Buch 
Petri Andreae Matthioli Senensis serenissimi principis Ferdinandi archiducis Austriae &c. medici Commentarii secundo aucti in libros sex Pedacii Dioscoridis Anazarbei de materia medica : ; his accessit eiusdem Apologia adversus Amathum Lusitanum, quin & censura in eiusdem enarrationes
Entstehung
Seite
32
JPEG-Download
 

Petri And. Matth. Censuracerebrum demulceam? Serio ne haec dicuntur ab Amatho? an risum sua uecordia mouerestudet?Nimirum adducor, ut credam(si id seriò fatear, quòd sentio) aliquo amentiae genere illum quan-doque uexari,& proindè tunc temporis non nisi huiusmodi deliramenta describere. Nam& Ranae,& Coclex in Cancrario genere erunt, quòd heƈticis maximè conferant, si potius Lusitanidelirio ad-dicimur, quàm ueritati.MARINVS SCORPIO.MARINVM Scorpionem paruulum quoddam putat esse animalculum, quod ex Cancrario geneCensura xx.de Marinore existimauerim(uidimus.n.illud saepè in Hadriatici littore tanquam inutile à Piscatoribus reie-Scorpione.ctum) longis, actenuibus cruribus, corporis forma terrestrienn(corpioni fimili,chelis pariter tenuis-simis, cauda nulla,& omni penitus pulpa carens. Gulielmus Rondoletus libro xvii. cap. xxii.de Marinis piscibus animalculum hoc Cancrum& paxer καυκαν μοται νειν uocat. Verum Aristoteli, Hicesio, Gale-no, Athaeneo, Plinio, Aelianoque Scorpius pelagius est piscis,& inter nullos asellos, lacertos, cer-nuas,& quot quot sunt, alios durae carnis recensetur, non autem in Cancrario genere. Quum autemeius historiam in commentarijs nostris in Dioscoridem pluribus descripserim,& ueram Scorpionisimaginem appinxerim, se conferre poterit Lusitanus, si caecitatis suae remedium non neglexetit.RANAE.Césura XXI.VBI Ranarum uires extendit Lusitanus, proculdubid aberrat, quòd omnes in uniuersum Ra-de Ranis.nas uenenosas censeat, adeò ut in Aetium inuehatur, quòd is libro 111. cap. IV. palustres ranas inter uenenata recenseat,& tamen libro secundo earum ius tanquam alexipharmacum praetulerit aduenenatorum replilium ictus. Error nimis est manifestus, quòd quotannis infinitus ranarum numerus Italis in cibum ueniat ex his, quae in paludibus,& scrobibus morantur,& nullo tamen incom-modoauedentes afficiunt. Nam si(ut Lusitanus inquit) Ranae omnes uenenosae essent, nulli du-bium est, quin quàm plurimi earum esu interirent: quum non desint homines innumeri, qui ijs tan-tùm saepius satientur, nulla ob id accedente noxa. Nec sanè sententiae nostrae obstat, quòd Galenuslib. de Cibis boni& mali succi scriptum reliquerit, à Ranis esse abstinendum. quippè is Ranas nondetestatur, quòd ueneno aliquo sint infectae, sed quõd malum in corpore succum procreent, perindèac pisces in magnis& paludibus degentes. Quippè si Galenus putasset uenenosas esse Ranas, nunquamLusitani Re- eas inter cibos retulisset. Sed magis fortassè Lufitanus credo lege percitus Mosaica, quàm ueritatissustinendae desiderio in Aetium inuectus est, quem(face eius dixerim) non intellexit. Ipse enim li-bro secundo de Viribus animalium agens, quae in usum medicum ueniunt, ubi deuenit ad palustresRanas, quae passim ab omnibus eduntur, Ranae palustres(inquit) in aqua elixae, saleque& modicooleo conditae, uenenosorum reptilium ictus, si ius earum bibatur, magnum praesidium afferunt. Idquod ex Dioscoride deprompsit, qui pariter de his egit ijsdem uerbis. Quibus manifestè suffragaturPlinius libro xxxi. capite quinto, ubi non modò Ranarum ius praetulit contra serpentium ictus,sed etiam ad Marini Leporis uenenum, hausta uenena, deuoratam Rubetan, Salamandramque ijs lau-dibus praetulit. Nec ob id uelim fortassè putet Lusitanus Aetium sibi ipsi repugnasse. Quippè quidixerit libro XIII. quòd deuorata palustris Rana tanquam uenenosa uarijs, ac multis uexet incommodis. Quandoquidem ibi de paluftribus Ranis non egit, quae in cibum veniunt, sed de uenenosis quaeè Busonum sunt genere,& in paludibus praesertim foetidis morantur. Ipse enim cùm proximo capitede Rubetis Ranis egisset, quas Busones alij appellant, uoluit de aquaticis etiam Bufonibus, quos Graeci sub Ranae palustris nomine comprehenderunt, uerba facere; quoniam sciuerat Busones,& terre-stres,& aquatiles reperiri, ut unumquemque compertum habere non ambigimus, qui diligentius, ac-curatiusque materiae medicae operam nauarit, quàm fecerit Lusitanus. Id quod manifestè declarat libriillius titulus, qui de Noxiorum animalium morsu,& de bestijs uirus eiaculantibus inscribitur. Nam 2.& idem legitur apud Dioscoridem; quippè qui libro secundo de Ranis, quae in cibum ueniunt, egit;sexto uerò, ubi peculiariter de Venenis,& Venenatis animalibus tractauit, de Rubetae,& palustris Ra-Lusitano in nae curatione caput proprium edidit. Adeò ut iam nobis fateri liceat, neutiquam in re medica Lusita-re medica non no esse astipulandum.esse astipulanGALLINAE.ATQVI nulla mihi amplius est contentio cum Medico, optime lector, uerùm m solertissimoCësura xxIIde Gallinis. degustatore, vel coquo potius, quo plurimum recreatur officio regularum. Gallinas infe-rioris Germaniae prae nimia algoris inclementia carnes habere scribit hircinis, vel caprinis deterio-res,& proindè malum, uitiosumue praebere alimentum; quin& rarò ibidem homines idcircò uescigallinis. O indagatorem omnium eduliorum. Patere id me te percontari. Quis amabò te ibidem Prin-ceps suae praefecit culinae, ut istis eum spoliares delitijs? Id quum ego mecum admiratus Flandris quibusdam