Friclionis vti-les differeztiascur diflinxeitHppocrates ecindis affccluncorraytesates,
Fri£lion& par-ticelares con-gationes none,
Frichonsi genera omnia dicirefbetho. colla-tioneq;.
Puere babitu-dinis optimaqualis fritlio
conneniat,
Dotlrind queper verié eleme-ta m[htmtur,efft aliis ommi-bus vtiliorem.
Erzclioné durcfl rinzere:molle,foluere:mul-tá,minuere:mediocrem. atoge-
re poffe.
441
(GAL DE SANIT.ITE TVENSDAA LIB. II.
tando calori modico, id quod aliis cómunc eft
omnibus) ob id nimirum fecundum affectuumcontrarietates,ceu longe vüliores iis,quz in fri-&uonibus fpeéctantur, ipfarum frictionü diftin-xit vtiles diiterentias Hippocrares. Meminitita-que durz, mollis, multe,& mediocris frictionis,fubticens ceteras, quód ab his corpus in ctra-rias affectiones ducatur: quodiy vnà cum ipfisprotinus fe prómant, tum media earum opera,tum ea quz perconiugationem faciunt. Media,cim neq ligare corpus, necfoluere, nec carnemaugere, nec minuere ftudemus. Qui per coniu-gationem,cüm, verbi gratia, pariter colligare,&carnem addere. Quis enim nó videar, cum du-ram carnem adiicere corpori volumus, frictio-nem duram vnà cim mediocri modo petendameffc? velvti cüm mollem addere ftudemus, fri-ctionem mollem& quantitate mediocrem ad-hibendam?& per alias coniugationes ad portionem? Particulares porro frictionü coniugatio-nes,funt noué in vniuerfum. Quippe fi tres quzaqualitate frictionum fumuntur differentiz, tribus qua à quantitate ducuntur iunxeris,nouemconiugationes effeceris, vt per fubiectam for-mulam conftat,
Qualitas, Quantitas,
Pauca.
Dura. 1 Multa.Mediocris.
Pauca.
Mollis. 1 Multa.Mediocris,
Pauca.
Mediocris.| Multa.Mediocris.,
Meminiffeautem oportet, ha comnia frictio-num genera refpectu collationeqgy dici: quando
20
30
quz huic dura eft,alteri mollis fuerit.ac fic intel- 40
ligendum de ceteris, Iritur optima habitudinisnobis propofitum puerum, cuius volumus pri-ftinam mediocritatem feruari, neg duriter, neg;molliter, neg; multis frictionibus,neg quantitate mediocribus, fed paucis,&qualitate mediocribus,infricabimus: nihil vltrá molti, vt ad exercitandum corpus ipfius przparemus: acruríus,cim iam fatis exercitatum fit, apotherapia cure-tus. In traditione aut hari ditferentiarüi, Hip-
pocrates víus eft doctrina qua per rerü elemen- 5o
a infrituitur,ceu aliis omnibus vtiliori: quippequa& fub cópendium rem omné cogit,& me-imoriz affigit,& reminifcentiz facile fuggerit,acomnium quz fingulatim agentur, reftum vfumprompte füppedirat, ceu ad pauca& certa elc-menta referens. Quis enim non facilé membra-tim frictionum differentias, vfum,ac vires inue-niat,fi intelligat illam fenis fententia, qug docet,conftringere quidem frictionem duram,foluere
mollem, minuere multam, augere mediocrem go velvti torrefacti, in eftuofis tractibus hominespoffe? Ex horum narg notitia ac memoria, pri-müm fané quz omiffz in verborü cótextu funr,differentias inuenias: mox omnibus interfe có-plicatis,nouem illas cóiugationes efficias, quaspaul fupra defcripfimus, Sed iam deaffectuum
