De Oratione. 155

qui manducat hunc panem, 'vivet in aeternum. AtPaulus Corinthiis loquens parvulis & secun-dum hominem ambulantibus ait: Lac vobis po-tum dedi, non escam: nondum enim poteratis, sednec nunc quidem potestis , adhuc enim carnales estis .Heb- n ^ * n e pi^°l a a d Hebraeos : Et faffi estis qui-e 5 ‘ U * bus labe opus fit, non solido cibo: omnis enim quilabis est particeps , expers est sermonis justitia ,parvulus enim est . "Perferorum autem est soliduscibus , eorum qui pro consuetudine exercitatos ha-bent sensus ad discretionem boni & mali . Equi-no«. 14.2. dem & illud .Alius credit se manducare omnia;

qui autem infirmus est , olus manducat, puto ip-sum non de corporeis cibis prscipue dixisse ,sed de verbis Dei quibus anima nutritur, cumpossit fidelissimus quisque & perfectissimus om-nia percipere, quem his verbis ostendit: illiuscredit se manducare omnia ; infirmiori autem &imperfectiori simpliciora sufficiant documenta,qusque non omnino firmum efficiant . Eumut designet, ait: Qui vero infirmus est , olus man-ducat . Illud etiam quod a Salomone in Pro-verbiis dicitur existimo id docere , eum quiprse simplicitate firmiora non capit & majoradogmata , non errat tamen in iis qua; sentit,meliorem este folertiore alio & acutiore resque acrius capessente , sed pacis & universo-rum concordis rationem non perspicue intel-ligente . Sic autem habent ipsa verba : Melior-Prow.15.17 hospitalitas cum oleribus ad amicitiam & gratiamquam vitulus saginatus cum inimicitia . Itaquesaepe vulgare simplexque convivium cum bonaconscientia accepimus ab iis qui amplius nobispraebere non poterant, potius quam sermonumin Dei sejentiam insurgentium sublimitatemprobabilitati magna; conjunctam & qua; do-ctrinam a Domini nostri Jesu patre qui legemprophetasque dedit , alienam praedicaret . Igi-tur ne aut ciborum indigentia aegrotet animanostra , aut fame verbi Domini Deo moria-mur , vivum panem qui idem est ac substan-tialis , magistro servatori nostro obsequentes ,credentes rectiusque viventes a patre postule-mus . Jam vero intelligendum est quid signifi-cet vox iTTiiscrioq substantialis . Ac primumquidem sciendum est vocem illam , «V/aV/arsubstantialem, a nullo graecorum aut sapientumusurpari , neque vulgi eile consuetudine tri-tam : sed ab Evangelistis fictam videri . In ea& Matthaeus & Lucas conveniunt eamque nul-lo discrimine efferunt . Simile & in aliis fece-runt qui sunt hebraica interpretati. Quis enimgraecorum unquam voce iv^rssn ufhs est, autduouTia-SiiTi pro , auribus percipe , aut audirefaci Simile sV/xo-stv vocabulum a Moyse seri-j, ptum est a Deo dictum : vos eritis mihi popu-

° ' I? ' Ius Tri^iHortoc, peculiaris . Ac videtur utraquevox ab fcV/Ä substantia efformata este : illa utpanem ostendat qui in substantiam nostramconvertatur : hsc , ut populum significet quicirca substantiam versetur, eique communicet.t Ac ea quidem qua; proprie dicitur substantiaab fis qui praecipuam este dicunt rerum incor-porearum subsistentiam , penes incorporea esteputatur qus suum este fixum habent , nec ad-jectionem capiunt, diminutionem-ve patiuntur:hoc enim corporum proprium est jn quibus& incrementum est & corruptio , cum fluxasint , utpote alterius indiga quod Ingredienssuffulciat & alat: quod quidem, si quando am-plius eo quod effluxit, accedat , incrementumTom. I.

fit; sin minus, diminutio . Forte etiam aliquaimmistum nihil accipiunt , & in mero, .ut itadicam, sunt decremento. Alii, cum rerum in-corporearum substantiam consequentem tantumeste putent , praecipuam vero rerum corporea,rum ; sic illam definiunt : substantia est primarerum materia & ex qua res sunt : corporummateria & ex qua corpora sunt : eorum ( ma-teria ) qua; nominantur & ex qua sunt qua;nominantur : aut primum subsistens , qualitatecarens : aut quod praeexistit rebus : vel quodomnes recipit mutationes & alterationes, cumsit ipsum invariabile juxta propriam rationem:aut quod omni alterationi & mutationi subja-cet . Secundum hos substantia est sine qualita-te , sine figura juxta propriam suam rationem:sed neque determinatam habet magnitudinem,omni autem qualitati veluti locus praeparatussubjacet . Vocant autem qualitates extensiorisensu actus & actiones in universum quibus &motus & habitus contineri contigit . Negantenim cujusquam horum juxta propriam suamrationem participem este substantiam : sempertamen hancce ita affectam este ut ab horumaliquo separari non posstt : ac nihilominus a-ptam esse qua; omnes efficientis causa; actus re-cipiat . Adest enim ei vis quaedam universapervadens , qua; & qualitatis omnis & cujusli-bet circa eam dispensationis causa sit. Esse au-tem per omnia mutabilem & per omnia divi-duam affirmant, & quamlibet substantiam cumqualibet este poste , scilicet unitam . Quoniamautem de substantia inquirentes , propter pa-nem eV/aV/cr substantialem , & populum m-piHtriot/ peculiarem , ad distinguendas substan-ti® varias significationes , haec diximus , panisvero in superioribus intellectualis erat quemnos petere oporteret : necessario substantia pa-ni cognata intelligenda est , ut sicut corporeuspanis In ejus qui nutritur corpus immissus, ce-dit in ipsius substantiam : sic panis vivus quide cado descendit in mentem & animam im-missus suam ei communicet virtutem qui senutriendum ipsi praebuerit . Atque ita erit illequem petimus , panis seibstantialis . Rursus :quemadmodum juxta alimenti qualitatem, quodaut solidum sit athletisque conveniens , aut la-cteum oleribus-ve simile, divers® sunt ejus vi-res qui nutritur ; ita etiam consequens est ,cum verbum Dei velut lac pueris convenienspraebeatur, vel ut olus infirmis aptum, velutcaro certantibus utilis , unumquemque eorumqui nutriuntur proportione quadam pro ut severbo exhibuit, hoc vel illud efficere, talem-que vel talem fieri . Porro alimenta putantureste quaedam mortifera , quaedam morbos ge-nerant , quaedam ne fumi quidem possunt: quDomnia per analogiam transferenda sunt ad di-sciplinarum qua; alere posse putantur, varieta-tem . Substantialis ergo parris est, qui rationa-li natur® convenientissimus , ipsiusque substan-ti® affinis , sanitatem simul & bonam habitu-dinem & vires in anima efficit, immortalita-temque suam ( est enim immortale verbumDei ) comedenti se communicat. Hic substan-tialis panis alio mihi nomine videtur in scri-pturis vocatus esse lignum vita; in quod qui Gen -Im-miserit manum suam & sumpserit de eo ; vivetin sternum . Tertio etiam nomine lignum hocsapientia Dei dicitur apud Salomonem his ver-bis : Lignum vita est omnibus qui complebuntur Prov.A

\r 2 eam ,