;7

Affc'lionfs v3. octo funt differentiz: quatuor nempe fimplicesintemperies, totidémq cópofitx: à quibus ma-xime invalefcentibus, invalida poteft reddi ex-pultrix facultas cim ventris,tum omnium inte-ftinorü. Creantur porro eiufmodi intemperies,autà cibo X potione, quibus vis infit medicina-lis:aut à vitio acris ambientis, aut à lauacro, autab vnétione,aut denig ab alia re, quz extrinfc-cus ventri adhzrefcens, eum alterandi vim pof-fidet, Hisigitur de caufis excrementum ventrisfupprimitur.At flaux bilis excrementum mora-tur, aut propter attrahentis expellentifve facul-tatis infirmitatem, aut propter vaforum quibusdeducitur atq; excernituranguftiam. Porre in-firmitas tím veficule totius quz fubiicitur he-pati, tum eorii meatuii qui àbyea in iecur fubceüt,tum eorum quibus in inteftinum evomitur bi-lis,ex recenti provenire poteft intemperátia. Anguftia vero vaforü;aut phlegmonis vitio fit, autpropter fcirrhos, aüt obftructioné, aut circum-lacentiü partii innixi, aut ofcillorü coniuentiá.Iam ipía proximari partium cóprefsio,aut pro-pterimmodicam copiam eorum quz in fe continent,aut propter phlegmoné aut fcirrhum acci-dit. Aeque€ ofcillorum conniuentiz, aut pro-pter horum quicd,aut ficcitatem. Siccitaté con-ciliant€ quz valenter a(tringunt,& que partim

tris acquetiarom, differéti& oco.

Int^pewes ventris à quibusgignantur.

Flaua bilis retineri quibus de

caufis po[ut.

Angtifira. vaforum vnde exo-

viri pofsit.

Affringétia[ic

«are.Atre bilis quá- calfaciunt& ficcant. Ad eundem modá atra bi-dofilatwr.— lis excrementü aliquádo fiftetur, filien quidemproportione refpodeat bilem excipienti vefica:vena veró quea porta iecoris in ipfum inferitur,vafis illis que excrementii biliofum attrahunt:atg ea deniq; vena que ex liene in ventriculü fer»,; ,, tur, proportione etiam refpódeat meatui illi quiExcemétüfim-—?* i. uá z -gulis particulis excernit bilem. At excrementü quod per fingu-

as cogeritur animalis particulas,€ copiafui,&craísitudine,€ praterea lentore remoratur. Adhacob imbecillitatem caloris, tranfitiifq; angu-ftiam.Sunt tamé partes quz prater latétes mea-tus,alios quofdam patentes atq; confpicuos obtinent, vt cerebrü,& oculus:idiy aut ob principatum particulz, aut propter actione exquifitiusobeundam, aut propter continentiü corporumfpifsitudiné,Eft nang; cerebrü rationalis animaceu demiciliü: quód cüm offe folido vndig fe-prum fit plurimis maximisty canalibus expurgatur: primum pernares& palatum, fecundo pervtrang; aurem,tertio per caluz cómiffuras. Necabfimile eft etiam aliquid ab eo cóftuere ad ocu-los. Oculus vero ipfe per evidétes meatus eiicitquicquid in eo excreméti gienitur, idqpyiuxta nares& genas.Illud autem cómunc omnii excre-mentorii fit documentum, vt retentionis caufa,contraria femper caufam admoucas. Vt,exem-pli gratia,fi ex comeftorum paucitate& ficcitaterefiricta aluus fit,plura& humidiora exhibebis:ac fic de ceteris. Obfiructa quippe funt aperien-da: intemperata reducenda per cótraria ad naturale temperi£: ficvti& quz craffa& vifcida funt,incídenda, tenuatoria victus rationc, ac preci-pue exerciciis, que tam cibis d medicamentis te-nuantibus tanto przftant,quanto fatius eft nul-lo corporis noftri habitus incómodo exigi quaredvndát,d pariter& carne liquáda,& folidis exrenuandis,In his aut tribus primis generib,có-

infitum,à quizbus f[upprimipoit.

Meatus laten.tes quibus par-tibus fint tribu15, ad excernenda excreméta.Cerebrum ani-m& domicilisplurimis cana-libus expurga-zur.

Oculi qua parte expurgetur.

Retétioni ex-cremétorii cau-fís, cotrarie a-lie funt adbi-benda.

Exercitia quá-t0 preftt cibis€g medicamentis tenuatibus.

