EITERAS TRNACTATVS 1 23
fcripte:In quo tamen genere fciendum eft, multo plures effe locos, qui inter fe utiliter conferri que-ant:quos tum plurimus facrarum literarum ufus,acfidelis memoria; tum prafertim Spiritus fanctusfuggerere folet:
DE CORNCILITATIONE PVGNANRN-tium diorum.
1 Poftprzeceptiones de collationelocorum confequens eft,ut dicatur aliquid de contradictionibusdi&orum fcripture:quod compendio faciam.
2 Onmnniscontradictio in uniuerfum ad unam quandam Categoricam propofitionem reduci poteft,Oportetenim unum certum quoddam effe fubiectum,cui contraria tribuantur: effe& quedam praedicata pugnantia, quz ei tribuantur. Vt Deus eft peronarum acceptor,Deus non e(t perfonarum ac-ceptor:Peccator faluatur fua iufticia,peccator feruatur aliena iufticia. Diale&tici folent docere cótra-dictionem effe unius& eiufdem,non nominis tantum fed nominis& rei fimul, ad idem, fecundum i-dem,fimiliter& in eodem tempore.
3 Quapropterobfíeruandum eft,quod omnis contrarietas non tantum dictorum Scripture,fed& intoto generead eam fummmam redaci poffe uidetur,quod eidem fubie&to contraria, uel interfefe pu-gnantia,feu certé incompatibilia tribuantur.ut,circumcifio eftomnino obferuanda, Gienefeos deci^mofeptimo: Circumcifio nullo modo eítobíeruanda, Galatas quinto, Parentes funt diligendi, Exod.20; Parentes funt odio habendi,Lucz 14.
4 Onmnisporró conciliatio locorum in eo potiífimüm fita eft,ut monftreturuel uideri tantàm, nonautem reuera effe contraria ea predicata que uni tribuantur:ucl,contraria predicata diuerfa rationecidem tribui:uel certé id fieri tantüm quodam refpectu. In precedentibus exetnplis, amor& odiumparentum,obferuatio& neglectio circumcifionis,funt contraria,fed diuería rationeeidem tribuütur.Obferuatio circumcifioni dum eius tempus fuit,neglectio poflea: amor Parentibus fimpliciter, odiüper accidens,fi arceant liberos à uero cultu, tametfi ibi odium non tam animi affectum, quàm folamexternam illorum peruerforum imandatorum negle&ionem fignificet, ut in capite de Metonyimia prolixius oftendi.
5 Nullaomninoufquam e(t uera contradictio Scripturarum ficut Quintilianus de Legibus dicit:fed qug pugnare uidentur,noftra culpa ac ignorantia ralia effe exiftimátur: quia uel res uel fermonemnon intelligimus, uel circumftantias non fatis expendimus, Quzigitur in Scripturis interfe uiden-tur effe contraria, non confiderantibus caufas, períonas, tempora,&rationes, hzc propter tacitamuelexpreffam diuerfitatem, aut caufarum,aut rationum,locorum aüt temporum,aut períonarum,in-,terfenon pugnant,
6 Primaergo fit preceptio,uttum fermonem, tum&res di&orum pugnantium diligenter cogno-fcamus acexaminemus,Sadduczi putabant pugnare dicta Prophetarum de refurre&tione& uita eterna,cum Mofe przcipiente ut frater mortui uxorem ducat,& cum omnibus aliis mandatis de non pof-fidendo alieno. Contradictionis(umma hzc illis erat:Homines uiuent,honiines carebunt commodisuitz,ut proprijs uxoribus& bonis, quz non poterunt plures habere ac poffidere. In caufa erat ipforüpropria infcitia Scripturarum,potentiz Dei;& proprietatum nouz illius uite: ubinon nubent, ne-que edent,ut refpondet Chriftus.Fi&a contrarietas eft, Viuent enim commutata natura fine bonis accommodis huius uitz.
Iudzi putabant pugnare Prophetas curh Mofe& aliis Scripturis,pollicentibus ftabilitatem ac pro»te&tionem Deiilli Populo& cultui:fed non confiderabantillas promiffiones effe conditionales. Norietiam intelligebant uocem a?» Olam feculum,(epe Mofaicis promilífionibus ádiunctam, non fem-per fignificare omnem perpetuitatem, fed fepe fimpliciterlongum tempus.
7 TotaScriptura uidetur inter e pugnare Papiftis, dum alia dicta bonis operibus iu(ticiam acuit&pollicenturjalia foli merito Chrifti(ine operibus.Caufa eft,quia nefciunt difcrimen Legis& Euange-lij:item, quianon noruntuarías rationes predicandi bonaopera,de quibus fub finem huius operisproprio tractatu agemus. Hinc igitur cernitur,ignorationem retü ac fermonis in innumeris locis no-bis párere fpeciem contradictionis.Obfernieturautem in hocexemplo contradictio& conciliatio Papiftarum.Opera(inquiunt) faluant, Gratia faluat. Concordemus hzc(aiuntilli)ut gratia& opera idéfint,dum ex gratia infuía profluunt noftra bona opera.Item, Chrifti meritum feruat,Noftrum meritüferuat:concilia noftrü(aiunt) meritü feruát,ut caufa efficiés proxima: Chrifti meritü,ut remota, pari-ensi; nobis infufam gratiá bonarü qualitatü,que meritorü mater eft,Non funt igitur ifta contraria, acnec incompatibilia quidem: fed in unum confundendaaut commifcenda. At Paulus contrà ait: Imóreuera meritum noftrum ac Chrifti,opera& gratia pugnant,Rom.rr,Gal.2. Pugnat igitur omnino petfe Lex& Euangeliuin:fed in eo conciliantur,quód Lex promittat quidem iufticiam ac falutem, quam.uitio culpaque noftra date non poteft:at Euangelium gratis promittit,& etiam re ipfa exhibet. Vtra-queharum do&trinarum uult imperare fuper hominem:íed Lex non poteft. Euangelium igitur rapitad(e oinnem credentem peccáatorem.Pugnanthz doGtrinz, fed inferior lex cedit íuperiori Euange-lio:ficque cadente alteta contradictoria;altera remanet uera.8 Secundó,optimaratio concordandi tales litigatores eft,fi poteft repeririac dari eis arbiter ex ipsfa Scripturajnempe tertius aliquis Scripturz locus,qui illos pugnantes concordet, autnoftram illoráconciliationem fuo te(timonio confirmet, Sic Paulus noftram conciliationem legis& promiífionisconfirmat.Moyfes aftipulatur conciliationi Chrifti contra Sadduczos, a(ferens& ipfe re(urrectioné;in di&o,Deus eft Deus Abraam,Ifaac& lacob:qui cum uiuant; nihil tamen uel uxoribus uel aliis ad-jumentis huius uite indigent.9 Tef: