IN M ATTH.SU M TOMUS XVII.

4 2 3

VETUS INT ERP RET AT10.

7- Qu® ergo est vinea alia praeter colonospriores & secundos , quam plantavit paterfami-lias? Qu® ista vinea primum quidem tradita estinjuriosis colonis, postea autem aliis colonis fa-. cientibus fructum ejus in tempore suo, lecun-4J. dum quod Dominus ait: Auferetur a vobis re.gnum Det , & dabitur genti facienti fruBumejus . Putas ergo id ipsum debemus dicere re-gnum Dei , & vineam quae colitur a cblonisprioribus & datur alteri genti ? aut aliud qui-dem debemus existimare vineam , aliud autemregnum Dei? Videamus ergo primum probantesde scripturis , quoniam vinea appellatur popu-la lus, si omnia ejus secundum ejusmodi expositio-nem valeant convenire. Dicit enim Esaias: Gan-tabo nunc dileBo canticum , dileBie vinea mea.Vinea faBa efl dileBo , in cornu , in loco uberi'.& sepe circumdedi , & cariciavi eam, & plan-tavi vineam So rech , & tedificavi turrim in rrte-dio ejus , & torcular fodi in ea , & expeBaviut faceret uvam , fecit autem spinas . Et postaliqua sic : Vinea enim Domini Sabaoth domusIsrael eft , & homo Juda , novellum di teil um .Protuli itaque canticum Efeia;, volens considera-re fecundum parabolam hanc , si secundum il-lam vineam & hxc vinea intelligi postit . Etvide quoniam quxdam quidem similia habent ,alia autem dissimilia : ut videns differentias fi-milium ad similia , discas sensum scriptura. Si-^' bi. & mile est ergo quod ait : Plantavit vineam , '&sepe circumdedit eam , <& fodit in ea torcular ,& adificavit turrim. Dissimile est autem, quo-niam in Esaia quidem ipsam vineam accustt plan-tator, dicens : ExpeBavi ut faceret uvam , fe-cit autem spinas . In evangelio autem manifestenon vinea accusatur, quasi qu® non dederit fru-ctus in tempore suo, sed coloni qui susceperunt,& patrissamilias servos contumeliis affecerunt di.versis , novissime & ipsum filium patrissamiliasocciderunt . Iterum in Esaia ipsi vineae minatur‘ 5,5 *7. dicens : Auferam sepem ejus , & erit in rapi-nam , & deßruam maceriam ejus , & erit inconculcationem , & extera . Sed & nubibus pro-mittit fe mandaturum , ut ne super vineampluant illam qu® suit secundum Prophetam do-mus Israel, & homo Juda, qui nullum fructumfecerunt . In evangelio autem vineam non inve-nimus aliquid patientem, sed adhuc provisionemDei consecutam , ut possit fructus suos patrisa-milias dare. Ablata est enim a colonis iinpiis ,U' l(i 8c data genti meliori. Coloni autem omnem su-

4i, sopiunt iram* Dicentes enim : Cum venerit pu-

terfamiliat , malos male perdet , sive ratione ver-bi coacti, & consequentia parabol®, sive nolen-tes prophetaverunt de se , quoniam cum verte-rit , malos male perdet , & vine® provisionem1%^ faciens, aliis eam dabit colonis. Item consequen-’ 2 ’ 21 * ter & Hieremias dicit ad populum : Ego plan-tavi te vineam fruBiferam omnem veram : quo-l/q- modo conversa es in amaritudinem vineis alie-ne . Vides ergo quoniam in prophetis populusJudaicus vinea appellatur, & comminatio patris-familias contra vineam sit : in evangelio autemomnino vinea non culpatur , sed ejus coloni .Sed qui vult evangelica verba caute considerare,nequaquam poterit- clariter approbare quoniamvinea populus est. Sed ne forte secundum evan-M gelium vinea regnum est Dei, id est , doctrina

4$. qu® providendam habens Dei, scripturis inserta

eIt sanctis . Quod enim dicit : Tolletur a vo-bis

7- Quxnam ergo vinea illa est , qu$ zsiudquidpiam est quam primi agricol® & fecundi ,quxque ab homine patrefamilias plantata est ?

