Contra Celsüm, Lib. V. 313

„ bere, non ejusdem esse cum iliis lententi® >

33. Caeterum h®c non solum propositam deinspectoribus opinionem refutant ; sed etiamquodam modo occupant ea qua? Celsus contranos infra disserit Accedat , inquit, secundus :& interrogabo eos unde veniant ,• quemnam ha-beant auctorem patriarum legum . Thulium affe-rent : quippe qui inde oriundi sunt , nec aliundehabent doffiorem & ducem . Attamen defecerunta Judais. Venimus igitur nos in noviliimis hi-sce diebus, cum Jesiis ad nos advenit, ad ma-

i,flm , < n tf e ft um montem homini-, qui Verbum est omni’ verbo excellentius , ad Dei domum , qua? estJ<*!. 2.1. £ cc iesia Dei viventis, columna & firmamentumventatis : & videmus quomodo in summis momtibus aedificetur , hoc est in propheticis ser-Epieszao, monibus, qui fundamentum ejus sunt . Exalta-tur autem haec domus super omnes colles ; idest super eos, qui videntur apud homines sub-lime quidpiam in lapienti® & veritatis studiopolliceri . Nos gentes omnes ad illum accedi-mus montem , ad illum agminatim venimus ,St nos invicem ad religionem in postremis die-bus a Jelii constitutam cohortamur his verbis.*jdc. 2.2. z. y en ft c ascendamus ad montem Domini & ad do-mum Dei Jacob , & atmunciabit nobis viamsuam , & ambulabimus in ea . Exivit enim deSion lex & inter nos constituta est spiritualis .Sed & exivit verbum Domini de Jerusalem , utquocumque dispergatur & inter gentes judicet,eligens quos dociles videt , indociles vero ,qui magno numero sunt , redarguens . Scisci-tantibus autem unde veniamus & quisnam sitdux noster , respondemus nos Jesu imperiisaccerfitos venire conflatum in vomeres gladios ,quibus animi nostri antea ad bella inserendaingerendasque contumelias utebantur ; & con-vertimus in falces lanceas quibus olim irati fe~a- riebamus. 3 Nec enim jam contra gentem ul-lam arma capimus , nec bellum gerere di Ici-mus, facti pacis filii per Jesum , quem /equi-mur ducem , relictis illis , quibus adhaeseruntpatres nostri , & sob quibus hospites tefta -mentorum eramus . Ab illo legem accepimus ,qua cum nos ab errore liberaverit , idcircogratias illi agentes dicimus : Vana T?atres no-is&'uftri simulacra habebant , nec ullum est inter illa' quod pluat . Prasses igitur noster & doctor emediis Judaeis egressus verbo fu® doctrina? pa-scit universum orbem . Atque his in anteces-liim dictis pro viribus ea refutavimus quaeverbose nobis a Celso objecta sunt , conjun-gentes ejus dictis ea quae nobis contra dicendaerant.

34. Ne tamen quae Celsus inseruit praeter-mittamus, illa recitare juvat : b Hujusce rei te-

'Qphefaotz*

3

Hendot. fli S e st , inquit , Herodotus , cujus hac sunt„ Qui Maream & Apim habitant in Libi®„ confiniis & Aigypti, ii cum sibi viderentur„ ad Libyam magis quam ad Agyptum per-,, tinere , & aegre serrent se sacrificiorum le-„ gibus prohiberi a vaccis , miserunt ad Am-,, monem qui dicerent sibi nihil esse commu-,, ne cum Algyptiis, se extra Delta sedes ha-Tom. L

a Nsc enim jam contva gentem ullam arma capimus &c. )Idem docet lib. 8. contra Celsum n* 73 -& 74 * idem quoque tra-dit lib. 7. n. 2.6. At sibi satis non constat, nam lib. t. num. i.bellum aliquando justum este agnoscit & rebelles recte opprimiscribit : Sicut enim qui fimul conveniunt ut tyranni urbem in-vadentis occidendi rationem ineant , Mt *cBe faciunt , ftc &c.Item libro 4. NUM. 82. postquam bella apum & sucorum de-scripsit, addit ; Fortasse etiam hac ceu bella qute gerunt apes,

