435corpus,& periculü de vigore illius fumaturzPre-kk ftatitaque nec adeo denfare cutem, vt corporisda. tranfpiratü prohibeat: nec rarefacere ita; vt faci-

lé à qualibet extrinfecus incidenti occafione la-datur, Corpusauté propo(iti nobis puelli,me-dium exceflus omnis exiftit. At ver cüm mittiiam is in ludum efthabilis, non neceffe erit afsi-duis praterea balneis vti, fed iuterim cüm luctari condifcit,mediocriter inibi ante cibum exerce

ri fat erit,ac balneo plerüriq; abftinere. Vinü faueris optime né quamdiutifsimé qui ea natura puer eft, ne gutemperatis cur ftare quidem fuaferira,quód humectet nimis&interdicendum. calfaciat corpus, captq; halitu repleat; Quareferme, neciam adultis vinü,nifi modice fumptiü, eft vti

inunmcur ne N.:: i: 35 i.

adultis quide, le: quod videlicet ad iram& libidinem pracipi-nifimodicà pro. t€S facit,& partem animz rationalem, hebetempinandum fit. atqj turbidam reddit. quani his ipfis ad bilis exVinsm ad.— crementa vel mitiganda vel expellenda, eft fanéqud vtile. qSinvtile:non minime ver ad eam ficcitatem,

quz in folidis partibus aut eximmodicis labori

bus, aut ex proprio temperamento provenit.Pyellis potio fri Yam puellis potio frigide, ac precipuea cibo Xgideà abo 6t per calores,non incómoda eft. Aqua tamen fonp wise tana& recens aliis eft praeferenda, Qua auté o-omnis«alita mnium optima eft, ea penitus nó guítui modo,tsélexperr, Verumetiam olfactui, omnis qualitatis expersAquarum dif. videbitur:eritg; iucunda guftui,& celeriter per-ferentia. tranfibit pracordia. Porro qua aqua ex petra cà

tra feptentrioné fluit,folémq; averfum habet,z-

Puero iam ba-bili ad ludosreddito,queperagenda.

G.AL. DE S.ANIT.ATE TVEND.A LIB.|I.

gré quidem concoquitur, ac tardi tráfitus eft,tar 30

dég incaleícit,atq refrigeratur, Cuius ad orien-tem folem erumpitfons, que per terram pu-ram colatur, eadem calefit ac refrigeratur ocyfsimé,omniq ztati vtilifsima eft. Idem de aére etiáeft iudicandum: quem optimum, hoc eft,purif-fimum,in pulmones trahere, omnibus iuxta fa-lubre eft. Nam impurus acr,omni«tati adverfa-, tur. Átveró quz ex calore,frigore,ficcitate,hu-

miditatéq; diuerfitas acris contingit, nó perin-

Aeris differenzti&.

defead omnes homines habet: fed corporibus 49

Afris qualita-tem tempera-tá quidem na-turi,tempera-tam: mtempe-YALU Aut con-

quz optimo temperamento funt, etiam optimetemperatus acr eft faluberrimus.In quibus veroaliqua exvperans qualitas dominatur, iis vtilit-fimus aér eft, qui ei qualitati pari gradu adveríatur. Porro vbi puer iam eftfecundü feptenniü ingreffus,calidum eft,codem gradu quo prius, illitemperamentü: humidü vero nó eodem,quan-doquidem omne animans ab ipfo ftatim ortu,ficcius indies efficitur. Cuiigitur optimi ftatuscorpus contingit,is ad quartumdecimü víg an-num iam traditam victus rationé obferuet,mo-do femper exercitij feruato. Laueturauté calida" potius d gelida, vt quinondü hanc citra noxamEdocatio opti- pertulerit: adhibedturg illi educatio optima, qma probis on- srobis confuetudinibus,€ grauibus diíciplinispunti paratur. A fecundo autem feptennio vfq ad ex-plini parar, Pletum tertium,licebit tibi ad robuftifsimü cor-Pueri moresper poris habitum provehere hominé, aut inftruc-ficiedos efft ter- ve iis animi dotibus quz ad fcientià, fapientiatio feptenmio. pertinent.Non eft tamen eadem vtrobig victusMiod- ratio. Atq; hac maxime ctate perfici abfoluíg c&bent effé ne- venit, quz fpectant ad mores. Vtaliquisautcingocis immu- longifsimü prolata vita, eriam bona valetudinenes folis; indul perpetuo vtatur, is liber oportet fitab omni ne-gere corpsfinlo. ocio publico, nimirü fibi viuens duntaxat, Ío-

