Polfum naturáoptim4, aliorisomni repuldet menfura exi

fiere.

Arteriaé interfé mutuo; c fí-mul cum corde

fimilem fempermotis fernare,

Arteriá iusládiffentio.

545

naturarum pulíus difsidere ab inculpatifsima:pulíu perpenderis, longog; vfu exercueris rationem fimul€ tactum,iam demum certó putabiste moderati tenerein omni generepulfuum:il-lósg etiam,qui aliquo modo vltra hunc funt,&citra. Idcirco quicung; aut corporis noftri opti-mam naturd,aut vitiofas non nouit, autrationequidem perfpexit eas, fed víu vt dignofceret nólaborauit, nihil huic fructus feret hic fermo: fi-quidem illa prius funt edifcenda, poftea huc ve-niendum, Nature igitur optimz pulfus, alioriiomnium medius, ac velvti menfura& regulaquzdam exiftit: cum quo vbi cxteros comparamus,celeres,tardos,magnos& paruos dicimuseffe. Ipfe veró qui medius& eft& dicitur, nullonomine qued immoderationé fignificet, nomi-natur:ficvti neg homo eo ipfo preditus: quemquidem non craffum, non gracilem, non cali-dum,frigidum, humidum, aut ficcum dicimus,fed omnibus partibus corporis temperatü. Caterüm dubitauerit quifpiam in hunc modum:Cüm omnes quz in corporc funt arteria, effe ac-quales non pofsint,ac proinde nec etiam diftendizqualiter, vtique non poterit pulfus vnus inquantitate diftentionis moderatus exiftere, nefi optima quidem natura fuerit: fedin motu&robore,czteriíg generibus vnus effe per omnesarterias poteft. Quippe fimilem cüm inter fe mutuo,tum cum corde motum, omnes neceffe efthabeant:magnitudine veró, vt earum differuntcorpora, fic gene. es par eft effe diuerías.Veràm hzc qui dicit, ignorat, aque in magnis cor-poribus ac in paruis conftare eandem naturampoffe.* Quod quidem fi exploratii haberet,neu-tiquam amplius requireret,nec arteriarü qua infingulis partibus funt,nec item ipfarü dilatatio-num,parem magnitudiné effein vniuerfis inculpatis naturis,cudm pro magnitudine X paruitate corporü,illa etiam variet.Porró veficarü, fol-lium,vtrium, omniü denig rerum quz praeditacauitate aliqua funr, magnas& paruas diftentiones folemuis dicere. Dicimus etiam interdum veficam efle diftentam maxime: vtrem auté& fac-cum, qui viginti eiuímodi veficas facile capiant,tondum maximam diftentionem effe conífecu-tos.Cenfemus fiquidem diftentioném ad cuiuf-que cauitaté corporis effe xítimandam,non ab-foluté pronunciandam ad eundem vbig; modi.Nam eft certus in re qualibet modus, in quo neccontendi tunicas,qua cauitatem ipfam comple-Ctuntur,nec remitti cátingit. Vbi igiturant ten-fio, aut cauitas in ipfis percipitur, tum magnasdicimus eis aut paruas diftentiones ineffe, Vbivero nec fenfibilis cauitas fefeoftédit, nec tuni-ce laborant tenía fub ipía dilatatione, modi-cam fanc& moderatam, natiudmg; corporis di-ftentionem illam cenfemus cxiftere.Similiter igitur eft iufta quadam ipfius arteriz diftentio, itavtnec contendatur, vel laxam aliquam fui parterelinquat. Nam vt omnino confidat, runicarumdura natura prohibet.Atq; eam fané diftentionémoderatá& naturalem dicemus. Etenim in na-turis optimis hactenus dilatatur arteria, quoadvíus expleatur largiter,& nihil lzdantur tuni-cx. Proinde qui regulam velit attendere in ma-

G.4L DE DIGNOSCENDIS PVLSIE.

