——

1iR

107 DePurgantium medicam.&c. Cap æxlij Sc. 102

ſtent.linquemus,& qua fieri poterit breyitate me-thodum edocebimus, qua purgaturis proce-dendum effe judicamus. Hoc itaque primum€fto, quod medicinam exhibiturus obferva-bit, quid nimirum fit evacuandum: dein me-dicamenta inveſtiget, quibus idipſum aſſe-quatur. Cum enim non eadem fit in oinni-bus materia peccans, non idem certe medica-mentum competit omnibus. Rationes autem,quibus exquiri debeat humor expurgandus,per quas item vias educere conveniat, non fertinſtituti noftri ratio, ut hocce loco demon-ſtremus: purgantium natura nobis& vires€xponendz funt. Varis itaque modis kumo-res educunt medicamenta. Quædam enim le-niendo, quedam abftergendo, nonnulla na-turam enſtimulando, aliqua conſtringendopurgare. confpiciuntur. Quz vers propriepurgantia nominantur, prater hasce faculta-tes aliam habent, qua humores à remotiſſimisetiam partibus eliciunt& attrahunt. Utrumautem vis bac calori tribuenda fit, an occultaproprietati, nofirum hoc diſſolvere non eſt.Calida quidem cenſuerunt effe veteres omniapurgantia, cujus nomine calori vim purgatri-gem adſcripſerunt aliqui. Notum tamen eft,recentiorum experientia, putgandi vim qui-busdam iaeffe, quz vel frigida funt, velfalcémexiguo pred'ta calore.— Præter enumerataspurgandum medicamentorum qualitates, hæceuam omnibus veré purgantibus ineft, quæ-dam nimirum ſubſtantie pravitas, qua ven-triculo funt cæterisque vifceribus inimica.Non equidem dubius eft, quin hzc ipſa vis adpurgationem plurimüm conducat. Naturainenim ad expulfionem magis irritat, quàm velacria, vel mordacía. Nondum tamen attractio-nisratiopatet. Magis enim natura, quàm me-dicamenta purgare diceretur, fifit humorumexpulüo nominanda purgatio. Licet itaquenon abíurda fint, qux à multis in hunc mo-dum ad purgatricem vim demonftrandamproferuntur; nequaquam tamen ideó nega-ti poteft, quin occulta quxdam eis infit fub-ftantig proprietas, ut humores certos ad fealliciant. Quamobrem hoc pro confeſſo ha-beatur, purgantia medicamenta preter eam,qua pollent, purgandi vim, qualitates haberevarias, quibus velocculté, velratione manife-fta negotium naturæ faceſſunt: quo fit, ut eisHUE fint corrigentia.— Sunt etiam varizpurgantium differentiz. Quædam enim pitui-tx, quzdam bili, quzdam melancholiz, non-nulla veró ferofis humoribus addicta funt:&aliqua leviter purgant, aliqua veró vehemen-tius, urejus non parum interfit, quæ nam fintelgeada medicamenta.| Denique fi compe-tens habeas medicamentum,& id, prout resipfa feret, commodé correxeris, tempus etiam& utendi ratio diligenter exquirenda funt.Ut ergo generalem purgantium medicamen-

Cy

Quæſtionem hanc aliis difcutiendam re- A torum do&rinam paucis,& recta methodo

comprchendamus, hec capitibus aliquot fiegillatim expediemus: quz fint nimirum pur-Zaturis eligenda medicamenta: quibus itemcorrigi debeant: quando, qua denique ratione.its utendum fit.

DE PURGANTIUMmedicamentorum ele-ctione.

CAP 8(CUM eadem medicamenta morbis omni-bus nequaquam fine difcrimine| conve-niant, fed unaquæque certis deſtinata ſinthumoribus, in hoc omnium primo decet in-tentum effe Medicum, ut conveniens invefti-get medicamentum, quo morbum 6b: proposfitum expugnare Foltit: boc autem ex hum o-rum natura,& manifeftis medicamentoramviribus elt exquirendum. Oc-ultas equidemrerum facultates nullo rationis. difcuriu. licetexperi; quo fit, ut hic de its nihil etiam(imusa&uri. Manifeſtis tamen etiam qualitatibusprædira funt purgantia, quarum refpe&tu di-gnolci poſſunt. Humores iraque purgandiuatuor exiftunt: pituita, ferofus humor, bilis,& melancholia. Medicamentorum ver qua-litates, quibus ea diſcernuntur, ha(uar notiſ-ſimæ: quzdam enim leniendi vim habent:quedam adſtringendi: nonnulla partium te-näitate prædita(unt: aliqua vehementi pol-lentacredine. Difcrimen in his hoc etiam ob-fervandum: aliqua videlicet le vem habere pur-gandi vim alia vehementem: nonnulla verómedia quadantenus prz dita eſſe facultate. Hacergo ratione cum modo ſcriptis humoribusconferri debent, ut quz fubftantia funr tenui,pituitæ, vel melancholiæ conveniant, cum enimhumores hi craſſi tenacesque fint; ut attrahen-tibus cedant, incidentia poſcunt. Qua veréleniunt, quód humores nulla feré vi oppu-gent, bili conveniunt, ſeroſis humoribus,&ns, qui fluxiles& ad purgationem pr æparatifuerint, Hzc nimirum caufa eft, quód bilio-fa medicamenta mixtis incidentibus pituitamexpurgent: fiquidem ubi fuerit attenuata,fluxilis exiſtat. Ob id ipfum quz pituitam pur-gant, demptis incidentibus, aquas evacuar,cüm ut expurgentur, attenuatione non opushabeant. Czterüm quód hydragoga non eaproprié vocentur, qua ferofos humores, quosin viis purgationi deflinatis offenderint, ſe-cum rapiunt, fed quz aquas in loco remo-tiori colle&as violenter eliciunt: talia. certéfunt, quz non exigua pollentacredine, tum utpartium tenuitate penetrent, tum ut attrahant,calore vehementi. Quz ver medicamenta vimbabent adſtringendi, pituitæ, vel melancholiaefunt iufenfiffima, quód craſſos humores ad-

dd 2