Buch 
Epitome Galeni Pergameni operum : in quatuor partes digesta, pulcherrima methodo universam illius viri doctrinam complectens / per Do. And. Lacunam Secobiensem, Equitem auratum, & Medicum ... summa fide studioque collecta. Accesserunt eiusdem And. Lacunae Annotationes in Galeni Interpretes: ... ; Item, de ponderibus & mensuris medicinalibus utilis Commentarius: ...
Entstehung
JPEG-Download
 

0327 G.A L.

ntcommoderationeim quandam propriorum. motuum ineffe oportet,fi homo in totum ornari a-Medeam fuif? nima debet.Quas quidem tres anime facultatesmagnis áon414 Ewripides in Medea vehementifsimas effe defcrid bens( appetitric& enim ardentifsimus ille amorpofsideret: toj quo Iafonem ardebar.irafcibilem,immanis eiusillas animefa- furor in liberos:rationalé denig, fuadela qua feeultates. vebe-: ipfam á tanto fcelere dehortabatur,fatis abvnde

mentifiimas... declarant) eam magnis viíceribus donatam fuiffe ait.* Quanquam neq Euripides,neque vllus

alius pocta( quorum teftimonia prater mo -

rem recitare,me Chryfippi garrulitas cogit)imoHippocratis: vero neq; ipfe etiam Hippocrates,omnium me-Fnit?* dicorum calculo, praftantifsimus, quemadmo-

dum nequePtato philofophorum princeps(cu-ius necopinionem fectatores Chryfippi fupera:re vnquam poterunt,nec imitari demonftratio-nis ornatum) depropofito placito fidem face-re pofsit,citra demonftrationem. Chryfippus

DEJPLACIEHIBP. ET»PIuT. LIB. IH,

328

"re conatur, hincfigmentum illud habuiffe origi-

10

autem cüm nullius demonfirationis memine- 20

rit,mterim nom erubefcit Tyrteum& Steficho-rum teítes nobis citare: quos fi etiam viuos ali-quis interrogaret,an dehorum dogmati fcien-tia ambigerent, faterentur vtique voce vna, ni-hilfe ipforum fenfiffe: ipfi; potius à Chryfip-po nonnihil difcere, quàm deillis demonftrare(vt arbitror)mallent. Ratiocinari igitur,& quadicuntur confiderare,item pugnantiam, aut có-fequentiam rerum nouiffe, rationalis facultatis(quz cerebro ineft)eft opus. Ob cóvicia autem,aut minas,neque irafci,neque excandefcere, animofz(quz cordi hzret) eft proprium. Etenimdum ea quz in homine funt,convenienter adminiftrantur, cerebrum quidem imperat: corautéparet,& obfecundat. Diximus autem, neruorii,quz motus voluntarij,atque fenfus funr inftru-menta, cerebrum originem effe: quemadmodüarteriarum,cor: ad hac etiam, contufis aut vul-neratis ventriculis cerebri, totum animal fubita

Katronalis fazeultatis, qu& cevebro ineft ope-ra,

Irafcibilis facultatis, qua cordi1nefl; quid pro-

prm.

Cerebrum. e[feoriginem. ner-norum,que motus voluntartj€ fenfus[untinsirumenta,

Cor effé arte-viarum princi-

.*.""T* -rum:ficvti& vbi cor fimiliter affectum fuerit,ar-pum.

teriarum motus offendi,citra vllam noxam vo-luntarij motus,& fenfus, quód eorum princi-piorum neutrum cómemoratas facultates alte-ri fubminiftraret. Porró patiente cerebro,prom-. pte animal defipit, motuq;& fenfu priuatur. At" corde affecto,fyncope arripitur,interítg, predi&torum nullo quicquam perpeffo. Iam verà Ariftoteles, plures animz facultates genere diuer-fas effe concedit, etfi illas in vno corde confti-tuat: Chryfippus autem neque eas omnes dif-ferre inter fe profitetur,neg; alia quadam vi ani-mal iraíci,alia concupifcere,alia ratiocinari:cimtamen vel teftimoniis poétarum,quos citat, aí-Íerere contraria cogatur.Etenim in iecinore deliteícere appetitoriam animz facultatem,illic pla-ne Homerus nos docet, vbi ait, vultures apudinferos Tityo iecur exedere, quód concupiiffetconftuprare Latonam:* partem nimirum illamplectentes, quz illatz contumeliz fuerat velvtiorigo& radix. Quod pertinetad rationalem a-nimz faculratem, cüm fentiret Chryfippus, fa-bulam de Minerua, qua poft deglutitam Meti-dem,ex Iouis capite orta effe putatur, fuis ipfiusdogmatis adverfari, maxime illam detorque-

Cerebri affetlifymptomata.Cordis affetlfymptomata.Ariftoteles plu-res anime fa-cultates diuer-fas im. vno cor-de conslituit.Chryfippi| departibus. am-me opinio.Appetitoria 4mmam ine[feTecinori.