„ proinde rogare ut libi liberum esset quibus„ vis vesci carnibus . Deus tamen illa non

nn^rnmmip lnro XTilnc irmnrLne 1^.'^

permisit , hac data ratione , ALgypti esse„ quaecumque loca Nilus inundans irrigaret ,

„ & Aigyptios illos omnes , qui infra Ele-„ phantinam urbem ex hoc flumine bibunt. „

Hac Herodotus . -Atqui -Amnion de rebus divinisnihilo deterior est Judaicis -Angelis . Ex quo effi-citur aquum effe suos quemque ritus observare .

-Atque hinc est quod , etiamsi magna eorum estpro singulis gentibus differentia , nulla tamen ea-rum fit , qua non optimos effe suos autumet .

Qui in ALthiopia Meroen incolunt , ii solos Jovem& Bacchum venerantur : Arabes Vraniam &

Liberum solos ; Aegyptii omnes Ostrini & Isidemcolunt ■, Saitee Minervam ; Tstaucratita , nec itadudum , Serapin retulerunt in deos ; alii alios prosuis quique legibus . Istam alii ovibus , quas utsacras colunt , abstinent ; alii capris ; crocodilisalii i alii vaccis , porcos vero abominantur. ApudScythas vesci hominibus pulchrum est ■■ ex Indisnonnulli sanffum existimant parentes devorare .

Hac omnia testatur b Herodotus , quod ut confirmem »en ipfius verba. „Siquis, data hominibus optio- j,

„ ne, juberet eas eligere leges quas judicarent Herodot.

optimas , omnes suarum quisque regionum lib, 2.

„ leges anteferrent ; suas enim singuli existi-„ mant eseteris esse multo pr®stantiores. Unde„ insanum esse oporteat , qui hunc hominum„ sensum ludibrio habet . Sic autem omnes„ homines de suis sentire legibus , cum mul-„ tis adstruere liceat argumentis , tum hoc„ maxime. Darius imperii fui initio convoca-„ vit ad se eos e Gr®cis qui tum in aula ad-„ erant, eosque interrogavit qua mcrcede vel-,, lent defunctos parentes suos comedere. Qui,, cum respondissent id fe nulla mercede sactu-„ ros , Darius postea arcessivit ax Indis illos„ qui Callatia? vocantur quique parentes co-,, medere solent , eosque coram Gr®cis qui-„ bus interpres Indorum responsa explicabat ,

„ perconatus est quo pretio adduci possent ad,, cremandos parentes mortuos . Hic vero ex-„ clamarunt illi regemque bona verba dicere,, juffenmt. Itaque manent etiamnmn utrisque„ sii® leges: ut Pindarus recte cecinisse videa-„ tur legem omnium esse regem.

35. In his omnibus eo videtur spectare Cel-sus ut probet oportere omnes homines patriislegibus vivere , neque hac de re reprehendiposse : Christianos vero , qui non peculiaremut Jud®i gentem constituunt, injuria leges pa-trias deseruisse , ut ad Jesu doctrinam adhaere-scerent . Dicat igitur nobis utrum hi, qui phi-losophi® dantes operam excusserunt supersti-tionem , & ita patria instituta deserunt ut ci-bis vescantur in patria vetitis , ex officio fa-ciant an prster officium ? Nam si philosophia ,si doctrina contra superstitionem data efficerepotest , ut, spretis legibus , cibos a majoribusprohibitos comedere liceat j. cur non Christia-ni idem, atque philosophi , facere sine crimi-

Rr ne

documento sunt, quomodo juste & ordinate hominibus bella ge-renda fint , fi quando geri opus est . Qus sic conciliari possejudicat wetsthenius, Origenem in thesi non improbasse, sed inhypothesi Christianis bella & capitalia supplicia non permisisse: ‘in hoc , velut in aliis , singulari ductum opinione . Vide qu*

Spencerus observavit ab libri octavi num. 73.

b Herodotus. ) Herodat. lib. 2. pag.icS. & lib.j. pag.t° n -