Liber Primus
ad dissolvendum pollet. Hinc genusillud cocta: carnis vulgari nomine di-citur Efiuvee. Idem dicendum est deomni carnario panificio, seu farto pa-nario.Hinc vcntricufire, dum fit dige-stio seu concoctio, protse obstruitur,5cfi fort£ aliquid mutilis & crudi ha-litus abigendum sit, modico hiatu &ructu id fieri solet. Hinc cruda mate-ria ad hujusmodi ructus siepe provo-cat. de quo infra.
i o. Chylus in ventriculo nondumperfectus est. Hinc nonnulli chylumnon vocant,sed chymum. Immo,chy-mus utplurimum albus non est, cumtamen chylus omnino lactescat, prae-sertim si colorem vegetum ingestaventriculo praeferant, ut mora, vinumrubrum,cerasa, ßcc. Chymusenim si-milem ferfe colorem prxfert. At vero,chylus!n lacteis Lk singulari luo ductucandidissimus est. Prxterea, chymoadmixta: sunt fasces. Chylus autemdefaecatus est. Quomodo vero tradu-catur chymus,dicam paulo post. Por-rö, quidam cibi facise distolvuntur, utii qui jam sunt cocti, item ii qui multoigne constant. Hinc ventriculum cali-da juvare dicuntur. Addo pinguia,mo-dö laxiorem plexum habeant, ut me-dulla; cruda verö ventriculo noceredicuntur, quia difficilius dissolvi que-unt, quod scilicet partibus durioribus& succo minus subacto constent. Hincetiam aqua frigida parum amica dici-tur, quod nihil fer^ acuminis habeat.Item vinum evanidum, quia generosisillis spiritibus, seu, corpusculis caret,quibus ventriculus indiget.
f i. Sunt qui vegetiore sunt ventri-culo, alii vero debiliore. Ventriculivis in eo posita est, quöd facise cibumdissolvat. Igitur ille ventriculus vege-tior est, qui plus acoris illiusque succidissolventis habet, scilicet rectse para-ti. Hinc melancholici sont voraces, ut
de Homine^ 203
ait Philosophus, quia cüm iis multavis humoris melancholici insit, quidmirum, si multa in ventriculum deri-vetur. Idem dico de biliosis, nimia ta-men affusse bilis copia ventriculum vi-tiat, & ad vomitu m sollicitat, contra,debilior est ventriculus,qui modica vtdissolvente pollet, 8r modicum acorisaccipit,aut certd si accipit,humorcru«dus est & vitiatus, qui potius ventri-culo est oneri, quam commodo, sicaegri ventriculo sunt debili, quia hu-mores crudos & vitiatos habent, ut inemisso sanguine videre est. Non autemnecesse est , ut cuncta ingesta lique-scant, sic ossa cerasorum, tunicae legu-minum,uvarum vinacea minimfe dige-runtur, sed egeruntur cum faecibus.
12 . Chymi effluvium non difficiseexplicatur, quomodo scilicet ex ven-triculo in intestina elutrietur, nempehujus effluvii quadruplex causa est.Prima est ventriculus ipse , qui lksettractiva vi non polleat, expultrice ta-men pollet, qua: in eo posita est, quodoccluso superiori orificio, id est sto-macho, sese contrahat, ac proinde perpylorum chymum extrudat in intesti-na. Quod autem hac motrice vi pol-leat, patet ex vomitu. Et vero, fibrasilice omnis generis, immo & nervi qui-bus instructus est, nativa sunt hujus-modimotuum instrumenta, ut autemad vomitum determinatur ä tali affe-ctione impressa, vel ä cibo, vel a cere-bro per nervum traducta, dc qua in-fra, chm de vomitu, ita determinaturad praedictam extrusionem per pylo-rum, ä tali affectione impressa, scilicetä corpusculis chymi, sic urina vesicamad mejendum sollicitat, & fteces re-ctum. Obstruit demum, vel aperitorificia, fibrarum opera. In eademvesica clarissimam analogiam habes.
1 z Altera causa est metus vacui,ut enim pannus, cujus altera extremi-* Cc * tas