Tityo apud inferos bepar exedià yulturibus.

Mineruam exIouis cerebro fvsje ortá, fingitpoete.

30

evadere torpidum, illzfo motu cordis€ arteria 4o

60

nem dicens,* quodartes quidem vniuerfze concipiantur& confiftant in corde:à ratione autemper caput, hoc eft, per os( quz capitis particulaexiftit)emittanturfermone. Catérüm(vt fig-mentum fecus interpretemur) quemadmodumcordis corpus virtute fua diftentum& contra-

.étum vicifsim, proprias materias attrahit, expel

litque: pari modo cerebrum, vbi fiatuerit fpiri-tum animalem, in fuis contentum ventrículis,particule.cuipiam tranfmittere,motu ad id ido-neo ificiratum,diftribuit ipfum. Huncautem fpiritum qui in ventriculis ipfius eft, fortafsis qui-dem paucum, etiam venz ad ipíos pertinentesgenerant: copiofifsimum vero& principalifsi-mum arteriz, plexum reticularem, qui ad cere-bri bafim eft, perreprantes, fuppeditant, quz àcorde furfum feruntur. Quare fi quis fabulamveris velit conneéctere, in partibus inferioribusprudentiam conceptam(hoc eft, animalem fpi-ritum) ín capitenatura perfici* dixerit, pracfer-

timin vertice: quandoquidem in eo medius&principalifsimus cerebri finus habetur. Verum fiÍcientificas demonftrationes fequutus,omififfetChryppus fabulas, etymologias, reclinatio-nes,declinationcíque capitis, manuum motio-nes,labiorimgq;figuras,vnà cum mulierculis,&aliis idiotis, vtique veritarem ipfe inveniffet,necnobis periiffet tempus,oftendentibusipfum ni-

hil ex iis qua adducit, iuuari.Gub LENI PERG.AMENI

de placitis Hippocratis cz» Plato-nis, lib. ILI.

T verà vbi Chryfippus affectum defi-Aves, eum effeait irrationalem,& pra-^ter naturam animi motum, hoc eft, re-luctantem rationi: recte fané ipfum qui in aife-ctu eft motü, ab inanimis irrationabilibifg, di-ftinxit.Mouetur fiquidem]apis& lignum,fic ta-men vtnó reluctentur rationi. Cuius enim neu-tiquam intereft vt obtemperet,fequatiirg ratio-nem,hoc quomodo repugnare rationi poterit?Merito itaq; id n6 vti ratione dicetur:ficvti relu-&ari rationi, quod naturá quidem habet fequendi, obtéperandig,,fed interim przterfui naturá,alio modo fertur. Vndeliquet; nec inanimatocuipiam,neq; irrationali animanti,affeétii inna-fci poffeanimalem.Perdecenter etiam ab errori-bus affectus ipfos di(tinguit.Quáadoquidem er-rores,praua funt iudicia,& ratio veritatem mentita,implicitdq; errori. Affectus contrá, nullumquidem erratü,neq, pratermiffum in ratiocina-tione:fíed eft animi motus rationi inobediens.Nam qui vt patriam feruet,liberorii vitá cótem-nit, vel iugulandos tradit,honefti imaginationeid facit, ac ratiocinio vfus, Medeaaurem, quafciebat qualia perpetraret flagitia, non errore, vtille,fed perturbatione ducta, trahebatur. Quin-ctiam, vbi celeriter currentium, qui ne fi fifte-re quidem velint, ftatim id poffunt, Chryfippusmeminit, aperte illo exemplo aliam vim prz-ter rationalem, nobis pofuit ob oculos, à quaaffectiones ipf abfoluuntur. Etenim eorumqui per accliuia currunt,nulli adeft ea difficultasfiften-

Cord& motusduplex./Spiritum. ani-malem contunsrbi ventricu-lis cerebrz.Gerebri motus.Spiritum. ani-malem partima yen grent,partim cz pracipue ab. arte-ri.Retiformé ple-xum confiiteread bafim ceres

bri.

Ventriculum cerebri principa

lifsimum, verti& ineffe capiti.

Ratíons relw-ari, que[imt

/cenda.Affetlis anima-lem no poffe in-nafa inani-mato alicui.fi-cuti neq; sra-tionali amma

j.

Errores fantpraua indicta.AffcClus e$1 motus animi, ra-tioni inobeds-ens.

Currentilá peraccliuia, declivia,&7 plana,confideratio.