dare : ille autemnon folum peccatores i fed etiam innocentem Iefum,in quo nullum erat poenae debitum, petiuit nihilomi-nus ad poenam : & fic per iniuftitiam plus petendi,a principatu ,& regno fuit iuftiflime deturbatus. Cre-de mihi: Principem , Sc Regem exuat, neceffum eft,qui nimius , & excefliuus, &iniuftuseft in petendoetiam ca , quae non debentur ei dari. Hinc Ifaias c. 5.]f*u$. p epulum meum exaftores fui spoliauerunt , 8zc. qua: verba

fic leguntur aD.Cyrillo Alexandrino : Popule mi ,tx-Cyril.Al. pilator es tui qstafi racemant te , & exaclores dominantur tui.

In confeflo eft omnibus , perharc verba infinuari vni-uerfos Principes , & Saccrdoteslerufalcm. Et quare ijnon vocantur titulis principatuum fuorum > fed ma-gis dicuntur expilatores, & exa&orcs ? Id demon-ftrant illa verba : Quafi racemant te. hoc eft, etiampoftquam vindemia fada eft,paucos racemos inaduer-tenter in vitibus refiduos repetunt. Et quidem vi-Saeca de Chrtflo figur.Tom.Vl,

nearum dominis vindemia integra debetur j pauciautem racemi, qui in vitibus remanent,aut per obliuio-nem , aut per contemptum colligentium, ad dominosvinea: non pertinent, fed communes omnibus cenfen-tur. At illi adeo nimij erant, & excefliuiin petendapopulorumfubftantia , & quafi tota vineae vindemia,vt etiam paucos illos racemos refiduos ad nullum per-tinentes ipfi repetererit. Quo fa&umeft , vt totumprincipatus honorem perderent , & expilatores , &exa&ores haberentur. Ad haec pulchre D. Cyrill. Alex,lib. in Ifaiamorat. 3. Racemant , igitur .inquit , votexatfores vtflri. Proinde ac fi diceret : Vindemiarunt veflrmcopias : neque ibi inexplebilis eorum fiftit cupiditas i fedetiam iam racemos decerpunt , id efl , manum in ea , quaadhuc reliti a funt, iniiciunt, Belli fime vero , & apte notipraceptores, non magiflros > non aliquid aliud eiufmodi effedicit 3 fed exatlores , & extortores nominat. Ncc miror,quod cadant ab honorificis principatu s titulis, quidedin petendo excefliui funt,vt vel indebita ex fuis populisexigant.

§. VII.

2 lotia infirmorum obnoxia funt potentium vici-' norurn iniuriis.

CyrilAlett

A

Dhuc notandum , quod ait : Vinea erat Nabothlezrahelit A : : iuxta palatium Achab ’ Regis SaMA*

ru. Locutus eft ergo Achab ad Naboth , dicens : Damihi vineam , &c. Expende illationem illam , ni-mirum : Locutus eft ergo , &c. Quafi vbi antecedensaliqua mediocris hominis pofleflio fructifera deturvicina potentiori alicui , iam certum , & ineuita-bileconfequens fit, quod potencior ille locuturus fit dehabenda illa. Nunquam enim infirmorufn refculaenon obnoxia: funt potentiorum iniuriis. Rem deplo-rat elegantifiime pauper homo , qui contentus paucisapiculis , quarum meile fuftentabatur , vicinus diui*ti potentiori habitabac , de qua vicinitate hoc habuit,vt vel pauculas fuas apiculas amitteret. Queftus illeapud Iudices fic apud Quintilianum dicebat Declam.13.

Nec ab initio , Iudices , vicinus diuttis fui i pares circa Q^j n rihme habttauere domini , & frequentibus vtUu concors viti-niaparues hmites coluit. Quodciues pafcebat , nunc diuitisvnus hertm eil. Poftquam proximos quofque rtuellendoterminos ager locupletis latius inundauit j aquata folovilla , &txcifa patria /'atra , & cum contagibus , par-at [que liberis refpeffantes patrium larem migrauerunt ve-teret coloni i & lata folitudinis indifereta vnittufaBa eft , poftquam ad apes meas diutiis fundus ac-cejfit. Quid pulchrius ? Multa: villa: erant vniuspotentis diuitis vicina:, plena: colonis , plena: ciuibus.

Et breui totum illud folum, quod villas , & oppidapafcebat , vnius diuitis hortus fadtus eft. Diuesenim proximos quofque terminos reuellendo fic am-pliabat fuos agros , vt cogeret veteres foli colo-nos inde abire , & exulare d patria, vt omnia illo-rum fibi indifereta manerent. Sic bona , quxfuflen-cabant abundantiflime colonos fuos , ob potentis ho-minis vicinitatem i illis & aerumnas , & exilium traxe-runt. Et quando bona infirmorum obnoxia non funeiniuriis potentiorum ? Id monftrabat Plinius in Pa-negyrico ad Traianum Imperat, comparans Traianumfuum cum Domitiano : De Traiano enim dicit:

Qua habemus ipfi , quam propria , quam nofira funt.

Non enim exturbatis prioribus dominis , omne fi agnum,omnem lacum . omnem etiam f altum immensa peffeffionecircunuenis : nec vnius oculis flumina , fontes , maria de-feruiunt. Hoc nouum , & inufitatum laudabat inTraiano , quod cuique poflefiori fua praedia permit-teret. Et ftatim loquens de Domitiano , vt putatLipfius , ait : Tamen exitialis erat apud Principem,huic laxior domus , illi amoenicr villa. Ob praeftan-tes enim pofieftiones rei erant miferi homines apudauariflimum Principem. Intriumuiraliprofcriptione, 41

cum tabula circunferretur , in qua proferiptorum admortem erant nomina, notat Appianus apud Lipfium,

.quod quidam confpedo nomine fuo in Tabula exclama- Appianiitit : Heu, vida Aluana me perdidit! Habebat mifer can„

J, l a cari&mam

Plini