LlB. 11.£46

gnis pulfibus& tardis dignofcendis, optima natura inventa,cognitdg; vnius in illa arteria cu-iufcung magnitudine corporis atque diftentio-nis,recordandum illi& zftimandü eft, arteriamhacmaioré, quant oportéat maior diftentio-nem habere,in naturis optimis.Q uz fi tanta re-periatur effe,quantà fore coniiciebat, fic mode-ratum pulfum appellabit:fin vel maiore hac, velminorem,magnum vel paruum. Arteriz depre-

10 hendet in optima natura magnitudin£, aut per

zo

30

[1s

6o

diffectionem,aut ex collectione fignorü. Quodfinefciat etiam quanta fit artería praditis opti-

Polfus modlera-tus quomoado iit

dicandus[fit.

Arterie mna-

ma natura,certe eorum pulfus memor, fi in alte-»itudo quuo-

rum poftea incidat,& colligere pofsit,num parfit maiores hunc aut minores, illum habere arterias:cum magnitudine iam diftentionis cófer-re poterit, coniectaréqy, an magnus, an paruus,an moderatus fit pulfus,« Etenim fi quantó vi-detur arterias maiores habere homo qui com-paratur, tanto maiorem etiam diftentioné for-tiatur, moderatum effe illius dicemus pulfum.Quod fi arteriz magnitudo videatur fuperaremagnirudiné diftentionis, aut minor quám illafitmagnum tunc, vel paruü pulfum vocabimus,Praterea fi arterie corpus videatur efle maiusquàm pulíus,paruum:fin arteria minus,& pul-fus maior, magnum. Haud fecus in reliquis ge-

modo cognne-

fienda.

Pul/us maagnusvel paru? quá-

do dicenddus.

Pulf/us imvomni

neribus pulfuum: vt in ipfius motus genere, in&€ere» mode-

quo celeritatem& tarditatem dignofcimus: ingenere quietis, in quo crebritatem& raritatem;contentionis,in quo vehementiam& remifsio-nem: ad hzec,corporis arteria, in quo duritiem& mollitudinem.Nam per hzcomnia,tum mo-deratum inveniemus in optima natura,tum im-moderatos vel ob exceffum,vel ob defectü,noninter e,fed cum moderato comparabimus.

C.ALENI PERG.4MENIde dignofcendis pulfibus libertertius.

( pore fuum motum abíoluit:quemadmo-

dum tardus, qui multo. Etenim fihocprius nobis conftet, moderatus pulíus quantotempore,quantum confecerit intervallum: de-inde alterius offendamus, qui par habuit tem-pus, fpacium minus: multo tempore dicemushuncmotumfuiffe, Siquidem fi duo pueri di-miísi in diuerfos locos non que diftantes fint,& fimul reverfi: alterum, quód iter pauco tem-pore abfoluerit, collandamus: alterum incre-pamus,quód multo. Nam exviz longitudineeftimamus, quum paucum vel multum tempo-ris dicimus, non abfoluto fermone. Caterümad dignofcendum celerem pulíum vel tardum,nec quantitatem temporis, nec intervalli( vtiam quod verum eft fatear)confiderandam cen-

femus: imO ne proportiones quidem illorum,de quibus(ad extirpandum errorem quorun-

Eler autc pulfus vocatur, qui pauco tem-

ratos imzmode-ratófq; inmvent-endi ratico.

Pul/us cceler ettardu qqui fit.

Pulfisumn ccleri-tatem»vel tar-ditatenm vt co-gnofcarmus, ne-que teemporw,ned; inster valli

dam, qui ex folius temporis quantitate, iudi- qwantiitaté efecium ipforum pulfuum ferebant) verba fecimus /?e&lamsdam.

infuperiorilibro. Nam celeritatem quidem&tarditatem, vt primum occurrit arteria, nofci-mus: rationem vero temporis ad tempus,&

intervalli

Amst REL D MM€.