Hippocratis pàtriam effetem-peratifimam.Ver.

Meridies.Domus exercendo puerosquals

ná effe debeat.

Frliens me-dis indiciá siitruboret tumor.

Frillions ter.minus, dá car-nis augendagratia pre[La-tir,[it in genszumor.

Friclionis pre-paratoria finis.

Natura opti-79a omnis ex-bibendorit menfuiras indicat.

Sanum corpusipfim fibi faa-pie natura omnta cogruentiaeinvenit.

Naturam bo-nam qui corripent, qui immeliorem, eamque vitiofa ei«ommutent.Exercittorumgenera,

Exercitiorumtriplex vfus.

Exercitiis nul-lum alto tempoye, quàm antecibum admini-fran,

G.A L.

4435 DEvelvti Polycleti regula exiftit.Cui in noftro fitu,non pauca fimilia videas. Siquidem noftrz re-gionis, quz in latitudine non paruam extendi-tur,id quod in medio habetur,optimé fanétem-peratum eft, cuiufmodi patria eft Hippocratis,Eiufmodi igitur locum cüm corpori propofitodederis,anni quog tempus, veris mediü ipfumdabis;ex die autem, meridiem.Eadem exigit ra-tio,vtne domus quidem in qua exercendus eft,ipfo prafertim die calidior frigidiórve fit, quàmpublicus totius vrbis aér:qui hyeme quidem ca-lidior, aftateautem frigidior, vel arte paranduscft, quà exacta temperie corpus, frictionis tem-porefruatur. Suntautem rubor& tumor in ac-ris temperie& corporis ftatu temperato, mediafrictionisnotz. Velvtienim fi calidam infun-das,primü quidem corpus intumefcit: filargiusinfundas,decumbitiita frictio quog attollit quidem primim,poftea contrahit,ac molem depo-nit. His ergo qui carnis augenda caufa frican-tur, tunc plane fínienda friétio eft, cüm corpus& intumuit,& ad fummi feré tumorem perve-nit.Qui autem ad exercitandum iam pre paran-tur,his minimé id tempus expectandii, fed lon-gé prius defiftendum à frictione eft, potifsimumcüm optimi temperamenti funt,& etate adhucpueri. Praparatoriz veró frictionis eft finis, vtfolidz partes molliatur,humidz foluantur,cor-poris exigui meatus laxentur.Porró expedit ne-que paulo animofiorem effe, qui exercitatur, vtlaísis iam viribus etiá exerceri aueat, quod con-tingit iis qui funt calidiori temperamento: neqitem ignauü, qui integris adhuc viribus, laborétamen detrectet, quod folentij qui aut laborantplethora, vel frigidum temperamentum fortiuntur.Porró natura optima, qua hic eft nobis pro-pofita, trictionis, exercitationífque, actum cibi,tum fomni menfuras aperté indicat, Hac tuncprimü quodliberhorum refpuit, cüm eius vltrànon eget.Quare ipfius quidem natura ad fingulaquz agi debent promptitudo& alacritas, eiqui tali pracficitur corpori, fuerit index menfu-rz, Quippe fanii corpus ipfum, fibiipfi omnia invenit proprio natura fuz impetu directum:ma-xime fi in iis quz ad animum pertinent, recte fiteducati, Nam multi in malis moribus à pueriscducati càm fint,in defididque& intemperantiaviuentes,bonitatem natura corrumpunt.Sicvticoritrà nonnulli vitiofam corporis naturá forti-ti,temperantia vitz,& tempeftiuis exercitiis,na-turz vitia cómutarunt in melius.Genera exerci-tiorum funt, lucta, pancratiü, pugillatus, curfus,& alia id genus: quorü nónulla tantü funt exer-kitia,vtilla ipfa quz modo diximus:nónulla ve-1Ó exercitia fimul& opera, vt cüm aliquis, exempli gratia,fodit, aut remigat, aliidve quippiamexercet,in vfum mortaliü. Atq; horü etiam ple-riíq eft,quádo velvti pro exercitatione tantumvtare.Triplex auté ipforü in vniuerfum eft vfus:cüm interim operis tanti gratia vfurpentur: in-terim meditationis,fed qua ad vfum futuri fit o-peris:interim pro exercitatione tantum. Atnul-lum exercitium, vt exercitium, aut perpetuumdiem obitur, autalio tempore quàm ante cibü.Seruari veró tum modum exercitationum in his

