Buch 
Petri Andreae Matthioli Senensis serenissimi principis Ferdinandi archiducis Austriae &c. medici Commentarii secundo aucti in libros sex Pedacii Dioscoridis Anazarbei de materia medica : ; his accessit eiusdem Apologia adversus Amathum Lusitanum, quin & censura in eiusdem enarrationes
Entstehung
Seite
40
JPEG-Download
 

Petri And. Matth. Censura40CALAMINTHA.Césura 1. deED' quòd Ferrarienses,& Longobardi Gattariam herbam Neuedam(quasi Nepetam) uocent,Calamintha: magno errore sibi persuasit Lusitanus Gattariam hanc esse secundum Calaminthae genus, sed aberras-se uidetur, quippè Dioscoridi Calamintha secundo loco posita, folio est Pulegij, quemadmodum&sapore, non autem Apiastri, uel Vrticae, quibus Gattaria uocata maximè uisitur aemula. Nec minusCensura lij.item decipitur in censenda tertij generis Calamintha, quòd crediderit hanc eam esse, qua passim inde tertio calaItalia utuntur Seplasiae. Patet error, quòd haec folia habeat Pulegio grandiora, rotundioraque, nonminthae geneautem prælonga Mentastri modo, cui tertiam Calamintham similem fecit Dioscorides.SAMPSVCHVS.Censura liiQVANTA sit Lusitani inconstantia, quanta in nos inuehendi fraus, quantaque is sui ipsius ca-de Sampsu-piatur obliuione, is facilè intueri poterit, qui legerit eius enarrationes libro primo in Olei Sampsu-chini confectione,& libro tertio cap, proprio de Sampsucho. Quandoquidem libro primo apertiss contendit aduersus nos scribens Dioscoridi Sampsuchum nulla ratione esse Amaracum,& obidplura ibi in nos machinatur, ut in Apologia superius praemisimus. Libro uerò tertio euidenter fate-tur magno suae leuitatis dedecore nil aliud esse Sampsuchum, quàm Amaracum, uel Majoranam.Lusitani leui Quare non modò se ipsum euidenter confutat,& grauissimè uulnerat, sed etiam palàm declarat, nonaliam ob causam nostram impugnasse sententiam, quàm ut nobis aduersaretur,& quocunque modosuum uires in nos euomeret. Tanta in nos inflammatus rapitur cupiditate, quae mentem ei excoecet,memoriam tollat,& insano quodam modo se ipsum destruat, ac penè subuertat.RVTA STLVESTRIS.Censura liiiSYLVESTREM Rutam, quam Cappadocibus Molvn, Syris Besasa, quibusdam uerò alijsde Ruta Syl- Harmolam uocari Dioscorides inquit, eam esse plantam existimat Lusitanus, quam Caryophyllosuestri.ultramarinos, uel Indicos uulgus appellat; sed manifestè decipitur. Quandoquidem haec herbaprae-ter id, quòd solia Rutae non proferat, flores aureos gerit magnos, ad luteum uergentes, non, ut Ru-ta syluestris, candidos. Quinetiam capita non prodeunt alterius Rutae modo, sed longa pluribus eminentibus costis striata. Praetereà, nec semen illi uisitur trianguli speciem referens, neque subrusumsed longum, nigrumque nulla amaritudine praeditum. Adde etiam quòd Galeni testimonio Sylueftrishaec Ruta radicem proferat nigram; id quod in hisce Cariophyllorum Indorum plantis maximè desideratur.Cyminvm syndes rSVLVESTRE Cuminum quum non uiderit. nec nouerit Lusitanus, illud Officinis RusticumCe̾sura IV. deSylueftri Cu. Cuminum uocari ait, perindè ac si adeò uulgaris notitiæ fuerit, ut nullo sit opus examine; quum ta-mino.men pauci(ne dicam nulli reperiantur Pharmacopoei, qui unum uel alterum Syluestris Cumunigenus legitimè cognoscant. Nam praeter satiuum, nullum aliud nouere Seplasiae. At Amathus, ne ui-deatur id ignorare, Syluestre Cuminum adeò uulgare facit, ut quis illud apud Myropolas intueripossit. Quo fit, ut rectè intuentibus palàm sit, non modò Amathum Syluestris Cumini historiamconfundere, sed quid sit Syluestre Cuminum penitus nescire,& ignorata tanquam cognita,& uulgaCensura lvj, ria fateri. duo enim Dioscoridi, quem nunquam accuratè legit Lusitanus, sunt Cumini genera inter-de eodemse pluribus repugnantia: sed haec negligens Amathus rem omnem confudit. Siquidem nullagenerumhabita differentia absolutè protulit Syluestre Cuminum Officinis Cuminu: Rusticum uocari; quintamen non desint rei herbariae peritissimi, qui hactenus de Syluestris Cumini generibus nihil affir-ment.CORIANDRVM.Censura lvijIN CENSENDO Coriando quàm non hallucinatur, non decipitur, sed penè delirat? quòduulde Corian-garis usus Coriandrum scribat, non esse antiquorum Coriandum, sed illis Coriantrum fuisse aliamplantam Cicutariam dictam, folio nostratis Coriandri simili. Id quod tueri nititur hoc tantùm ar-gumento, quòd Coriandri plantam Hispani nullo incommodo oleraceis cibis admisceant. Quin&quòd eius semen odoratum sit,& eius pariter herba optimi sit odoris, uel saporis. Caeterùm haecquum legissem, mirari sanè desij, quòd alia etiam innumera deliramen ta in medium adduxerit. QuisLusitani insi- autem(Dij boni) Lusitanum hunc nugantem, immò& amentem ignoret, quum dicat Coriandi uulgnis amentia garis herbam odoris quidem foetidissimi lectulariorum cimicum instar optimi esse odoris, ac saporis? Equidem censebam utero tantum gerentes mulieres citta, picaque corripi posse. Sed(ut uideo) Amathus etiameo morbo laborat, quòd fortassè ob multam praestitam in re medica operam,& ob magnas illas Cen-turias adeò intumuerit, ut praegnanti similis euaserit: Vel quòd fortassè Coriandri tantùm inter