trariá requiri,P»eri fecundiJeptennium 1ngres tempera-mentum,

5

6

o

o

456

lig indulgens corpufculo.. Etenim immortalefieri quod genitum eft,planénon poteft:vt veróinlongum perduret tempus;id maxime fieri po-teft.Nam qui optimi fortitus eft corporis habi-tum, fi ab omnibus quz ad publicum in vita fpe&tant,fecedat,fibigy tanti vacet, nec morbo vlloquoad fieri poterit vnquam tentabitur,neq; an-te lorigifsimü vitz tempus morte occupabitur.Caterüm cim huictàli edendum, bibendimqfit,ad reparanda quz ex corpore effluüt, necefíevtig eft,excernendorum habeat rationc. In pri-mis igitur excrementum à fyricero feparatur,&Cpaulatim impellitur per omnia inteftina, vfque;; PARC GEad rectum vocati:ad cuius exitum mufculi qui- 5,4, /;;,dam inferti funt, qui ipfum,ne immature eflluat, Mufiuli expul-coércent.Poftea vero quàm plurimü congeftum J/om excremeniam graue animali fuerir, tum foras agi finüt, ad."?r&/ewres.celeritatem emifsionis etiam abdominis mufículis vnà cum tranfverío fepto adiuuantibus.Ieci-noris excrementorü aliud eft; quale quod fiorein vino appcllant:aliud,quale quod fx dicitur.Attrahitur alterum à veficula quz iecinori fub-ditur,alterii à liene. In his collecta excernuntur;alterum in priorem inteftini tenuioris partem;alterum in ventriculum, ab hisq; per omnia in-teftina permeant. Quod autéin venis X arteriisexcrementü aceruatur, eiufmodi plane eft,qualeinlacte concreto ferum. Hocrenes à fanguinefecernentes,ad veficam tranfmittunt. Cuius collo tranfuerfus etiam mufculus ineft: quo arcta-to fupprimitur,laxato emittitur lotiü,ad id con-ferentibus etiam abdominis mufculis. Reliqui^7:- E:::--xcrementisexcrementorü genus in fingulis animalis nafci- o,;,;,p;,tur partibus,ex ipfo vnde aluntur fucco.Huic ex gignuntur parcreméto nullus certus à natura preícriptus meatus ef&expellitur tamen partim per ipfa mollio-ra corpora,ac partim per fudor£, partim perla-tentem tráfpiratü difcutitur.Sed in hoc perflatuinfenfibili, etid crafsioris excrementi nónihil excernitur, à quo tum pili, tum ipfius cutis fordesgignuntur, Cüm igitur eiici omnia excrementahac oportet, expeditarbitror primum nouiffe,quibus maxime caufis remorentur: dein ratio-nem iniri, qua nec in ipfas incidatur: acfi quan-do inciditur,jprimüm error corrigatur, Atqueneincidatur quidem,hinclicet affequamur, vti-que fi excreta abvndeé fint, necne, compertü lia-buerimus. Porro iis que in ventre continentur ,, ,,,jy;excremétis mora cótingit, aut ipfius cibi potio- ouibus de capnifve culpa, aut ipfius ventriculi vnà cum inte- fis pofiint.ftinis. Et cibi quidem potionistQ vitio,aut pro-pter qualitatem eorum, aut quantitatéjaut pro-pter ordine, vtendiy modum.Er propter quali-tatem quidem,fi acerba, autera, aut ficce naturgfuerint: propter quantitatem, fi iufto pluraautpauciora fint affumpta.Ordinis culpa,fi quefic-ca,aftringentidve funt,primo:que humida, pin-guia& dulcia,fecundo exhibeanturloco. Modivfus ratione,fi cum bis fuit edendum, totum fe-melfumpferit. Quz ventris aur inteftinorü vi-tium fequitur excrementorü mora,vel ob natu-ralé eorü affectum accidit, vel certé acquifititiit,Acqua quidem naturz»ori vitio caufa prove-niunt, ex prauis corporis habitibus aliqui funt,Recentiü auté ventris affectionü acquifititiarii,

T 14

Excrementi à

Jyncera fubftá-

Bilis laua imexortit intefhi-nis excernttur.,Atra bilis à liene tn ventricuilum mittitur,Vrtnam| fecer-ni fanguine,per rencfq; iveficà demittit.Colli veficemufculus.

ticulis, excernedis,non fo iffealiquem certimeatum à na«tira prafcri-ptem.

Prorum gene-ratio,

Excrementa al

,