140 O R I G E N I S I

ut qua; istic sunt videam . Üt autem dmnespro suo quisque captu assequantur id quod di-citur, utar quoque exemplo e scriptura petito,& praeter exemplum illud , explicationem con-venienti interpretationi idoneam proponam . InPhilipp, r. nomine Jesu omne genu fieBetur coelestium , ter-10, reflrium , & infernorum , & omnis lingua con-

fitebitur , quia Dominus Jesus Christus in glo-ria est Dei Patris . Amen . De hisce singulisquaedam est sapientia, sapientia de coelestibus ,qua ratione res coelestes ordinata; sint , sapien-tia de infernis , cum etiam Dei sapientia circadispositionem rerum qute sub terra sunt , simi-liter & circa res terrenas versetur . Si sapien-tiam de coelestibus consecuturus sum , ascendoExod. 24.13 a d coelestia f, quemadmodum Moyses in verti-cem montis ascendit , ut vocem audiret e coe-lo, sicut scriptum est . Coelestem enim cultumerat edocendus : umbram enim & exemplarcoelestium mysteriorum in legibus scriptis con-HehfA. 5 tineri docuit Apostolus dicens : iQui exemplari& umbra deserviunt coelestium . Quemadmo*dum igitur coelestia edocendus ascendo , ita siopus sit inferna me addiscere , sim licet pro-pheta, descendo. Et fortassis ideo Samuel cumsubterranea edoctus fuit, descendit deorsum, &fuit in inferno , non in judicium vocatus utmaneret in inferno, sed ut mysteriorum fieretinfernorum inspector & contemplator . Istiuf-modi etiam esse possunt qua; sapientia; tribuit„ Apostolus, ut nempe ejus ope cognoscatur quaEpe, l ,ß t i atitu g 0 , (y longitudo , & profundum &sublimitas . Si nosse vis sublimitatem , ascendisratione ad sublimitatem . Si nosse vis ea qua;inter sublimitatem ac profundum sunt media ,cognoscis latitudinem ac longitudinem . Quoli-bet pertingit a docente omnia verbo directamens ejus qui sequi valet filium Dei . Sequi-tur autem, si mundo renuntians tollat crucem:sic enim sequi Jesum valet qui dicere postitGalai, 6. Mihi mundus crucifixus est , & ego mundo. Tem-I4 ' perandum erat illud quasi asperius dictum: De-

scende in domum figuli , & ibi audies verbamea & conferendum erat cum his verbis :Ascende & audies verba mea . Audientiumenim quidam ascendunt ut doceantur: ascenduntnon omnino corpore : descendunt item , ani*mumque habent sursum ut supernam de interio-ribus rationem videant. Ipsemet Dominus meusJesus Christus ascendit & descendit .- Qui enimtphcl.a,. 10. a ß sn( i tt } ,pst e st qui descendit .- ipse est su-per omnes coelos. Si igitur tu quoque vis intel-ligere eum qui ad suprema ascendit , qui estrerum altistimarum ratio, qui ad infima descen-ÄMH.10. 6 . jji- ? deque infimis docet, Ne dixeris , quisascendet in coelum ? id est , Christus deducere ,aut quis descendet in abyssum }■ hoc est , Chri-stum a mortuis revocare .- sed quid dicit scri-ptura ? Prope est verbum in ore tuo, & in cor-de tuo , per quod ascendis in ccetum & quaesursum sunt cognoscis . Prope te est verbumetiam de infimis . Ecquid enim aliud quamverbum quod ubique est potest habere sanctusLtic.i j n fenietipsc ? Nam regnum Dei intra vos est .

