444
P H I L 0 S 0 P H U M E N A
Nam & ipsa illorum placita quae consistere ne-queunt , pro credibilibus habenda propter im-a o manem h^reticorum a insaniam, qui b quoniamsilent & indicenda sua mysteria abscondunt , abmultis judicati suerunt Deum colere , quorumstrictim exposuimus jam olim opiniones ;
,c
non eas demonstrantes subtilster , sed pinguiuscrasiiusque redarguentes , cum nondum consul-tum putaremus illorum arcana in lucem pro-trahere; eo consilio, ut cum nos per .aenigma-ta expofuistemus placita ipsis , erubescentes nefortafsts etiam ipsorum arcana effati demon-straremus este .atheos ., a contraria rationi sen-tentia prosanoque paulum desisterent instituto.Sed quoniam animadverto aquitate .& mode-stia nostra nihil eos commoveri, nec conside-rare quemadmodum Deus patienter obduretnefariis per eos laceratus dicteriis , ut aut pu-dore suffusi animum mutent , ,aut obstinate per-sistens justo subjiciantur judicio: compulsus pro-st cedo ad d arcana illorum mysteria denudanda,quas cum magna fidei persuasione illis , quiini-e tiantur , tradunt ; e non ante committentes cui-quam illa , nisi suspenso detentum aliquandiuanimo serviliter subegerint , contumeliosumqueerga verum Deum reddiderint , & eum vide-rint pne curiositate vehementi desiderio reipromi stas teneri; denique exploratum habenteseum peccati vinculis este constrictum, in con-sortium adsciscunt, summam perfectionem ma-lorum tradentes . Neque tamen huc deveniunt
prius, quam f jurisjurandi insuper fide obstrin- ^xerint se prolaturum neutiquam , neque cuili-bet communicaturum, nisi eandemr subierit ser-vitutem : quamquam percepta tantummodo do-ctrina nihil porro jurejurando opus erat. Quienim sustinuit perpeti , & suscipere maximaeorum mysteria , ex ipsa re tenebitur satis ef-ficaci constrictus vinculo cum ratione proprieconscientias :, tum ne commista prodat aliis ,
'Nam ejusmodi nefas si cuipiam aperiat homi-ni , neque inter homines ille numerabitur , ne-que lucis adfpectu dignus judicabitur; cum necbest i.e tam nefarium facinus capiant, prout suislocis dicemus. . Quandoquidem vero ipse nossermo .§ in vastum -enarrationis profundum eo- Sgit descendere, minime ideo silendum duxi-mus : sed omnium opinionibus, quam fieri po-test , -accurate enucleateque expositis, nihil re-ticebimus , At vero etiam licet sermo proli-xior futurus sit , non videtur delassatum nosiri . Non enim exiguum vita» hominum relin-quemus adminiculum ad effugiendum errores,.abditis eor.um .& silentio damnatis ll orgiis om- histum adfpectui prostitutis , que dispensantessolis conferunt illis qui initiantur . Nec ea re- 'fellet alius , preterquam diffusus per Hccle-siam Spiritus sanctus , quem priores Apostoliadepti eundem recta fide praelitis impertive-re . Quorum nos fucceffores facti , & ejusdemdoni consortes , summique Sacerdotii , & do-ctrina? , & ecclesie 1 custodes habiti , oculo f
non
a Insaniam . ) Similia vocabula , cum hatreticorum lgnomi-aaia con iuntta , veteribus patribus llfurpata iunt , OUN coIle°itTheoph. Raynaudus in Alphabeto, quod vocat, bestialitatis ffc-retica; Erotematibus de bonis & malis libris inserto pag oa. sq.Et certe digmores sunt hajretic. , qui i n s a n,-e mentis arguan-tur , quam Christiani veteres , quorum reti-io a gentilibusWpiu, pLctviu , insania JMtitia , amentias appellata, quodpatet e locis plurimis a 3 . Christiano Kortholto ad Apolog. I.Justini Mart. p. 13. & 48. edit. aCl. Grabio curatse, collectis.Adde Intt. ad Act. XXVI. 14. & eos, qui alia gentilium con-vicia in Christianos conjecta collegerunt , qui sunt laudatusKortholtus in Pagano Obtrectatore , B. Pfeiiferus in ejusdemfere tituli scripto, Beatus Rhenanus prarfat. in Tertull. Apolog.& Jo. Jac. Schudt in Compend. Hist. Jud. £. XXIV. pag. 278,288, Non dislimile Dominici Mellini scriptum commemorantNaudteana p. zo. Caterum dicere malim , propter impruden-tiam , quam religionis Christiana asseclis. perperam tribuebantpagani , illam a Porphyrio barbatum inventum dici , quamquod Vales, ad Euseb. H. E. vult propter barbaros , qui adeam animos adjungebant , Salvinius observat a Porphyrio bar-barum inventum dici Christianam religionem, tanquam Judaeo-rum cogitatum & inventum; &a philosopho diciGraco, Grte-ci fastus & ignoran-tia pleno, Wolfius.
b Qui quoniam . ) Ita enim haretici comparati sunt, ut pla-cita sua vel dissimulent, vel excusatione molliant, tantum ab-est , ut aliorum examini subjiciant ad exemplum Lycurgi, quir.ec leges suas examinari voluit . At etenim suspecta lex est ,qua probari se non vplt , judice Tertulliano c. IV. Apologet.,& merjto suspecta merx est , qua hac lege obtruditur, ne in-spici possit , qua sententia est Hug. Grotii de verit. Relig.Christ. VI. 2. Nihilominus tenebras & latebras quarunt hare-rici, qui vel ideo apocryphos libros vel majori vel aqualfcer-te cum sacro codice loco habuisse videntur, quod de PrisciIlia-nistis testatur Turjbius Asturicensis Episcopus in epistola adEpiscopos Idacium & Ceponium , quam habes T. II. cod. Apo-kryph. N. T- a Cl. D. Fabricio summa industria curati p. 774.sq. PVplfius .
