De ¥ (mit ernt ce Inßitutione , l?fc.
agat , ut Sacerdos absolvens; nec peni- J stratentiamsacramentalemproducere gratiam'solum ex opere operantis, namque formadeterminat materiam , & Sacramento sicut speciem, sic & efficaciam confert, utgratia ex opere operato producatur, vir-tute scilicet meritorum Christi, qui actus& penitentis, Sc absolventis ad hoc ele-vat & sanctificat.
Tertio : Alia argumenta probant solumactus virtutum ad justificationem concur-rere ut dispositiones,, minime vero utpartes Sacra me nt« essentiales.
ARTICULUS TERTIU S.
De Contritione in speciali,
403
Vocatur compun&io , juxta illudPial. 4. sus. dicitis in cordibus vestris , incubilibus vestris compungimini : Nonnum-quam attenuatio , ut Isai. 38. Attenuatisunt oculi mei suspiciences in excelsum. Nonsemel clamor de tribulatione , Jonse 2. 3.Clamavi de tribulatione mea ad Dominum :sic enim habetur non vestimenta vestra ,ait Dominus omnipotens.
Jam si contritionis divisionem scrute-mur , usus apud Theologos obtinuit du-plicem distinguere , unam scilicet perse-ctam , imperfectam alteram . Quia verograves in scholis etiam Catholicis nonlerne! exardescunt controversiae , operaepretium est de utroque momento funda-tius tractare. Unde sit
SECTIO PRIMA.
N Omen contritionis desumitur a con-terendo lapides aliaque dura corpo-ra, quas quoduriora sunt, eo magis con-funduntur ab artifice; qui ea lemper at-terit , donec nullam adinveniat resisten-tiam, ita quod ad nutum ei obediant t sicper P$nitentiam homo obduratus debetcor eo usque emollire per dolorem, quousque paratus sit ea omnia exequi quas abeo Deus efflagitat, tum divinis cedendoinspirationibus , tum etiam Legi divina?per omnia obediendo ; hinc dicitur con-tritum; hinc dolor de peccato recte con-tritionis nomine celebratur. " Recteau-,, tem , ait Catech. Rom, p. 2. de Pqn. n.,, 33. contritionis nomen ... adsignifican-„ dam vim doloris impositum est, ducta si-„ militudinea rebascorporeis,qu? minuta-,, tim saxo,aut duriorealiqua maceria con-„ tVingunrur : ut eo vocabulo declararetur ,„ corda nostra, quas superbia obduruerunt,„ penitentij vi contundi, atque conteri. „Neque vero Scriptura silet contritionisnomen. Plisimo enim 50.legitur: u Cercon-,, tritum , CT humiliatum, Deus non despiciesDolor ille de quo praesentem movemusquaestionem quandoque vocatur etiam abIsaia amaritudo c. 38. ecogitabo tibi om-nes annos meos in amaritudine animet mea .Td est in contritione , <& dolore , quiacontritio peccata praeterita reddit amaraP^nitenti . Adhuc nuncupatur scissio ,vel coniciffio cordis , juxta illud Joci. a.iniudUe corda vestra , non vestimenta ve-
Dc Contritione persecta .
Circa contritionem perfectam haecdiscutienda veniunt . I. In quo consistateius essentia. II. Quantus debeat este illedolor . III. An contritio absque Sacra-mento justificet . IV. Quodnam sit ejuspraeceptum , & quando obliget ? V. Inquo distinguatur contritio ab attritione.VI. Quinam sint ejus effectus ? De istoultimo capite in speciali non dicemus ,.sed concomitanter , ubi de efficacia con-tritionis , tum ad remittenda peccata ,tum ad restituenda merita.
PUNCTUM PRIMUM.
In quo ccnfistat ester.tia Contritionis .
Multa de contritionis essentia Eccle-siae menti contraria, effutierunt Hetero-doxi: Primo , Lutheranorum maxima parstenet nihil aliud este , nisi terrorem quem-dam conceptum ex consideratione pecca-torum , /k suppliciorum peccatoribus aLege divina intentatorum ; addunt con-tritionem esse violentam, 6 c conscientiaetortorem , eam non esse actionem , ledpotius pastionem; eo quod homo nonsei-psum conterat , led conteratur a Deo ;demum eo caecitatis venerunt , ut con-tritionem non este opus bonum , led so-lum animam peccatricem sic mortificarei & conterere , ut deinde per fidem vi-C c 2 vifice-