De Oratione.
'5 7
ut plurimorum mensium primum videat ,. &ejus decimam diem, & quae sequuntur ? Quidvero me dicere necefse est de festo septem heb-domadarum dierum, & de mense septimo, cu-jus novilunium dies est tubarum ; dies autemdecima, dies est propitiationis : qua; soli notasunt illi qui ea sanxit Deo ? Quis eo usqueDei mentem cepit, ut septem annos libertatisHebraeorum servorum, remissionis aeris alieni,Vacationisque a terra; senctje cultura percipiat?Est etiam seipra septem annorum festum , isqui dicitur jubileus : de quo etiam utcumquespeciem sibi effingere perspicuam , aut ejus le-ges quomodo vere implendae sint intelligere ,nullius est pr$ter eum qui patris voluntatemde omnium dispositione saeculorum juxta in-sorutabilia ejus judicia & investigabiles vias con-templatus sit. Saepe mihi oborta dubitatio estduos Apostoli textus conserenti, quomodo con-summatio seculorum sit in qua semel ad desti-tutionem peccati Jesus apparuit, si sutura suntsaecula post hoc ventura . Hsec vero sunt ip-sius verba, in epistola quidem ad Hebraeos.:H ebr.g.iS.'H.unc autem semel in consummatione suculorumad destitutionem peccati , per hostiam suam appa-Ept>. 1.7. ruit > epistola autem ad Ephesios: Vt osten-deret in faculis supervenientibus abundantes divi-tias gratia sua in bonitate super nos . De tantisitaque rebus sic conjicio : ut anni consumma-tio mensis ultimus est post quem instat ini-tium alterius mensis j sic sortasie cum plurimasaecula veluti annum saeculorum impleverint ,consummatio est pnesens sieculum , post quodfutura quaedam instabunt saecula, quorum prin-cipium sit suturum saeculum ; & in suturis il-lis ostendet Deus divitias gratiae suae in boni-tate : ita ut summus ille peccator & in Spiri-tum sanctum blasphemus per totum hoc prae-sens saeculum a peccato detineatur , & posta haec in suturo ab initio ad finem sit 3 nescioquomodo tractandus. Haec qui viderit, & heb-domadam seculorum mente conceperit , utsanctum quoddam sabbatum contempletur ; &satculorum mensem , ut sanctum Dei novilu-nium videat ; & seculorum annum, ut etiamDeut.1G.16. anni festa perspiciat, quibus oportet omne ma-sculinum apparere in conspestu Domini Dei ; &talibus saeculis proportionales annos , tit septi-mum sanctum annum percipiat ; denique cumseptenarios septem annos saeculorum cxquisieritquo magis eum collaudet qui tam mirabilesposuit leges : quomodo potest turpiter circaminimam horae particulam unius diei, ejusmodisaeculi -occupari, & non qujdvis faciet ut, cumhic recte praeparatus, & dignus factus erit quisubstantialem panem hodierna die consequatur,accipiat & in diem ? Jam enim ex praedictisapertum est quid sit in diem . Qui enim ho-dierna die Deum qui ex infinitis in infinitumexistit; non tantum precatur ut hodie, sed &^ph. 5.zo. in diem accipiat, is ab eo qui potens est daresuperabundanter quam petimus aut intelligimus ,
i.Cor.z.?.