442nominibus nónihil dicendi eft. Ac duri quidem& mollis vocabuli, quidná fignificet,plané conftat:rari aut€& denfi,nó vfqueadeo.Eft em pro-priérarü, qd meatus magnos per totii obtinet:ficvti€ diuerfo denfum, qd eofdé paruos. Tam-ctfi per metaphor3, delaxo coactoq; hecipfa vocabula dici audias, Qua ratione& acrem& ignealiquádo raros dicimus, aquá& terrá défas,qugtamen& vnita funt,& ex fimilaribus natura partibus conftant,nec vllos eiufmodi meatus obti-nét. Oportet auté nó nomini infpicere numerií,fed affectuii genera duplicia in totü exiftimare,alterii quod tn fimilarib.obferuatur,de quo molle durümve dicitur:alterüQd in inftrumetalibus,meatuü ratione, confiftit, dd denfum,vel rarumvocatut.Hi nág corpori ipforii proprij affectusexiftunt, Ceterüm ad inftitutii redeundo,frictioipfa interdü per fe corporibus noftris cómodüaliquod affert:interdum iis quz cómodum affe-runt, fubminiftrat. Efficit auté frictio, rara den-fando,& mollia durando:atq; hzc quidc omni-no dura effepoftulat: praterea dura molliendo,denfaty laxando: quz contr fit mollis oportet,Pari modo& quz carnis augcda minuendz vecaufa fufcepta cft, vtraq, perfe vtile aliquid cor-pori praftat. Qua tamen ad exercendü corporaproparat, itt quz poft exercitatione adhibetur,hz exercitationibus fübferuiüt:illa modice calfaciédo tenues meatus recludés,& fimul excremé-ta carnis fluxilia reddens,&folidas emollics particulas: altera, quam apotherapeuticen,hoc efr,recuratrice appellát, cum plufculo oleo adeini-ftrata, fimul fua pinguetudine humeétat,& foli-das emollit particulas,& quz in corporis meatibus cótinentur,difcutit. Sed preparatoria illa friétio in optimi ftatus natura calfaciédi corporiscaufa fufcepta, fiar mollis primü: mox vero exercitationem agereffuro, dura. Quod fi quid erroris contingat, id potiusad durum atq; denfumdeflectat, d ad laxum& molle.Nam tranfpiran-di defectü, exercitio farcire licebit: alterius veróaffectionis vitium,quod efr ad externas iniuriasopportunitas, neg, aliis corrigi facile poteft, fa-citq; vtnà excrementii mod9o, verumetiam cor-poris nutrimentii evaporetur.Tn iis autéfrictio-nibus que à quátitate ducütur,in propofita natura X«tate,fi qd delinquitur, veríus id qd minuseft id efto, cim augendi eiufmodi corpus,haud-quad ficcandi, nobis ftudium fit. At vero ipfa friCtionü menfura, fecundü temperaturá aéris qui p,;4/,,5; niescorpus fricandum ambiet, fecundimq; anni aut /ora iuxta quediei tempus, atqueadeo conftitutione regionis, fit varianda.debet variari. Caterü dum propofui hominé eo
corporis ftatu de quo queri non poffet,obiter e-
tiam region£ ipfius poteftate nimirum definiui:
cum nec Optimo temperamento, necirreprehen Corpus optimàfibiliomnino membrorü modulo, corpus vllii confturum inin iis regionibus quz à temperamenti modo re regionibus in-cefferunt, gigni pofsit. Quippe ficci, graciles,& pie:: decur. E. Regsomes inté-fiunt. Rurfus frigidioris plagz incolz,inzquali perate qualiatemperamento vifuntur, vt in quibus externa producan: cor-frigeant, interiora impense caleant.Itaque apud pora.Galios,Scythas, Aegyptios, Arabas,ne per fom-
nium quidem víqui eft vidiffe id corpus, quod
velvti
Raram quid.Denfam quid;
Eleméta care-re prorfus meatibus.
Affetluis dupli
caa en erai
Fri£lio dura;Friclio mollis,
FriCliones exercitationib. fubferinentes.
Apotberapeu-tice f'iélio qu£vfum praet, -
Friclio presa-ratoria quali-—ter adminiftráda fit.