Z- Descendit itaque Propheta in domum fi-guli, & enarrat qua; viderit , dicens : Et ecce/fww.iS.J- ipse faciebat opus in manibus suis , & ceciditvas quod ipse faciebat in luto in manibus suis ,& rursus fecit illud vas alterum , ficut placue-rat ttt conspe&u suo facere . Nescio quid Pro-pheta viderit in domo figuli. Vidit nempe fi*

N JERIMIAM

gulum operi incumbentem . Luteum erat vasquod fecerat . Cecidit vas . Quare aperte nondixit : dimisit vas e manu fiia, & cur causcmfigulo non alsignavit ? Sed quia sermo est devasis animatis qua; sponte cadunt, ideo dictumest: Cecidit vas de manibus ejus. Attende igi-tur & tu tibimetipsi , ne dum in manu figulies, & fingeris , sponte tua e manibus ejus ex-cidas . Nemo enim rapit de manibus ejus, ut I oaa ' l0 ‘habetur in evangelio secundum Joannem : atnon scriptum est: sicuti nemo rapit , ita nemocadit e manibus ejus . Voluntatis quippe arbi-trium liberum est. Et nemo quidem, inquam,rapit de manu pastoris, e manu Dei nemo po-test nos eripere ; sed nos negligenter agendopossumus de manibus ejus excidere.

4. Et saBum est verbum Domini ad me di- Jer. 18. vcens : Si quomodo figulus iste , non potero face-re vos , domus Israel ? dicit Dominus . Unus-quisque pro facultate sua intelligit quT scripta

sunt ; alius quidem superficie tenus , quasi adfontis scatebram sensum eorum capiens , aliusvero profundius , quasi e puteo hauriens , &utriusque id emolumento est, quum una eadem-que res huic quidem fons, illi puteus sit. Te-statur hoc evangelium ubi de Samaritana agit :ibi enim idem & fons & puteus nuncupatur ,

& vicisiim modo fons , modo puteus dicitur .Consideret hoc qui potest, ut videat unam ean-demque natura rem ei qui in superficie hseret ,sontem; illi autem qui altius penetraverit, pu-teum esse . Hoc mihi prooemium est sceuturceexplanationis in vas luteum quod de manu figu-li lapsum denuo formatum suit. Nonnulli ha»csimplicius considerarunt, & intellexerunt . Pro-ponam vobis eorum 8c rationem & expositionem:postea, fi quid profundius habuerimus, expone-mus. Potest, inquiunt , significari resurrectio .

Si enim vas luteum ceciderit de manu figuli ,etiam ex eadem ejusdem luti materia ipsum vasaliud facit, ficut placuerit in conspectu suo. Po-test Deus corporum nostrorum figulus, & stru-ctura» nostra; opifex, postquam hoc ceciderit Scquacumque de caufä contritum suerit, resumereillud, ac renovare , ac facere illud prtestantiusvas alterum, prout placuerit in conspectu suo.

Habeat etiam ha»c explicatio suam gratiam.

5. Sed ipsum Dominum audiamus narrantem ^

ac dicentem: Si quomodo figulus ijie , non po- J er em fi'tero facere vos , domus Israel } dicit Dominus. & / e fEcce ficut lutum figuli , fic vos eflis in mani-bus meis. Ad summam loquar super gentem &regnum , ut auferam illos & disperdam , &convertetur gens illa ab omnibus malis istis

qua locutus fueram ad eam , & agam pceniters-tiam de malis quee cogitaveram facere eis . Etad summam loquar super gentem & regnum adreadificandum & plantandum : & facient malacoram me , non audiendo, vocem meam: & poe-nitentiam agam de bonis qua locutus eram facereeis , dicit Dominus. Hoc quod in domo figuliactum est, non ad unum quempiam, sed ad duasgentes videmus referri. Dicit enim initio se lo-cuturum de gentibus, ut iis, qui audire queunt,arcanorum mysteriorum quidpiam proponat. Adsummam loquar super gentem, Qiuerit ad sum-mam & prior gens exterminium propter peccatasua. Et locutus de exterminio propter peccata,nihilominus pollicetur fore ut , si illos pceni-teat, ipsum quoque pceniteat malorum qua; di-xerat se illaturum eis. Et iterum loquitur super

aliam