Mnub. is.

'■$0*

1 fili.]. 7.

Jerem.t.U,Is“' 1 - 5-4-

lbid. 7,

Jerem.i.tU

lfai.%- ].

%

Mattb. 21*h

Rora. 2

A4«rrL. ri43-

J/«i. 5. 5

tw.I4.18a 9-

rigenis Commentariorum

42.4

fert agricolis qui percontanti Servatori ac di-centi: Cu m ergo venerit Dominus vinete, quidfaciet agricolis illis ? respondent , & sive ipsiratione & consequentia coacti , sive invite , utita dicam, de se ipsi vaticinantes, malos agri-colas male perditurum vineae Dominum , cumadvenerit, pronuntiant, vinea^que prospicientem,aliis ipsim locaturum agricolis , qui reddant eifructum temporibus suis . Quin & apud Jere-miam consequenter his : Vinea enim Domini Sa-baoth , domus Israel est , & vir Jttda novellaejus plantatio dileBa , populo delinquenti di-ctum esi : Ego autem plantavi te vineam fru-giferam omnem veram-, & eorum instar: Ex pe.Bavi ut faceret uvas , & fecit labruscas-, nec-non & illorum: ExpeBavi ut faceret judiciumfecit iniquitatem-, non justitiam , sed clamoremid dictum est: Quomodo conversa es in amari-,tudinem vinea aliena ? Vides ergo in propheta-rum scriptis vineam appellari eum qui diciturpopulus, eumque a quo plantatus est minas ip-si intentare & dicere: Auferam sepem ejus, &erit in direptionem, & ctetera ; in evangeliis au-tem vineam neutiquam reprehendi , sed colo-nos ; & pmerquam quod nulla» vinete impin-guntur mina:, ipsi etiam prospici, ut patrifami-ljas fructus reddat temporibus suis - Nec si evan-gelicse scripturae accurationem tueri volueris ,vineam fuisse populum luculenter probare po-teris . Verum id potius videndum est a annoncommemorata in evangelio vinea regnum Deisit, quod idem elfe arbitror ac scripturarum do-ctrinam cum Dei inspectione conjunctam, illudenim: Auferetur a vobis regnum Dei , & da-bitur genti facienti fruBus ejus , quod vineaeparabolae subnexum est, clare demonstrare exi-stimo vineam quam plantavit homo patersami-lias dici mysteria este regni Dei . Hanc ergovineam , quam legem este ac prophetas existi-mo , omnemque adeo divinam scripturam, Do-minus vineae colonis tradidit -, prioribus quidem,huic nimirum populo j prioribus enim illis cre-

• dita sunt eloquia Dei : secundis autem , genti. scilicet facienti fruBus ejus, quae ecclesia est e

gentibus conflata . Sic exposita autem qute inevangelio commemoratur vinea , circumpositamei sepem explanare operosum est, cui nihil ta-le contingit, quale descriptae ab Isaia sepi , de

• qua scriptum est: Auferam sepem ejus , & erittn direptionem , effostumque in ea torcular, sedi-sicatamque turrim . Vide autem an sermonemdivinae scriptura praeceptis accommodum , quiad naturam humanam hominumque inores per-tinet, vineam este statuere poflimusj quae autemsermoni huic consonat vitam , virtutis laudabi-lisiimorumque fructus morum dantem , vineaefructum este; ipsi autem scripturae verba & lit-teras, scpem esse quae vinea: exterius adsita est,

VETUS INTERPRET JT10

bis regnum Dei , & dabitur genti facienti sta-tt um ejus , manifeste, sicut arbitror, demonstratmysteria regni Dei vineam esse, id est, legem,

& prophetas, & omnes divinas scripturas, quastradidit dominus vineae primum quidem colonis,populo illi priori , quoniam & primis credita g om ,$.sunt eloquia Dei , fecundis autem gentibus fa- .cientibus fruBum ; cujus vineae sepes nihil ta-^^’le patitur , quale scriptum est jn Propheta di-cente : Auferam sepem ejus , & erit tn rapi- ,, ■ } ,nam. Vide ergo ne sorte naturali ratione vi-neam postimus dicere eloquia Dei . Consequen-ter autem fecundum eamdem natura: rationem ,vitam reprehensibilem hominum, & mores spe-ciosislimos fructus ipsius vineae : ipsis aurem scri-pturas , & litteras scripturarum , este vineae se-pem extrinsecus circumpositam, ut non videaturvinea ab eis qui foris sunt, maxime fructus ejusqui sunt in absconso. Profunditas autem eloquio-rum Dei, torcular esse vineae ejus in quam quiprofecerunt de eloquiis Dei , & facti sunt per-secti fructus eorum , infundunt studia sua quasi,fructus quos de ipsis eloquiis colligunt. Turrimautem asoificatam in ea, ascensum habentem, &eminentiam, & altitudinem super vineam ipsam,

& scpem, & torcular, existimo verbum este deipso Deo, & de dispensationibus Christi, & tem-plum divini sensus qui habentur in eo . Et detali turre puto dicere Salvatorem in eo locoevangelii : Quis vestrum volens turrim redi fica- PacM're , non prius computat fi potefl prius ponere :•$>•fundamentum , & consummare , ne forte incipiantvidentes deridere eum qui non consummavit :quoniam qui vult dicere de Deo , debet consi-derare si potest , incipiens omnia quae quaerun-tur circa Dei expositionem consummare : neforte incipiens dogmata pietatis , imperfectam re-linquat turrim verbi de Deo , & coronam nonsuperaedificet ei. Si enim non aedificaverit ei co-ronam , cadet aliquis ab intellectu Dei scandali-zatus , & morietur. Hanc vineam tradidit colo-nis, id est, populo ante nos, tam sacerdotibus,quam laicis, & prosectus est ad suam profectio-nem , dans occasiones colonis ex eo quod ipseplantavit, & circumposuit scpem, & fodit tor-cular, & aedificavit turrim, proserendi fructus,cum appropinquastet tempus fructuum . Ap-propinquant enim Le secundum unumquemquequidem tempora fructuum , puto autem gene-raliter populo universo ■ Appropinquationemautem temporis fructuum exponere vere sicutest, supra nostrum ingenium esi , & cordis estmundioris . Tamen fecundum virtutem nostramincipimus hoc modo incipientes fecundum unum-quemque hominum.

ut vinea , vineaeque pracipue occultus fructus

extraneorum oculis minime pareant j animae autem profunditatem , quae fructus illos recipit ,& ea omnia aspernatur qua: extant in superficie , torcular este in vinea fossum ; in vinea au-tem «dificatam turrim , proceritate , elevatione , & altitudine vineam , scpem , & torcular supe-rantem , sermonem este opinor , qui de Deo agit, quique divini sensus in ipso reconditi tem-plum est: ac de ejusmodi turri id a Servatore dictum existimo: Quis ex vobis volens turrimadificare , non prius Computat an fundamentum ponere postit , & opus absolvere , ne illudere etincipiant qui viderint , quod coeptum non perfecerit ? hac enim parabola illud significari put° 'si de Deo disterere , & ad theologia studia animum appellere satagis , videndum tibi e ^ c anpostquam initium feceris , qutecumque ad theologiam requirit verbum , explere & perficerepoteris , ne postquam pietatis dogmata tractare occoeperis , imperfectam relinquas turrim ,

a Annon commemorata in evangelio vinea &c. ) Theophylactus, Glofla. Huetius .