IX
LIBER PRIMUS.
pro Catholica veritate, & contrariam senten-tiam haereticam judicato, quamvis nec aperte,nec obscure in Scriptura sacra contineatur.
Canon Octavus.
Si, vel Ecclesia , vel Concilium, vel SedesApostolica, vel etiam Sancti una mente, eadem-que voce aliquam Theologiae conclusionem con-fecerint , & fidelibus etiam praescripserint, hancveritatem, ac fi esset a Christo per se revelatacenseto, & illum, qui adversatur, aeque haereti-cum, ac si sacris Litteris, Traditionibusque A-postolorum refragetur, habeto.
Canon Nonus.
Si Scholastici Theologi aliquam conclusionemfirmam, & stabilem uno ore omnes statuerint,atque ut certum Theologiae decretum fidelibusamplectendum constanter» & perpetuo docu-erint, illam, ut Catholicam veritatem suscipito,& propugnato.
CAPUT VIII.
De variis errorum gradibus, ac primum de Pro -poßtione Haeretica.
Q Uoniam superioris Capitis 6. Canone iz. ad-vertimus, Viro Theologo interefle pluri-mum, gradum salsitatis inquirere, congruum sa-ne est, ut de singulis falsarum propositionumgradibus in praesentia edisseramus. Potiores por-ro earumdem notas recensebimus , nimirum hae-reticam, erroneam, sapientem hcerefim, piarumaurium offenfivam, temerariam , scandalofam.Enimvero schismaticam, seditiosam, maledicam,& contumeliosam quorsum attinet definire ? Quisest enim, cui non perspicua sint illa, quae pluri-bus verbis a quibusdam explicantur ?
Sunt itaque Auctores nobiles, qui existimant,omnem propositionem haerefim esse, quae Fideiveritati repugnat, quamvis ab ignorante sine ul-la pertinacia defendatur.
Hujus quidem opinionis multas caussas red-dere conantur. Si enim (inquiuntpotissime ) eaquae contra Fidem proferuntur, inscite ab aliquohomine rustico, & idiota affirmentur, haereticanon essent, fieret sane, ut propositiones ab asse-rente penderent» quod quam sit erroneum, velmediocriter docto est manifestum. Veritas nam-que catholica non pendet ab asserente, ut veri-
tas catholica sit. Nam sive Judaeus, sive Paga-nus, sive Christianus Deum esse unum & Tri-num affirmet, illa certe assertio catholica est.Ergo nec contraria salsitas ex eo, a quo asseri-tur , haeresis sibi aut nomen, aut rationem ven-dicat; sed absolute, & per se est haeretica»quia absolute, & per se cum catholica veritatepugnat.
At Auctores alii, in quibus est Cajetanus a.2. qusest. i. art. i. D. etiam Thomas i. ad Co-rintn. cap. 11. lectione 4. ab iis longe dissen-tiunt ; qui cum ad haeretici rationem pertina-ciam requiri jure meri to dicant, de haeretis quo-que ratione pertinaciam constituunt. Absurdumpropterea existimant in eo vere, & proprie hae-refim esle, qui non sit haereticus.
Afferunt autem ad hujus sententiae confirma-tionem argumenta plurima. Unico nos contentierimus. Concilium Constantienfe distinguit pro-positiones haereticas, erroneas, sapientes licere-Jini quae res difficulter omnino secerneren-tur, fi omnis error in materia Fidei haeresis est,prius etiam quam definiatur ab Ecclesia.
Itaque fi dehaeresiproprie loquimur, maneat,perpetuumque sit, haerefim non esse, cui per-tinacia non est adjuncta, & omnino caetera, sinequibus crimen haereseos vere, & proprie nonconstat.
Nec si ad Fidem illa ex se pertineat, quae aDeo sunt Ecclesiae revelata (quamquam in eo-rum forte nos ignoratione versamur) contrariosftatim errores haerefim judicabimus. Fieri enimpotest, ut in Christiano error aliquis sit Fideiquodammodo adversus, nec haeresis tamen sitvitium, inter ea quae Fidei repugnant, vel ma-ximum.
Quidam etiam sunt Christianorum errores,qui cum inchoati sint» & informes» haereseosspeciem non attingunt» licet ad eam ipsam pro-xime accedant.
Quia vero haeresis cum Fide non solum pu-gnat , sed summe, maximeque etiam pugnat,sequitur errorem tunc proprie haerefim esse, quan-do quis vivus (ut dicitur) videnlque fuerit,hoc est cum prudens , volenfque se a catholicodogmate separat.
Non ergo fi quispiam error Fidei contrariusper ignorantiam , vel negligentiam vituperabi-lem obrepit, illico haeresis nominabitur, quaeest summa quaedam infidelitatis species, error-que Fidei catholicae adversus, non utrunque,sed perfecte, absolute, formalster. Perfecta ve-ro absoluta formalis haec repugnantia , cum fitetiam naturalis, non modo Dialectica, ex obje-B 2 cto»