493

Pulfit ef natu. fima:pulfus aut, vtpote exiftés opus vitale, necvaMatlo.— fupprimi,necvariari pofsit, quandiu tres illc caufz inculpabiles conípirarint in vnum. Ob ídquecirca inflammatas partes dolor vehemens ob arteriarum motü oritur, quod in noftra manu nàfit motum facere magnitudine minoré, aut velocitate tardiorem. Thorax itaq; vnum ex refpira-tionis organis, quádoquidem refpiratio motusvoluntarius exiftit,ad fimilitudiné crurum mo-

Re[piratio inflammatt: tho»Yach,

G.4Ll. DE DIFFlCVL RESPIRAT. LIB...

uebitur. Quamobrem fi fit inflámatus,& ad mo 16

tum cogatur,tardius multo 4j oportebit, dilata-bitur,ac proinde cum refpiratione difficili, ani--malin difcrimen fuffocationis perducet. Catezne fuffocetur,défiores actiones edit,nó ampliustantüm ceffans, quantü folebat cm fecundumnaturam haberet. Quamobrem tunc eft neceffetotam refpiratione fieri paruam,tardam,& den-fam, multóg fané minorem, d par eft, nó autemita multo.tardiorem. Dolor quippe nó adeó gra

uiter vexat thoracem,ob motus velocitatem, fi- 2o

cuti ob magnitudinem dilatationis. Quod fi fo-lus dolor thoracis particulas affligat, manentecalore cordis intra nature terminos, tunc mo-tus thoracis manifefté tardiorreddetur. Si veràardor quidam in ipfo corde oboriatur, veloci-tas quidem minime exoluitur, aufertur auté hicetiam multü de magnitudine, pro qua denfitasgeneratur,ob vrgenté vtilitaté.: Atque ob folüardorem contingit dyfpnaa, ea magnü& velo-cem& denfum fpiritum efficit. Obidq; magnitudine tantüm& velocitate, ab ea qua: propterdolorem folüm orta eft,diftinguitur. Qua veràex ambabus caufis coéuntibus generatur, ab eaquidem quz ob ardorem fit, fola paruitate dif-fert:ab eaautem quz propter doloré, fola velo-citate, Cztterüm difficultas refpirandi ob perfri-gerationem naturalis caloris, paruum, tardum,& rarum fpiritü reddit: cüm aliarum nulli fimultarditas& raritas accidat. At quanti in defecti-

Di/pnea ob fo-lum ardoremproducla,qua-

lg.

bus€ exceísibus caliditatis, ipía refpirationis 4o

fpecies à rhythmo natur excedit, tantum etiamcum pulfíibus cómuniter& eodem modo habet.Differt autem ab illis, in eis qux ob dolorificosorganori affectus accidunt. Nam reliqua affe-éüones inítrumentorü, quz citra dolorem perobturationes, aut durities, aut comprefsiones,automnino coarctationes quafdam fiunt, con-fimiles variationes in vtrifg; actionibus,anima-libus& vitalibus faciüt. Quippein id genus affe&cibus,paruus& velox,& dentus fpiritus reddi-tur circa pulfus& refpirationes, necnon inzqualis,quz vel precipua earum affection eft nota.Acparuus quidem tunc fpiritus agitur, propte-rea quod ob anguftiá fufceptoriorüi inftrumen-torum,paucior d oportet attrahitur: denfus au-tem, quia nó expletur votü vtilitatis:atq; ob eandem caufam denfus. Vt autem qua refpiratoriisinftrumentis funt propria cómemorem, tumo-res preter naturam,qui circa ventré,hepar,fple-nem, colon, hííg; coniunctas partes confiftunt,ob fepti tranfverfi coarétationem, paruum& velocem& denfum faciüt fpiritum, Iuxta eundemmodum& aqua inter cutem laborantibus,& gerentibus vterum,& iis qui fe fupra modum ci-bo expleuerunt, qui prominétem ventrem ha

Spiritus ine-qualitas, qua-rum affechonii

Fit nota.

Tumores praternaturam coar-antes fiptumtranfverfum,

param, velo-cemye denfumfaaunt fpiriti.

