317.

De radicibus meníes moventibus. 318

Genicularis herba benedicta,& Theriacaria:in A foliis circumveftitos compluribus, oblongis,

officinis Valeriana domeftica: Theophraſto ba-racelſo Terdina: Ger. Groß Baidrian Gall. Vale-riane. Alte ra ſpecies Valeriana fylveftris nunce-patur,& Ger. Wiid Baldrtan/ Katzen wur tz/ Augẽ=wurtz/ Wend wurtz/ Den marck. Tertia Valeria naminima nominari ferè folet.*Excalfacit autemPhu legitimum; ut Diofcorides ait,(ed tamennonintensé, neq; ipfa recens radix, fed arefcenstantüm.Recenrem fiquidem exiguum omninocaloris babere facile deprehenditur.arefcentemverg calidiorem eſſe& guſtus& odor uterq; intenfior oftendunt.Movet autẽ, authore Dioſco-ride, ſicca radix urinas: menſes cit: prodeft ad la-terũ dolores,& antidotis permiſcetur. Syl veſtrẽautem Valerianam, ruptis, cõ vulfis, ex alto præ-cipitatis, recentiores utilem cenſent. folia hujus,tum& ſative, ad oris& gingivarum cum inflam-matione exulcerationes dec octa,& gargarizataprodeſſ. ferunt. Ceterùm Valeriana rabra duo-rum dodrantum caulibus, aut longigribus, iisq;rotundis, levibus& geniculatis aſſurgit. foliahabet lata, longa, acuminata, læ via,& diluti vi-roris:€ faſtigiis caulium Valerianz propemo-dum fimiles umbellas, fed laxiores,& magis inconditas, in quibus flores oblongi, tenues, rubẽ-tes,& emen inde exiguum, oblongum, quan-doque fumma parte barbatulum, radix fubeftcandida, mediocris craſſitudinis,& longitudi-is. Huic fimilis alia reperitur, foliis quoq; ob-4 circafuperiorem partem ia ra-mulos complures divifis: loſculis e diluto cæru-leo purpurafcentibus, brevioribus, quàm fupe-rioris: radice mediocris craſſitudinis. Utraq; Bel-zis hortenſis,& altera quidem rarior, florent æ-. men ibus. Valerianæ rubræ à orum um-bellarumq; fimilitudine pleriq; nomen dedére,quod huic permittere maluimus> quàm impro-pria appellationé remerè attribuere. Sunt etiá,qui Behen recentiorũ fpecié elfe velint,idipfumBehen rubrum nuncupantes, ad differentia alte-rius Behen albi dicti, quę quidem eft herba mul-tüm à Behen Arabum differens, veluti& præ-ſens. Alii inter Limonti genera referunt. Mat-thiolus etiam fecundam fpeciem pro Limoniodepingit. Atq; banc ipfam arida ad nos pro Li-monio mifit preclariffimus vir,& in nolitia ſtir-Fium, omnium que ſimplicium verſatiſlimus Ja-cobus Antonius Cortuſus Patricius l'atavinus.Et refpodet fatis cum Limonii de ſeriptione po-fterior.Sed Valeriana rubra non Xque: non mo-dó quód folia ejus ſint longè quàm Betz min o-raj verüm potiffimüm,quód femé ejus raró per-ficiatur,& hoc ipfam nequaquam rubeat. NamLimonio folia funt Betz ſimilia, tenuiora tamé,& minora: caulis tenuis, rectus, refertus feminerubicundo, at Diofcorides refert. Quod autemad facultates harum attinet, nullas quidé com-pertas habemus. Videtur autem utraq; unà cumradicibus refrigerantis effe naturæ, Porr Vale-riana Greca colliculos tres, aut quatuor promit,rectos, concavos, inanes, tenues& cubitales,

alatis, ex aliis multis, medio intercurrẽte nervo;compoſitis, viciz foliis feré conformibus, fedtamen virentioribus, quorum fingula parvulafunt, latiuſcula, oblonga, acuminata, derſo quealiquantulum eminente. flores nequaquam inumbellis, neque etiam in alis foliorum, fed in£iftiguscauliculorum ſparſi prodeunt; pulchri,colore cæruleo, fed dilutiore fplendenres exquinque foliolis, ſtaminibus aliquot exiguis,&

B candidis in medio, à quibus apices par vi ſublu-tei dependent, fequuntur capitula parvazin qui-bus femen minutü. pro radicibus multæ tenuiſ-

-fimz funt fibræ. Nufauam fuz ſpontis in Bdeeft, fed aliunde illata: plurima æſtatis parte flo-ret. Valerianam, at diximus, Gręcam,& Valeria-nam peregrinam, nee non Pfeudophu appellãt,tametfi nullam cum Valeriana fimilitudinemhabeat. Nullius eft uſus, niſi quód hortorum ex-ernet margines, Dodonaus,

C Thu verum crefcit in regno Neapolitano, inPolino monte Calabriæ& aliis locis:& Roma,ubi in multis hortis colitur, abundé haberi po-teft. Radix eft longa,& craſſa unum digitum,&in circuítu villofa ex obliquo, inftar Hellebori,& in uno loco reperiuntur multæ radices inter-dum ad 30. in vicem fefe oblique contingentes:odore plane refert Valerianam, attamen multàefficactore.Andromachus Ponticü eligit.Quódfi ad manus noſtras pervenerit folida, nó exeía,

D odore flagrantiſſimo, perfe ctiſſima eritque acea/ quæ in Ponto crefcit. Vulgaris Valeriana nondebet illius loco accipi: cùm veræ copia, modódiligentia mediocris pꝑræſtetur, baberi pofDt.

FRAXINELL A complures exeüt cauliculi,rotundi, cubitales, aut altiores, inferiùs foliis, ſu-perius vers floribus füprà invicé digeftisexor-nati: folia oblonga ex pluribus ad unum pedi-

- culum unita, Glycyrrluzz fimilia, multo quàm

fraxini minora. Singulariatamé corum brevio-

E ra, duriora, magisq; acuminata, quàm Glycyr-rhizæ, orum color diluté eft rubentis purpurze,uti ſylveſtris malva:fed forma diſſimilis. A’ qui-nis etenim utplurimuin ſtriatis oblongisq́; ſupe-rioribus foliolis, ftamina aliquot recurvata bar-bz inftar dependent, Odor borum gravis eft; acbircinum olet,& fimiliter earum, qua fequun-tur, ſiliquarum. Succeduntautem fingulis flori-bus quinq; imulafperasfcabrz ,& ſubrubentes:in quibus femen gignitur rotundum, nigram,fplendens, minds quàm Pzoniazaut etiam Len-

F riſei, radices ab uno capite plures di varigãtur, lõ-gx candide, carnoſæ, tenui in medio nervo,cum obſcura acredine aliquantulum amarican-tes. Videntur autem hujus dua effe ſpecies, nontamen valde differentes. Unius folia majora, vi-rentiora, duriora, magisque acuminata; alteriusvers nigriora, minüs dura, ac nó æquè in acumẽdefinétia: flores quoq; bujus aliquantó dilutio-res; illius vero pauló rubicundiores. In Italiæ acGermaniz motibus, ac collibus, lutoſo ac ſaxo-fo reperitur folo.apud Belgas hortenfis eft. Flo-