c Stridim. ) Hac particula indicat auctorem hujus scriptijam antea strictim & per summa quasi capita de haresibus ex-posuisse, nec tamen ad intimas earum fraudes penetrasse, ne ri-sui omnium exponerentur. Hinc forsan argumentum peti potestad refellendam eorum opinionem, qui Epiphanio bunc fcetutijsupponere non dubitarunt, quem in hac Historia Ecclesiasticaparte diffuse & muitum versatum fuisse norunt eruditi . Licetenim Augustinus in prafat. libelli de haresibus Epiphani i tra-ctatum minus prolixum esse affirmet , anacepbaheosm _ potius si-ve compendium Panarii, quam Panarium ipsum subinnuere re-ctissime videtur Ittigio p. 7. praefat. ad lib. de Haresiarchis,in qua Imesiologias veterum persequitur . VIV.fius .
d Arcana. ) Singula fere verba hac ad gentilium sacrorumoccultationem pertinent, cui auctor procul dubio eumdem ha-reticorum morem deberi putavit, quemadmodum Tentzelius postCafaubonum & G. T. Meierum in commentario de reconditaveteris Ecclesia Theologia disciplinam Arcani, a veteri Eccle-sia alio tamen consilio & diversa ratione receptam ad Eleiisinip-
•rum sacrorum exemplum institutam fuisse brevi rituum colla-tione ostendit in Exercit. Seiest, p, 210. Caterum initiari, ini-~tiatus , arcana mysieria , de Eleusiniis sacris, qua Aristophaniin Nubib. sacra arcana audiunt, usurpari consueverunt quamin rem vid. Ism. Bullialdus ad Theonem Smyvnaum p. 213,seqq. Jo. Meursius in Eleusiniis T- IV. Antt. -Gv. Cl. Grono-vii, recusis , Jo. Marshamus in Canone Chronico , Jos. Scali-ger ad Euseb.. p. 39. & illustris Ezech. Spanhcimius ad Calli-machi hymnum in Cererem, ut Phil. Pfeifferum & Jo. Potte-'rurn diligentissimos AntiquitatumGracarum scriptores omittam[■'(■tiijiur -
e A Ion ante &c. ) Certum temporis spatium purgationi sivexa 9 ot,p[m definitum erat in illius gratiam , qui ad wctpuS'oa-ir.meXEVtfr sive initiationem admitti debebat , quam denique se-quebatur sorc7r>rfioe sive inspectio . Vid. scriptores allegatos ..Hinc mysteria illa erant vel majora , vel minora . Minoribus,prxparati majorum participes fiebant, qua de re Scaliger prat-cipue 1 . c. disserit. Huc apprime facit elegans Tertulliani lo-cus in lib. adversus Valentinianus , ubi ait , Grsecos magna,quaedam & miranda initiatis proponere, eosque diuturna exspe-ctatione cruciare, ut opinionem ac reverentiam suspendio co-gnitionis aedificarent.
(Jurisjurandi, ) Hoc vel maxime injungebatur initiato, utmysteria taceret, quod forte respiciens Tertullianus contraVa-Jentinianos c. 1. de gentilibus ait; ignominiam suam tacent ,quemadmodum, eorumdem sacra Gregor. Nazianzenus Orat.XXXIX. tacita & digna qux lateantur appellat . Hinc iestasua occulte & silentio peragebant : V. omnino illustris Spanhem.ad Callimachi hymnos p. 49-. Eumdem vero morem impia .&absurda dogmata occultandi h atreticis receptum fuisse variis pa-trum testimoniis evinci posset, qua; collecta sunt a Tob. Plan-nero in System. Theologia: Gentilis c. 1 . §. 12. p. 28. sq. &Jac. Usserio in tract. de scripturis & sacris vernaculis p. 252.sq. Sic Manichrei electos ab auditoribiisdistinxerunt; auditori-bus carnibus vesci, agros colere & uxores habere licebat, ele-ctis minime : at hi cum Episcopis Solem & Lunam adorabant,& de omnibus blasphemiis certi reddebantur, quod Gregor. Na-zianzenus ep. 7. ad Cledonium docet, L Apollinaristas eorumsimiles esse ait. Wolfius,
g In vastum profundum . ) Hic videtur auctor alludere adprofundum & silentium Valentinianorum. Crozjus .
h Orgiis. ) Alluditur manifeste ad Eleusinia Orgiorum nomi-ne appellata, qute Clemens Alexandrinus admonit. ad gentesötto Tt/s o’pyßs id est ab ira Cereris in Jovem ita dicta existi-mat . rroifius.
i Custodes , Sic Apostoli ad Gal. II. 9 .columnis vocantur.Ibi enim foMVVTis pleonastice potius positum esse videtur,quam eo consilio, ut externam solum speciem innueret, quem-admodum eadem ratione usurpatur Mare. X. 42. j. Cor. X. 12.&c. vid. Thom. Gataxerus lib. I. c. 3. Cinni p. 191. CseterumApostoli fepius a Patribus columnee , turres , fundamenta &c. ap-pellantur, quod luculenter probat Junius ad Clementis Roma-ni ep. I. §. 5 - k- «48. T- I- E?, Apostel, ed. Clerici. sTW-fius.