34 *

rigeissisCommentariorum

Gesi ^*4*

3E.CorJ5.j2i

is Deum a quo omnia condita sunt, nondum animo comprehendit, cui tempore opus non fuit, uttantam cceli & terr® molem fabricaret : nam etiamsi intra fex dies h®c creasse videatur , intel-lectu opus est j ut capere possimus , quonam sensu id dictum est, intra sex dies» propter il-lud : Hic liber generationis cceli & terree , & qu® sequuntur . Audendum est igitur & dicendumsuturi judicii tempus spatium non desideraturum, led quemadmodum resurrectio in punSlo tempo-ris , in oculorum nidatione sutura dicitur, tale futurum judicium existimo.

io. Deinde vero super Jiis disserendum est :Matth. *8, jß t cum cce pißet rationem ponere , oblatus eß ei** unus qui debebat ei multa talenta , qu® talem

mihi significationem videntur continere. Judiciifaciendi tempus initium ducit a domo Dei, di-centis iis quibus poenarum infligendarum curademandata est, quemadmodum in Ezechiele seri-'Emb* 9.6« ptum extat: A /antiis meis incipite , & nicta-tioni oculi simile est »• tempus autem reposcen-da rationis eidem etiam simile esse mente con-cipimus, nec enim eorum obliti fumus , quaede iis dicta sunt qui plura debent: quamobremnon scriptum quidem est: Cum rationem pone-ret y sed: Cum coepisset rationem ponere , oblatusesty cum scilicet rationis ponendae initium fecis-set, unus qui debebat ei multa talenta , quasiqui immense talentorum summ® jacturam fecisset, cuique magna: res, atque e® complures &commiss® & credit® suissent, nullum autem adherum emolumentum retulisset , sed multarumrerum suisset dispendium passus , ita ut talentadeberet quam plurima ; & ideo fortasse multadeberet talenta, quoniam mulierem super plum-bi talentum sedentem sepe secutus esset, cui no-Zach 5.7.8. men est, Iniquitas . Hic vero animadverte ma-ximum quodque peccatum herilium talentorumesse jacturam ; talia autem peccata admittuntscortatores, adulteri, qui cum maribus concum-bunt, molles, idololatr®, homicid®. Nd ergoleve, sed magna omnia & gravia designavit unusille multorum talentorum debitor qui regi obla-tus est, quem si inter homines qu®siveris, eumesse forsitan reperies hominem peccati y filium per-4 « ditionis qui adversatur & extollitur supra om-

ne quod dicitur Deus , aut quod colitur 5 si ex-tra hominum genus, quis ille est , nisi Diabo-lus qui tot homines perdidit, a quibus ipse pec-Prov.3o-6- cstt autor susceptus est? Magnum enim bomo &pretiosum vir misericors : usque adeo pretiosum ,ut talento dignum sit; vel auri , quale erat au-Exod 15 reum candelabrum talentum pendens, vel argen-vel cujuscumque tandem materia: mente con-

1 \Aattb'14-

Ezecb.9’ 6 '

VETUS INTERPRETATIO.

10. Post h®c videamus quid est quod ait :Incipiente eo ponere rationem y oblatus efl et de-bitor unus multorum talentorum . Initium judiciiest incipiens a domo Dei, qui dixit, sicut scri-ptum est in Ezechiele, angelis qui constituti sue-rant super poenas : A sanctis meis incipiteQuod initium ictui oculi simile est, quoniam inictu oculi omnium sanctorum acta considerans ,judicat eos. Sic & tempus ponend® rationis erit,quod concipitur mente. Nec enim obliti fumusqu® dicta sunt supra de debentibus plura, pro-pter quod non quidem scriptum est : ponenteautem eo rationem , sed ita : Incipiente autemponere rationem . Oblatus est in principio po-nend® rationis debitor multorum talentorum ,qui ad millia multa fecerat damna , & maenaquidem ei erant injuncta, & creditus multa nul-lum domino attulit lucrum, ita ut debitor effi-ceretur multorum talentorum . Et forsitan ideomultorum talentorum factus est debitor , quo-niam secutus est mulierem super talentum plum-bi sedentem, cujus nomen , Iniquitas . Inteliigeautem unumquodque maximum peccatum dicitalentum damni dominici, qualia peccant forni-catores, adulteri, molles, masculorum concubi-tores, idololatr* , homicid*, sicut & iste nihilmodicum , sed omnia magna & pessima pecca-vit , qui oblatus est regi . Qui forsitan tot ta-lenta perdidit, quantos perdidit homines qui re-ceperunt eum in se talia operantem peccata ,grande eß enim & boc & honorabile vir mtje- p YB -j .iricors , & honorabile quasi talentum dignum ,sive aureum , qualis fuit lucerna illa talenti au-rei, sive argenteum talentum, aut cujuslibet al-terius metalli intelligibilis , quorum mysteria inVerbis Dierum scripta habentur : sicut & Da-vid ditatus talentis multis, quorum & numerusest ostensus in talentis aureis tantis , & argentitantis, & reliquorum metallorum qu* illic no-minantur, ex quibus fabricatum est templum .

Zatb-y

1 .?«<■'

3 P. & 57 11 >

24, cept®; quorum similitudines in Verbis Dierum conscript® sunt, cum multis talentis ditatus fuisset

.-r.JWz i 4 - David , quorum etiam numerus expressus est, tot talentis aureis, tot argenteis, & reliqua ma-teria qu® ibi recensetur, e qua templum Dei constructum est.

11. Verum cum ei non sit, unde talenta re-scribat, ea enim amiserat, uxorem certe, libe-rosque habet, aliaque de quibus scriptum est :

Matth. iS. Omnia quie habet ; ac fieri poterat ut eo cumsuis omnibus venundato , emtorem nanciscere-tur , quique & sui , rerumque ad se pertinen-tium pretio debiti summam expleret ; & fieripoterat, ut non regis amplius, sed emtoris fuiservus esset ; atque id impetrat , ut cum suisomnibus non divenditus in regis domo haereat,propterea procidens adorabat eum , Deum nem-pe regem esse sciens , & ait : Patientiam habein me, & omnia reddam tibi y eum enim suis-se industrium credibile est , seseque penuriamquam ex priori multorum talentorum jacturatolerabat , secundis curis ac negotiis resarcirenosse intelligebat .• tunc vero bonus ille rex hu-jus multorum talentorum debitoris misertus est,

eum-

/ r'

Ii. Et cum non haberet unde redderet y jus U“ lt> 'sit eum vendi , & uxorem ejus , & filios ejus y& reddi debitum. Opus est ergo dicere fecun-dum voluntatem Christi, quis est debitor talen-torum multorum, & qu® uxor ejus, & qui fi'lii ejus, & omnia ejus, & quis est debitor quiipsi debitori debebat , & qui conservi videnteshunc quidem effocantem, illum autem effocari .

Et sicut est quidem , vere confiteor neminemexponere posse, nisi solum Christum, qui disci-pulis suis omnia secreta solvit , veniens in len-iam eorum , & aperiens eis parabolarum thesiu*ros , obscuros , secretos , invisibiles , & con-firmans demonstrationibus indubitabilib uS : au . ceum quem voluerit illuminare scienti® lumi-ne , ut intelligat omnia parabol® hujus : siveautem potest esse Diabolus , sive homo pecca-ti , sive Sc neuter eorum , aut alius aliquis eo-rum