niversi gessisse imaginem ; cui suffragatur Apostolus in epist. adHebraios , qai illud fandum seculare appellat Hebr. 9. I. &■Sacerdotis summi in die expiationis in sanctum sanctorum in-.gremim , Domini in cadum supremum ascensum adumbrasseprofitetur. Nec inepte Origenes sestornm judaicorum inter-valla ad saiculorum decursum pariter extendit, suffragante eo-dem Apostolo , qui ex sabbato lege Mosaica instituto ^subinfertrelinqui sabbatismum populo Dii Hebr. 4. 9. Crediderim por-ro Origenem pio consilio , ut Valentinianorum prophana dog-mata everteret , qua- Aeonas creationi orbis praepositos vendi-tabant , & totam Ethnicam Theogoniam una invexerant , de-
accipere poterit, ut sic hyperbolice dicam ,etiam superiora iis , quT oculus non vidit , &
^superiora iis, qua? auris non audivit & superio-ra iis, qua; in cor hominis non ascenderunt. Hrecmihi necessario excutienda vise sonn : ut intel-ligeretur, quid sit hodie 1k quid sit in diem ,quando substantialem nobis panem oramus abipsius patre dari. Quamquam autem juxta po-sterius Evangelium antea expenderimus vocemnostrum , ubi dicitur non panem nostrum substan-tialem da nobis hodie , sed panem nostrum substan-tialem da nobis in diem .- tamen inquirendumetiam est quomodo noster sit hic panis . Do-cet autem Apostolus , sive vitam , sive mor- u Q 0 r j.u.tem , sive praesentia , sive futura , omnia sancto-rum este. De quo non est neceffe nunc dicere.
28. Et dimitte nobis debita nostra , sicut & nosdimittimus debitoribus nostris . Aut ut Lucas : Etdimitte nobis peccata nostra , fi quidem & ipfidimittimus omni debenti nobis . De debitis Apo-stolus etiam ait : Heddite omnibus debita ; cui > 5 - 7 -tributum , tributum : cui veBigal , vecugal : cu-timorem , timorem : cui honorem , honorem . lie-mini quidquam debeatis, nist ut invicem diligatisDebemus igitur, habemusque implenda officiaquaedam, non dando solum, sed & benigne lo-quendo, ac certis quibusdam agendis. Quin &certo quodam modo astecti in alios esse debe-mus : quae debita aut reddimus implentes quaedivina lege praescripta sunt : aut contemta sa-na ratione non reddimus, manemusque debito-res. Simili modo aestimanda sunt quae fratri-bus debemus, & iis qui per religionis verbanobiseum sunt in Christo regenerati , ac iisqui eadem ac nos matre vel eodem patre ge-niti . Est aliquod etiam erga cives debitum ,item aliud erga homines omnes commune ;proprium item in hospites i proprium in eos,qui parentum aetatem habent : aliud in quos-dam quos a?quum est ut filios aut ut fratreshonore prosequi. Igitur qui ea non facit qu$in fratres implenda sunt , debitor manet eo-rum, qua; praetermisit: similiter si desimus ho-minibus in iis, qua; per humanilfimum sepi en-tia; spiritum a nobis obvenire illis decet, ma-jus fit debitum . Quin & in iis qua; ad nospertinent, debemus corpore quidem sic uti ,nec carnes ejus voluptatis studio conterere :debemus vero anima; certam curam impende-re , & mentis acrimoniae attendere , necnonsermoni , ut aculeo careat , & utilis sit , &nullatenus otiosus: qua; a nobis ipsis nobis de-bita si non agimus, gravius fit debitum . Pra;-.terea, cum omnium longe maximum Dei opussimus & figmentum, certum in illum affectumservare, charitatemque ex toto corde , & extotis viribus, & ex tota mente debemus: qua?ni pra;stiterimus, debitores Dei manemus pec-cantes in Dominum . Et quis de his orabitpro nobis ? Si enim peccans peccaverit vir invirum ; & orabit pro eo . Si in Dominum pec-caverit , quis orabit pro eo ? ut in primo re-gum
cantatos istos Aeonas ad futura temporum spatia deflexisse • inhoc culpandum , quod Evangelii simplicitatem incrustaveritGentilis philosophia insomniis de mundis infinitis sibi invi-cem succedentibus, & Academia: placitis de cadorum ad eadempuncta revolutionibus, & in magno anno Platonico rerum om-nium restitutione . Editor Oxonienßs .
a Nescio, quomodo traSiandus . ) Obiter observa Origenem hocloco quidpiam innuere quod pertinet ad objectum Sr jure an in-juria exprobratum ei dogma diabolum ipsum aliquando fore sal-vandum. Gonfer quae ea de re disquiruntur Origenianorum lib.i.qusestione undecima num. 16, 17.18. & a4.
I.Reg.1,15,