G.4L DE S.ANIT.ATE TVEND.A LIE. lH.

20

30

40

5o

6o cedunt, vel fequunturatates, aut plané femen

458fiftit fanitatis tuendz ftudiii, xqu? ac medendi Sundiaf;

- 3r 4"^ Santtatis tuenmethodus: nempe corporibus, caufis,& fignis, de fludium,meCorporib. quid£, iis quz& fana iam funt,& eo thodiiq; medenftatu feruari debét.Signis veró,corpori acciden di,coo(iffere intibus,ex quibus ipfa corpora dignofcütur.Cau- cerperibus caufa funt,ex quib.cuftodia fanitatis perficitur.Ha- SCCrü materia quatuor generib.iunioríi pbatifsimi(5,77, que-funt cóplexi:3dmouendis, educendis, faciendis, twor genera.extrinfecus incidentib. Satius tamé fortaffe fue-. Alreraricrpusrit admouendis, educédis faciendis,& inciden- quotupliaterübus,alterari immutariq corpus dicere. Muta- 2».—tioné vero aut in qualitate fieri, aut in quantita- ipm tte.Ín qualitate, dum autincalefcitaut refrigera- 1,55, aut intur,aut ficcefcit,aut humectü redditur. In quáti- quantitate.tate, dum aliturautnutritur. Iaminanitionem Inantro du-ipfam duplice quog effe, alteram excremento-?e*-rum, alterá naturalis fubftantiz noftra, afsiduedefluétis, quz nutritioni ex adverfo opponitur.

Porro alimentü cít fecundum Hippocratem,tri- Alintentum triplex. Aliud enim eft nutriens, aliud velvti nu- tlexyfecmdumtriens,aliud quod nutriturum eft, Quarü diie- F'Ppocratem.rentiarum primz, ipfius fubftantiz fluorem op-ponasrecté. Sechndi aurem,tum hamorrha-

giam,tum omnem fanguinis inanitionem. Ter--

tiv denig lienteriàm& vomitum. Limg in hoc

loco primum commentarium claudamus.

-GJALENI PERG.AMENIde fanitate tuendalib. 11.

Roponatur nobis in hoc cómentario falu-

berrimz: natura puer,qui iam tertiü dtatis

fuz feptennii ingreditur: cuius corpus cf-fingere quoad fieri poteft joptime, propofitumfit. Cim autem vtcorporum ipforum numero-fa diuerfitas eft, ita vite rationum quibus viui-mus, fint fpecies diuerfz: fieri nequit fané, vt inqualibet propofita vita abfoluté optimam cor-poris noftri curam exhibeas, fed eam tantum»quz cuig optima fit. Quare omnibus iis qui autferuitute, aut cti impediti negociis, corpori cu-rando vacare nequeunt, optimam proríus cor-poris curam fcripfiffe, fupervacaneum fuerit.Iis.autem qui omni modo liberam vitam degunt,precepifle fas eft, quemadmodum victuri fintfelicitérg& diutifsimé. Porró quod fimplex in-culpatiimg in omni generc eft,id ceteris omni-bus ceu regula quedá preponi poftulat. Ac fim-plex inculpatiimg in corporib.quidem eft quodoptimo eft habitu: in vitz generibus,quod om-ninoliberü eft. Primü igiturhoclibro duo hzcconiuncta tractemus, Itag; in optimz note puero,qui tertiü feptenniü ingreffus eft, ac vni cor-poris cure vacat, labor cibum pracedat, finttg prüsidar.mediocria omnia,labor fcilicet, cibus, potio,fo-^,,7;..,, qp,mnus,& venus, quemadmodum recté monuit;? effe omnia.Hippocrates. Quand certe venus,qua fomnum Vez qua fo-debet excipere, tantü florentiü eft,vtiq; quo tem"& debet ex-

s: A D T, 7 à floren-ore etiam eius eft vfus.Quaz auté hanc vel prc- 76764/P d Qu: c anc Vepre- 15 sritm eft

exercenda.

Inculpatifstm?quod im omnsgenere eft ,pr&ont ceteri cewla debet.regula debet.

Labor cibum

non cftundunt, aut certéinfoccundum, aut malé

foccundum, Porro laboris ipfa appellatio,idem y,mihi fignificare videtur, cii comuni exercitatio- fior tantiim, dinis appellatione. Atnó quivis motus exercita- citur exercita-tio videtur, fed tátii qui vehemétior eft.Quoni& tio.

autem

|1