34
THEOLOGIA RUDIMENTA.
Mathematicd viam aperit ad geometricas,astronomiras, arithmeticas, & musicas animad-versiones. Plura enim in sanctis litteris occur-runt , quae ad coelorum motus , aedificiorum ra-tionem , musicae instrumenta , aliaque id genusplura spectant.
De his nonnulla Beda, Honorius Augustodu-nensis, Isidorus scripsere.
Ethica est, quae de virtutibus moralibus, quaein sacris litteris traduntur , breves quasdam in-troductiunculas exhibet , quas videre est cumapud D. Bonaventuram , tum penes HumbertumPraedicatorum Generalem Magistrum.
Alterum inventionis genus , quod mysticumdiximus ad allegoricos , anagogicos » tropologi-cos , aliosque spirituales Scripturarum sensusmanuducit, in cujus rei gratiam praecepta quae-dam adhibet, quibus arcana reserantur, & my-stica dictionum significata explicantur.
Imitari ac sequi oportet ex Grumis Cyrillum,ex Latinis Ticonhim Afrum , Eucherium, Raba-tium, Hugonem PiEtorinum , Sanften Pagninum,qui sane plurimum valuere.
C A P U T VI.
De poflrema , qnce Dispositionis dicitur, Exposito-ris Artis parte.
T)Ostremam Dispositionem vocatam, Methodi-1 eant non inconcinne dixeris, cum ea fit, quaejam inventos divinae Scripturae sensus ner variasdocendi methodos accommodans ordinatam nar-rationis seriem disponit.
Praestat in praesentiarum praecipuas & inter cae-teras usitatas percensere, sequenti capite eas sin-gillatim brevibus explanaturi. Sunt itaque, Irans-latitia, Stigmatica, Syltabica, Partititia , Epitho-mica, Eglogica, Notari.tca, Paraphra/aica, T.exi-ca, Commentatitia, Sciographica, Tabellariaca,Enarratitia, Collatitia, Meditatitia , Poemica,Epifiolaica, Inquifititia, Coacervatitia , Themati-ea, ColleBaneatitia, Scholastica, Pandefiaca,
C A P U T V I I.
Singnlce dstinftis para graphis explicantur.Paragraphus Primus.De Methodo Translatitia.
* E.hodus Translatitia , quae & Translatiodicitur, & Interpretatio, Scripturas & aliain aliam linguam vertit, non solum sensum sen-
M* *
sui, sed verbum verbo summa cura ac fide red-dens.
In sacris transferendis litteris palmam lati-nis c asteris praeripuere Hieronymus StridonenfisMaximus Ecclesiae Doctor » Sanftes Pagninus,necnon Augustinus Justinianus Nebiensis Praesul,utrique Praedicatoriae familiae alumni. De SanctoHieronymo plura ad 7, Libri calcem quum Pa-trum Cathalogum pertexuri sumus , dicemus.De Augustino Nebiensi Antistite haec Graveso-nius Hist. Eccl. Tom. 7. pag. 176. Edit. VenetaeRecurtianae. Augustinus --— Sacrarum litte-rarum, linguarumque Orientalium peritistimus fuit,& alter siti sceculi Origenes, quippe qui vetus,& novum Testamentum una cum Verfiombus inunum corpus redegit, quod Biblia Oflapla inscri-psit , quia in singulis paginis ofto columnas dispo-suit , quarum prima textum Hebraicum ; altera La-tinam ejusdem textus interpretationem ; tertia la-tinant verfionem vulgatam ; quartagreeeam; quintaarabicam ;sexta chaldaicam; septima latinant chal-daicce paraphraseos interpretationem ; 0clava Scho-lia, seu breves continet annotationes , quibus Ju-deeorum potissimum errores refellit. Naufragio pe-riit Augustinus Justinianus dum anno 1536. inCorficam ai Ecclesia sua administrationem naviga-ret. Ejus cum laude meminit Ughellius Tom. 4.Italiae sacra Mirans in Actuario, Pojsevimis inApparatu sacro &c, Haec Gravesonius. Necprae-termittenda sane, quae de celeberrimo PraesuleEcbardus de Scriptoribus Ordinis PradicatorumTom. 2. ad annum 1336. pag. 93. coi. 2.’edisse-rit. Operam hanc ( Psalterium, videlicet, He-braeum , Graecum , Arabicum , Chaldaicum cumtribus latinis interpretationibus , & glossis,
Genuae in aedibus Nicolai Justiniani Pauli 1516,Typis Petri Pauli Porri Mediolanensis impres-sum ) non parum laudat Cl. Huetius de ClarisInterpretibus paragr, 13. primam in eo genere,quod non leve elogium , verbis totidem iisdemquefeleftis.non impuris concinnatam , quee altera laus
non minor est , agnoscens - -- Quod vero ex
Huetw retulimus , operam hanc primam in eo ge-nere fuisse constat: & fi enim Bibliorum Complu-tenfium, seu Cardinalis Nimenes novum Testamen-■ tum 10, Januar. 1514, stylo forsan antiquo ( novo1515, ) prodierit , tamen vetus Testamentum noneditum firt , & in his liber psalmorum non pro-diit, nisi mense Julio 1517. Adde in. Complu-tens.bus non haberi verfiones Chaldaicam & Ara-bicam , adeo ut revera Justinianus primus in hocopere fibi vindicet .
De Sancte veroPagnino audiatur IllnstristimusDaniel Huetius Episcopus Abricenlis, inpraelau-
dato