50

60

494

bent, huiufmodi fitrefpirationis fpecies. In or-thopnaa etiam( quz erecta ceruice fpiratio eft, giusfitgy collectis vifcidis& crafsis humoribus circa» í A oiiafperas pulmonis arterias)& fimiliter vbi circa^ 2^^pulmoné aliquid induratur,aut tuberculü gignitur premens atg; coarctans ipfam arteriam aíperam, paruus, denfus, velóxque fpiritus redditur.Ad eundé modi fiin thoracetuberculü tale coftiterit,paruus& denfus& velox fpiritus generabitur: occupantenimiriüi tumore prater naturam,pulmonis regioné, in quá dilatatus extendeba-tur.* Perinde auté eft,ad hoc vt compreffus pul-mo n6 pofsit fufficienté aere attrahere, fiue tlio-rax totus anguftus reddatur in affectu quovis,fuemedia regio occupetura quibufdá prater na-tur corpufculis, fiue ipfe etiá pultiio induretur,autobturetur,aut intumefcat,velvti in peripneumonicis vitiis cótingit, Vna enim in iis omnibuscóiunéta eft caufa,ob quá parua infpiratio red.-ditur, coarctatio videlicet afpera arteriz. Cacte-rüm paruitatem infpirationis denfitas& veloci Infbirationistas fequitur, fi facultas robufta fuerit. At cüm iu- parmtate den.xta pulmone affectus ipfe confitit, dvis thorax^C velos-diftendi plurimü pofsit;parü ramen infpirát: ita Eetiam vbi intermediz ipíorü Oorganom regiones$7, Faits iiefuerint occupatz. Vbi veró totus thorax aut factibus, autaliter paruus& anguftus redditur, tücdiftentioné paruam efficiens, pulmoni caufa eftvelocis infpirationis: quemadmodiü& feptumtranfverfum,quádo ab aliqua moleiuxta infer-nam regioné opprimitur. Porró fuppuratorum Empyema red-affectio, vis fa pe ex pleuritide oriatur, his pro- dit param in-xime relatis annumerabitur, quz videlicet iuxta Jf/rationem.pulmoné coarctationé citra dolorem faciendo,parui reddunt infpirationé.« Quo modo igitur Motu. veloci-hzcrefpiratoriorü organorü vitia citra dolore^^ dftinguiconfiftentia,ab iis quz cum dolore fiunt diftin- fus eiiguentur,fi X paruus& deníus vtrifque fimiliter EIfpiritus redditur? Motus velocitate.TIn affectibus abi qui citrafiquidé dolorificis modice refpirant& densée,nó dolorem.;»fe-tamen velociter, nififorte etiá febris adit. Qua /lanr-prafente,licet iuxta paruitaté& velocitate refpirent fimiliter,tamen denfitudine diftinguuntur:quippenon modice denfatur ipfis fpiritus:id qdn6 evenit illis,qui ob folam coar&ationé inftrumentorü difficulter refpirant. Quin& CXpiratiO— Expiratio fz-febrientibus maior fimilg calidior eft: quod n6 brzubw, qua-cótingit iis,qui ob coarctationé parum& dense /.expirant. Verüm in doloribus organorü refpira- ipa far.tionis, minime quidem ob affectione ipfam, fed bidob actionis facultaté,quz animalis exiftit, fpiri- niat affeihibus,tus paruus& denfus redditur. At fpecies difficultatis refpirandi, qua ad coarctationé pulmoniscefequitur, nihil opus habet facultate ad fui ge-nerationem.Perípicuum igitur efr, q; amplius inmagnis thoracis motibus dolore vexantur par-tes quz in vétre confiftüt, minus vero in paruis:& ob id paruus& défus erit fpiritus,nó folüm inpleuriticis, fed& quibus ftomachum, aut ven-trem,authepar,autfplenem, autperitonzii, autinteftina, aut prcordiorü mufculos, dolorificaaffectio infeftat: cim nimirum ea omnia partimappenía fint, partim agnata refpiratoriis orga-nis,atg; ad corum motü moueantur, acproindeoffendantur in refpirationibus, Quareillis etiá

non