Commentariorum Series . 465

grandia. Secundum hos itaque sermones, omnishomo qui omittit graviora legis , maxime judi-cium , & misericordiam , 8 c fidem , camelumglutit . Non solum autem apud Judteos , sede-tiam apud nos, multos est invenire peccata hu-jusmodi peccantes, & glutientes camelos, in eoquod maxima delicta committunt .• & oportethujusmodi homines frequenter considerare quo-modo in rebus minimis religionem suam osten-dant. Et bene eos hypocritas appellat . Volen-tes enim religiositatem acquirere coram homini-bus , nolunt suscipere religiositatem illam quamDeus justificavit. Fugienda sunt ergo nobis Scri-barum & Pharisxorum simulationes hujusmodi ,ne vse illud etiam nobis contingat, quemadmo-dum & illis .

20. Existimo autem omnes moraliter Scribasdici , qui amplius nihil existimant positum inscripturis, quam simplex sermo scriptura demon-strat, sed adhuc contemnunt eos, qui scrutanturaltitudinem Dei . Similiter Pharisaei sunt omnesqui justificant semetipsos , & dividunt se a exte-ris, dicentes : Noli mihi appropiare , quoniammundus sum . Interpretantur autem Pharisxi se-cundum nomen Phares » divisi , qui se ipsos aeseteris diviserunt. Phares autem dicitur hebraicalingua divisio . Si autem oportet in ejusmodievangelii verbis etiam moralem assumere intelle-ctum , sciendum est quoniam sicut mentha , &anethum, & cyminum ciborum sunt conditura ,non ipsi principales cibi : sic in conversationi-bus nostris qusdatn quidem sunt principalia ,& necestaria ad justificationem animarum nostra-rum, qualia sunt ha?c gravia, legis, judicium, &misericordia, & fides. Alia autem quasi condien-tia actus nostros, & commendantia eo$,’& suavio-res eos facientia, utputa, abstinentia risus , jeju-nium, flexio genuum, permansio in collectis, as-siduitas communicationis, & alia his similia, quaenon ipsae justitiae sunt, sed conditurae justitiarumhabentur. Res autem spiritales quae a semetipsisjustitiae sunt, dicuntur judicium, & misericordia,& fides. Turpe est ergo in iis minimis observare,quod est decimare : rerum autem necessariarumobservationes non offerre Deo, id, est, non deci-mare . Qui autem hxc agunt & docent sicut &priores, duces sunt caeci . Quomodo autem nonexistimentur exci, quos latet magnitudo & tor-tuositas camelorum, id est, actuum perversorum,nec vident quoniam nihil prodest liquare & cau-tum este discussorem in rebus minimis, cum prin-cipalia & vere ad gloriam Dei pertinentia negli-gantur ? Quoniam ergo multi sunt & in nobis ,qui circa res leves caute vivere existimantur, cir-ca res autem necestarias contemnunt seipsos > hu-jusmodi homines sermo prxsens confundit, nonquidem levia illa prohibens observare , sed princi-palia & magis salutaria prxeipiens cautius custodi-re. Omnia ergo liquat, qui in omnibus quaecum-queagit, vel loquitur, vel cogitat, feg regar quodest sordidum, & terrenum, & non divinis satio-nibus adornatum, ab his qux natura lucida sunt,

• & sincera , & justa , secundum ev.m qui docet :

'S-8. Epulemur , non in fertnr-t« malitia €/ nequitia; ,sed m azjmts sinceritatis & veritatis . Inveniesautem multos qui credere existimantur , non li-quatos sermones, & actus, & cogitationes haben-tes. Propreres sicut seenum carnalia eorum actaignis comedet , crucians etiam animam simul cumcorpore propter concreta ei delicta corporalia. Si-*ut enim non est possibile superfluitates corporibusTom. III.

innatas sine magno dolore & cruciatibus amputare Au xa . ACT .ab eis qui patiuntur: sic nec commista carnalia ab xxv.eis, qui ( ut ita! dicam ) animas suas carnes fece-runt propterea dictum est de talibus animabusNon permanebit spiritus meus in hominibus istis , Cen. 6 , z.quoniam carnes sunt .

21. V<e vobis Scriba & E haris «i hypocrita , Mattb. 2?.qui emundatis quod foris est calicis & paropsidis , 25. zo.intus autem pleni estis rapina , & intemperantia ,

& dolo . Pbarisae , emunda prius quod intus eßmundum. Hic sermo nos instruit , ut festinemuseste justi, non apparere. Qui enim studet ut ap-reat justus, qux a foris sunt mundat, &c qux vi-dentur curat: cor autem suum & conscientiam ne-gligit , non considerans , quoniam qui studet eaquae intus sunt, & cogitationes suas studet mun-dare, consequens est ut etiam ea quae a foris suntstudeat facere munda . Si quis autem ea qux vi-dentur studet, negligit autem interiora animae sua?,necefle est ut hujusmodi homo impleatur ab intusavaritia , lascivia , malignitate , exterisque pluri-mis malis. Quoniam omnis qui de salute sua sol-licitus est » quod est ab intus, & de opinione sol-licitus est, quod est a foris .• non autem omnis quisde opinione sollicitus est a foris, etiam de salutesua sollicitus est ab intus. Utputa, scriptum est:

Qui viderit mulierem ad concupiscendum eam , mce. Mattb.chatus est in,corde suo. Iste ergo qui abstinet se ^8.ab opere fornicationis , fornicatur autem in con-cupiscentia cordis fui , mundavit quod a foris estcalicis & paropsidis aut catini: ab intus autem in-temperantia plenus est. Sed & qui facit eleemosy-nas ut gloriam ab hominibus consequatur, mun-dare quidem videtur quod a foris est calicis & pa-ropsidis, faciens eleemosynas coram hominibus:ab intus autem plenus est cupiditate gloris. Etquidquid boni fecerit homo non ex conscientiamunda propter Deum, a foris quidem mundusvidetur, ab intus autem plenus est malis. Sed &omnes siilsi dogmatis professores, calices sunt a fo-ris quasi mundati propter speciem religionis quamsimulant, ab intus autem pleni rapina , seductio-ne, quibus rapiunt homines ad errorem, & lupirapaces sunt omnium , latitantes, & devorantesanimas simplices, qui videre eos non possunt luposesse rapaces propter ovilium pellium tegumentum.

22. Si oportet autem omnia in sermonibusevangelicis moraliter considerare , videndum estquare apud Matthxum quidem a foris calicis& paropsidis Scribx & Pharisxi mundare dicun-tur : apud Lucam autem calicis & catini mentiofit. Uterque ergo vasa ponunt cibi 8 c potus ,

& calicem quidem ambo nominant, qui est adpotum : paropsidem autem non ambo, scd illequidem catinum, hic autem paropsidem : utrum-que tamen vas cibi habetur . Ergo fecundum,utrumque evangelistam est aliquis spiritalis po-tus & spiritalis cibus, quem appetimus in ser-monibus scripturarum legis & prophetarum .

Omnis itaque sermo per quem potamur spirita-liter , vel omnis narratio per quam enutrimur ,vasa sunt potus & cibi . Admonemur ergo , utnon curam habeamus sermonum vel narrationumqua? foris sunt, sed qux ab intus sunt, ut cornostrum sensibus mundis potatoriis & enutrito-yjs impleatur , & non verbis, neque composi-tionibus eorum ornatis : quia non in sermoneest regnum Dei , scd in virtute . Utputa , quistudet compositum proferre sermonem magisquam salutari sensu repletum , calix narrationisejus a foris mundatus est , ab intus autem for-

Nnn dibus