De Sacris Cawnoms , 0 V. 261

festis esse sequendos : sic & pariter Calvi -xiiani loquuntur . Verum quod intenderitQuesnellius lingua vulgari celebranda essedivina officia , interpres ipsius erit illeidem Apologista ; sic enim habet Exem-plarium pag.261. “ Intentio Ecclesiaeest„ prae inanibus fidelium, libros in lingua„ vulgari reponi , ut filii uniant vocem,, suam voci matris . „

objicit Chancerius Calvinista tom.i.1 . xi. cap. 9. num. 26. Pastores inquit ,olim verbum Dei annuntiabant populisgraece : Igitur illam linguam intellige-bant: Etenim praeterquam quod A posto-li suas graece enarrarunt epistolas , quasad diversas Ecclesias direxere, D. Chry-sostonius Antiochiae praedicabat graece ,Basifius Caesareae, alter BasiliusSelcuciae,Athanasius, & Cyrillus Alexandriae: Igi-tur cum in Asia Minori lingua graecaforet in usu, manifestum est divina offi-cia a SS. Patribus lingua vulgari fuissecelebrata.

Respondeo ad primum , inde non sequiomnes particulares intellexisse linguamgraecam y sufficiebat enim ut RectoresEcclesiarum illam collerent , qui & post-ea lingua vulgari scripta populis inter-pretabantur . Ad Romanos scripsit grae-ce D. Paulus, & tamen haec lingua nonerat magis in usum apud eos, quam la-tina apud Gallos, Sc Germanos .

Ad secundum dico : Etiamsi sermonesPatrum extent grasce, non inde sequitureos graece disseminaste verbum Dei : Ser-mones sanctorum Bernardi , Thomae, Lau-rentii Justiniani &c. Latine extant : illitamen Ductores non latine populis loqu-Uti sunt: Demum esto sanctos Patres prae-dicasse graece; id unum eruitur, scilicetin illis urbibus linguam graecam fuiste fa-miliarem , sed inde concludendum nonest populos yEgypti, & Syrias graecam lin-guam tenuisse.

Insint ; D. Hieronymus in praefationeepistolae ad Gal. haec habet : " Excepto„ sermone Graeco quo omnes Orientales,, utuntur. „ Igitur in omni Oriente lin-gua graeca erat familiaris.

Ref[ondeo distinguendo Antecedens: Etloquitur de Orientalibus eruditis , & no-bilibus , concedo : de omnibus populis ,nego . Ista Joquutio similis est illi , quaquis diceret , lingua latina est in usu inomni Europa: Quod inteiligendum venitemat Tbetit Tom. VIIA

dumtaxat de omnibus eruditis, non enimcommune est populis, ut duplici loquan-tur idiomate.

FIT SATIS OBJECTIONIBUSContra fecundam Comhtfionem .

Objiciunt Novatores : 5 . JustinusMartyr Apolog. 2. pro Christianis sic ha-bet : " Ubi qui Congregationi praeest fi-„ nem imposuit precibus , Sc gratiarum,, actioni , omnis populus qui adest re-„ spondendo Amen , testatur se approbare„ quod dicit Sacerdos .. . „Tum sanctusBafilius Epist. 63. ait “ Populus nocte fur-„ gens diluculo petit Ecclesiam, post quam„ se humiliavit ante Dominum , se,, ad psalmodiam disponit , Sc alterna-„ tim cantat. „

SanSlus Cbrysosictntts Hotnil. 18. in 2,ad Cor. haec scribit : “ Populus, Sc Sa-,, cerdos easdem fundunt preces.... I»„ tremendo Mysterio salutat Sacerdos po-,, pulum , Sc vicissim , nec enim solus„ Sacerdos agit , sed omnis cum eo po-„ pulus, nec mirum quod populus junga*„ tur Sacerdoti, cum Cherubim , &Sera-„ phim laudes divinas simul decantent. „

S. Augustinus Lib. 2. contra epistolamParmenianicap. 7. num 14. sic loquitur:“ Cum Episcopus intravit in Ecclesiam ,,, orat cum eo populus , & consensum„ dat omnibus precibus dicendo , A-„ men . „

Hefondio , haec omnia testimonia eo-dem modo solvi, cum iis etiam tempori-bus populus respondet , Amen, in preci-bus Ecclesiae, nec cantus ei interdicitur ,nisi cum est periculum ne turbet officia di-vina; easdem fundit preces cum Sacerdotein tremendo Mysterio , tenetur adorare ,Sc gratias agere Deo: dum haec munia per-agit Sacerdos orat etiam cum illud eipraecipiat celebrans dicendo Orate fratre* .Sed non dicunt laudati Patres quod inten-dit Quesnellius , scilicet populum debereomnia audire , Sc intelligere . _

Inflant : Cum praecipit Concilium Tri-dentinum canonem submissa voce pronuu-ciari , id unum iatendit , nimirum nonesse decantandas orationes ex quibus com-ponitur . Ergo &c.

Ijefpondeo negando antecedens y ibienim agit Concilium contra Protestantes,R 3 qni