De Proleg. ad Script. Sacram» 123
pfietis multis ante faeculis praenuntiato :ergo &c.
Solvuntur objectiones.
Objicies : Conditiones Testamentinon conveniunt veteri legi : Igitur nonrecte dicitur Testamentum. Probatur Ant.Testamentum ex Ulpiano definitur, men-tis nostrae justa contestatio ad id solem-niter facta, ut post mortem nostramvaleat unde ad Hebr. 9. Testamentumin mortuis dumtaxat confirmatur, necvalet dum vivit qui testatus est -• AtquiDeus est immortalis : Igitur non potuitinire scedus cum hominibus, quod rectevocetur Testamentum.
Resp. distinguendo : & definitio allataper testatoris mortem procedit de Testa-mentis viatorum, concedo: de Testamen-to a Deo promanato, subdi stinguo: si vo-luerit incarnari , & ad exaltationem fuierga homines amoris , mori , concedo :absolute loquendo, nego. Et vero Testa-mentum formalster dicit tantum firmam& immutabilem de hereditate tribuendavoluntatem , quae quia in viatoribus fir-ma & immutabilis in morte tantum eva-dit, ideo Summistsepro Testamento testa-toris mortem exigunt: quia vero Deus estin fe immutabilis, & in promissionibusadimplendis fidelissimus , mori non opuserat ad scedus cum hominibus ineundum:Unde si Filius Dei incarnatus est ut mor-te sua fiium confirmaret Testamentum ,magis fuit ad exaltationem fui erga nosamoris, quam ad necessitatem^ quem qui-dem amorem plurimum commendat Apo-stolus ad Hebr. 9. ubi dicit neque Te-stamentum vetus , neque novum fine san-guinis effusione adimpletum: Primum aui-dem effusione sanguinis victimarum , queChristi praefigurabant sacrificium : Altelrum vero ipsius Agni immaculati macta-tione : Sic enim habet : Nec primum finesanguine dedicatum efl , nam Moyses , le-Bo mandato legis , afperfit sanguine vitulo-rum & hircorum capita , dicens ; Hic estsanguis Testamenti quod mandavit ad vosDeus .
Instabis: Pactio quam Deus cum Moy-se israelitisque fecit in textu primigeniosemper vocatur Berith , id est , scedus ,M.llibi vero Testamentum ut S, Hie-
ronymus observat in Gen. cap. 17. iaIsaiam, cap. 59. quapropter in sua versionetum Exodi cap. 14. tum Isaste 59. tumJeremiae 31. tum etiam Malachite 32,pactum non interpretatur Testamentum -si vero quandoque sic illud nuncupet *non nisi improprie intelligendum propo-nit ; nam in Malachiam 2. sic loquitur;„ In plerisque Scripturarum locis jesta-„ mentum non defunctorum voluntatem„ sonat, sed pactum viventium . „ Quod„ utique observat Augustinus inpsal. 100.
Respondeo distinguendo : & vox Berith ,quandoque meram significat pactionem ,quandoque etiam Testamentum , conce-do .- & significat tantum pactionem, ne-go . Hebraei propter penuriam vocum ,vox Berith sumunt in utroque sensu , &utramque significat. Pro Testamento eamsumit Apostolus ad Hebr. 9. immo ipseHieronymus sic sumit in cap. 14. Nume-ror. 31. /eremis 11. Danielis, 9. Zacha-rise, 3. Malachiaej unde Exodi 3. v. 36.vertit, Arcam Testamenti,
Respondeo II. verum este in locis lau-datis, vox Berith fumi pro pactione, quiatunc Hieronymus utitur textu gr?co, quiubique refert nomen Berith per diatechensignificans pactum s Caeterum omnia pa-cta possunt vocari Testamenta, aliquan-do quidem improprie, aliquando veroproprie, ut patet ex mox allatis.
Urgebis : Deus non potest dici Te-stator : Igitur vetus lex non dicitur ritsTestamentum . Probatur anteced. Te-stator lua transmittit bona ad alios,& ipso facto seipsum illis privat ; AtquiDeus nequit seipsum suis privafe bonis:Ergo &c. \
Respondeo distinguendo : Testator quiest creatura sua ad alios transmittit, ipsisseipsum privando, concedo : TestatorDeus, nego .• & sic distincta minore,nego consequentiam. Haec est autem intertestatorem creaturam, & Deum differentia,quod creatura, utpote finita, & certisconclusi tum loci, tum quantitatis Scperfectionum terminis, non possit suatransmittere bona, nisi ipso ficto se spoliet>at vero Deus est summum bonum fuiinfinite diffusivum, inquit Dionysius, undecommunicata aliqua perfectione vel ali-quo bono, idem in se manet, & adhucinfinite diffusiyiis. Nec mirum si sol ipse
tamef-