24 PROLEGOMENA.

3, Epistolam, inquit, Joannis primam vetustistimis characteribus scriptam in„ Vaticana Bibliotheca tandem reperi, cujus versus [i ad 4.] Capituli quar-„ ti siint Scc. item ex quinto (7 ad 11.) Haec in quibus ab impressis codi-„ cibus dissideant, non est quod a me docearis. Si quid erit, in quo judici-„ um meum exquires, non tam in his quam in plerisque aliis, super quibus„ doctorum altercatio est, nihil tecum dissimulanter vel mussitabunde agam, sed,„ ut me nosti, parrhesiastes ero Et Jo. Genefius de Sepulveda Epistola 3.libri 1. ad Erasmum A°. 1533. Cripta: „ Est, inquit, Graecum exemplar an-„ tiquissimum in Bibliotheca Vaticana, in quo diligentissime & accuratissime,, literis majusculis conscriptum utrumque Testamentum continetur, longe diver-

3 , sum a vulgatis exemplaribus. - Hoc autem exemplar omnium este emen*

„ datissimum cum ejus antiquitas declarat Sc librarii diligentia, tum quod mul-,, tum convenit cum veteri nostra translatione, quae dubitari non debet, quin„ ex emendatissimo quoque exemplari conversa atque tradita nobis sit a majori-„ bus. Cum igitur ad illius exemplaris fidem atque normam caeteri libri sint,, emendandi ac dirigendi, quid opus facto sit, ipse considerabis”. Ea autemerat Codicis istius fama, ut Theodorus Bibli ander Thomae Blaurero scriberet:,, promisi pecuniam quantamlibet pro exemplari Graeco ex Vaticana Bibliothek,, ca evidentissimo j cujus mihi Ipem quidam optimi viri injecerunt”. Hott in*ger. Bibhothecar. p. 9/. Istum Codicem Wernerus Noviomagus , Atreba-tensis Collegii praeses, cum edito contulit, quo se in Evangeliis ussim, mirum-que in modum adjutum fatetur Lucas Brugenfis. Eundem etiam Antonius A-gellius notis in Cyrillum Sc Jo. Maldonatus in Commentariis citat. Idem Agel-li us in suo ad Psalmos commentario testatur, in Codice illo antiquissimo a re-ccntiore manu multa fuiste depravata ad libros recentiores; quod confirmaturduobus aliis testibus oculatis E. R. (Eufebium Renaudotium intelligo) quemcitat J. le Long Bibliotheca Sacra , Sc V. Cl. mihique amicissimo JO. DANIELESCHOEPFLINO, Profeslbre Historiarum Sc Eloquentiae in Academia Argen-tinensi. Denique R. Bentlejus hunc Codicem cum editis accurate conferri cu-ravit, cujus collationis copiam mihi fieri frustra desideravi, quia postestbr sche-darum illarum, Sc a Cantabrigia, ubi schedae custodiebantur, Sc a Londino,ubi per tempus breve commorabar, ultra CL. M, P. aberat. Desideravi au-tem , non quod multa ad veram lectionem N. T. stabiliendam inde peti postesperabam, sed ut vel hoc constaret, Codicem nullius este autoritatis; deinde utinter pugnantes doctorum de hoc codice sententias vera dijudicari atque demon-strari postet.

Hactenus enim vulgo creditum est, Editores Complutenses hoc ipso Codice.Vaticano usos fuiste, quod ipsimet significare videbantur tum in Prologo V. T,„ Quod autem ad Graecam scripturam attinet, illud te non latere volumus, non„ vulgaria seu temere oblata exemplaria fuiste huic nostrae editioni archetypa»„ sed vetustissima simul & emendatissima, quae Sanctifs. D. N. Leo X. Pont.„ Max. coeptis nostris aspirans ex ipsa Apostolica Bibliotheca ad nos misit,„ tantae integritatis, ut, nisi eis plena fides adhiberetur, reliqui nulli este vi-„ deantur, quibus merito sit adhibenda”. Tum in praefatiuncula ad LectoremN. T. praefixa: „ Et ut praefatiunculae tandem huic modus imponatur, illud„ lectorem non lateat, non quaevis exemplaria inpressioni huic archetypa fuis-,, se, sed antiquissima Sc emendatissima, ac tantae praeterea vetustatis,ut fidem,, eis abrogare nefas videatur. Quae sanctissimus in Christo pater & Dominus,, noster Leo decimus Pontifex maximus,huic instituto favere cupiens,ex Apo-„ stolica Bibliotheca educta misit ad Reverendissimum Dommum Cardinalem„ Hispaniae”; tum inprimis in prologo ad Leonem X. FrancisciSimenii „Grae-„ ca Sanctitati tuae debemus, qui ex ista Apostolica Bibliotheca antiquissimos„ tum V. tum N. T. libros perquam humano ad nos misisti : qui nobis in hoc„ negocio maximo fuerunt adjumento. Haec