Hsc autem vinea contumeliosis primum agrico-lis tradita est; secundum autem , juxta eorumsententiam qui de vinea interrogati responde-runt, aliis traditur agricolis, qui ipsius fructusreddent temporibus suis; juxta Servatoris autemverba: Auferetur a vobis regnum Dei , & da-bitur genti facienti fruBus ejus. An ergo idemeile regnum Dei ac vineam prioribus ablatam ,genti vero fructus ipsius facienti traditam dicen-dum est? an aliud esie vineam, aliud vero re-gnum Dei statuendum ? Postquam autem vineamappellari populum probaverimus ex scriptura,videamus primum utrum quxeumque hoc ha-bentur loco, ejusmodi possint explicationi con-venire. Ait ergo Ifaias .• Cantabo dileBo canti- lfai.%.i.t-cum dilefti vinea; meis: vinea faBa est dilcBo , Grstq.in cornu, in loco pingui. Et sepem circumposui,

& vallavi, & plantavi vineam Sorec, & re-liqua , ad id usque : Fecit autem iniquitatem ,

& non justitiam , sed clamorem. Canticum por-ro ex Ilaia proposui , ut illud cum parabolacontendens dispicerem, eademne significationemin utraque scriptura vinea contineret . In qui-bus autem rebus conveniant proposita loca , inquibus disconveniant observa, ut similium cumdissimilibus perspecta differentia, scripturae sen-sum eo pacto tenere possis. Illud igitur: Plan.tavit vineam & sepem circumdedit ei , & fo- , f t! ' 2I *dit in ea torcular , & aedificavit turrim , simile "ei est: Vinea satia est dileBo , in cornu , in /o- ^ 5 . 1 .r.co pingui. Et sepem circumposui , & vallavi , t&stq.

& plantavi vineam Sorec , & adificavi turrimin medio ejus, ’& torcular extruxi in ea. Huicenim: Plantavit vineam, confer illud: Planta-vi vineam Sorec i huic: Sepem circumdedit ei ,illud: Sepem circumposui; & huic: Fodit in eatorcular , illud: Et torcular extruxi in ea ; &huic: Mdificavit turrim , illud : Et aedificaviturrim in medio ejus ; utrobique autem fru-ctuum vinex fit mentio; apud Isaiam quidem:

Ex pe flavi ut faceret uvas , & fecit labruscas ;in parabola autem evangelii vitem non accusariperspicuum est, quod fructus, tempore ipsorumadventante, non dederit, sed hos agricolas quipatrissamilias apprehensis fervis alium cecide • „

runt , alium occiderunt , alium vero lapidave-runt. Cum autem mißt alios servos plures prio •ribus, accusantur rursus agricöl®, quod fecerintillis Jimihter. Tertia autem agricolis impingituraccusatio, quod dixerint: Hic est bares , veni-te , occidamus eum , & occupemus hereditatemejus; eumque ejecerint extra vineam , & occi-derint. In Eaia autem vine® ipsi minas intentatVerbum dicens: Auferam sepem ejus , & eritin direptionem : diruam maceriam ejus , Ö* erit 7.in conculcationem. Et dimittam vineam meam ,

& non putabitur , neque fodietur , & ascendetin eam ftcut in incultam terram vepres: sed &cum nubibus mandabit ne pluant super eam im-brem , vine® minatur , quam Propheta Israelisdomum cfle dixit, & virum Juda, qui fructumnon dedit, judicium videlicet & justitiam; sedvepres protulit, iniquitatem nimirum & clamo-rem . At in evangelio non perpeti quidquamvineam reperimus , sed , si ita loqui fas est ,operam potius datam, ac provisum, ut patrisa-jnilias proprios ferat fructus. Is enim vine® cu-ram gerens, iliique prospiciens , prioribus au-