S.JANIT.ATE TIVEND.A LIB. IL

30

40

50

60

444oportet,tum vocatam apotherapiam, Quodfictiam idonea frictione víus, ad ea quis accedat,

iam omnes exercitationis numeros impleuerit.Ac genera quid exercitationü funt ea qu dixi-mus:qualitas vero feu differentia, velocitas,tar-ditáfqg mouendi funt:praterea quód aliud robuftum, aliud imbecillum eft: ad hxc,vehementia& lentitas. Vrendi vcro rationes funt huiufmo-di.Nam aütperpetuus motus eft, aut intercifus:& fi perpetuus, xquabilis, autinzquabilis, Sinintercifus,aut certo ordine, autcitra ordinc. Hazigitur vtendi rationes ab ipfo negocio capiütur,Qui veró ab iis quz extrinfecus funt pofita du-cuntur, eiuímodi funt,quód aut fub dio exercitatio fit,aut fub tecto,aut in mixta vmbra, aut ca-lenti loco,autfrigido,aut téperato,aut ficco,authumido,aut medio, aut cü puluere exiguo mul-tóqj,aut cü exiguo aut exvberanti oleo, aut etiáfine vtrog. Omniii aüté exercitationü comuneeft illud, quod earü auxilio, animalibus ex ipfogcerporibus,infiti caloris augmentit excitatur.Istanren proprius exercitationü effectus nà eft, fimodo& iratis, perturbatis,€ pudore affectisnaturalis etiam calor augetur. Quanquá ira,nàaugmenti,fed velvti feruor eftcaloris in corde.Iam veró ex exercitiis ipfis aliam partem aliudalio magisfatigat: quzdam lenté, motis fiunt,

quadam ocyísime agitatis, quedam robore&nixu adhibitis, quadam fine his: ad hacc, quadacum robore pariter& celeritate, quadá láguide.Fodere ergo,robufta exercitatio eft. Similiter,&quatuor fimul equos habenis coercere, impenserobufta exercitatio eft,nó tamen celeris. Ad hacfublatio maximi oneris,inambulatióg accliuis,huius quog generis funt. Przterea fi quis perfunem manibus apprehenfum fcandat, aut ex eoarrepto fublimis pédeat,ac diu ipfum teneat, ro-buftü is, validümq labore exercet, citra tame ce-leritaté.Ita vero& fi quis manibus in pugni re-duétis, iifdz prolatis, vel in altü fublatis,diutiísi-mé in habitu eodem confiftat. Quod fi adhibitü

quempiam deducere fibi manus iubeat, nec ta-.

men ipfe remittat, vel impenfius hic tum mufcu-los ofnes,tum neruos ad robur cóparat, vt quo-rum maxime propria funt omnia id genus exer-citia.Iam fi cuipiam iufferis vt te violenter detrahat,inflectatgj,dum toto erectus es corpore, nleuem ad membrorum robur exercitationemobieris.Robur aüt partiuza& exercet firmat,quiautqué complectitur medii, abfoluere fefeiubeat,aut ipfe fe à cóplectentefoluat.Ita eti&fi quis antagoniftam fuum à latere aggreffus,ili-bus apprehenfum,ceu aliquod onus fublatü,vi-cifsim proferat, reducatq;. Aeque verà qui pez&oribus ex adverfo innixi,magno fe conatu re-truduntinvicé, Eti qui à ceruicibus pendentesdeorfum trahunt, ad roburpraparant. Caterütaliaomnia exerceri citra palaftráaut copiofumpuluerem queunt,quocung, cóculcato loco, ere&is atq; tantibus. Quz vero luctantes inter femoliuntur,cim robori augédo ftudent, hacautpuluerem altum,aut pala ftram defideranr. Suntinfinita alia in paleftra exercitationes id genusrobuftg,quarü omniü peritid vfümg pedotribacallet, fic ipfe à gymnafte diuerfus, vt à medico

T ui

Exercitattotitqualitas.

Exercitis teidi rationes.

Evercttationiéomnium quid[it commune.Calor in quil,augeatur. per-turbationibus,Ira eft: velvtiferuor| calorisin corde.

Exercitiorii diwer(a genera,

Exercitia robsfla ab[q; celeri-tate.

Exercitia mu-culorum maxme proprias

Esercitiorum

qu& uam citrapuluer& et queminimépofstntadminiftrari.

Padotribá dif-ferre à gymna-fie, vt differt àhiedico coqui.