Commentariorum Series. 475

alios , & gens pugnet adversus gentem , & re-gnum adversus regnum* Possibile est autem cumaliarum indigentia rerum , etiam hominum bo-num sensum habentium indigentiam fieri, ut perhsc tranquilla & pacifica vita non inveniatur inmultis, sed insurrectiones, & lites, & perturba-tiones fiant , interdum quidem propter avari-tiam, interdum autem propter concupiscentiamprincipatus, aliquando autem & propter gloriaevana cupiditatem insanam , interdum autem &cupiditate vanae gloriae principum, qui non suntcontenti proprio regno ; sed volunt suum qui-dem extendere principatum, & multas sibi sub-dere nationes.

37. Adhuc autem profundiorem dabit aliquiscausim eorum quae ante consummationem mun-di sunt eventura : maxime autem de praeliis .Quoniam sicut adventus Christi in plurimis gen-tibus divina virtute fecit pacem, fecundum quod7U7, dicit Propheta de illo -.„Orietur in diebus ejusjuflitia & abundantia pacis , donec extollaturluna : 8 c si pax multiplicata est mundi propterincrementa ecclesiarum sutura, ut ea pars salu-tis multorum fiat occasio , dum non cogunturexire ad bella, & pugnare pro patriis sicut pri-dem fiebat sic consequens est , cum propterabundantiam iniquitatis refriguerit charitas mul-torum , & ideo dereliquerit eos Deus & Chri-stus ejus , iterum fieri prslia : videlicet dumnon prohibentur operationes scminatrices bello-rum a sanctitate , sed magis adhuc nutriunturpropter malitiam hominum supercrescentem, utomnium accidentium malorum causa este dican-tur qui accesserunt quidem ad Verbum, sed po-stea declinaverunt & omnes simul inutiles factisunt in mundialibus malis. Nam quandiu stete-rint sales terrae, ad quos Dominus dixit : Vosestts sal terne -. 8 c omnia constant salibus tem-perata. Postquam autem infatuati suerint ipsi si-les ( ut secundum scripturam dicamus ) & eaqus saliebantur ab eis sicut insulsa infatuantur ,corrumpuntur, & foetent, & resolvuntur. Ad-huc autem & quandiu steterit lux mundi, om-nia diriguntur a claro lumine dispensata . Cumautem hoc ipsum lumen diminutum suerit inanimis hominum, dum propria & naturali escanort nutritur , tunc occupantibus omnia tene-bris, cum in tristitia facta suerint omnia & ca-lamitatibus , fiet quasi conventus super omniaadversariarum virtutum , dum non vetantur asanctis & a Christo in eis, qui solebat eos ve-tare : sed quasi in tenebris sine aliqua prohibftione operabuntur in cordibus hominum , ut ex-citent gentem adversus gentem, & regnum ad-versus regnum . Si autem ( quemadmodum &placet quibusdam ) & fames & pestilentis abhujusmodi operationibus fiunt, & ab angelis Sa-tans: similiter & fames & pestilentis tunc in-valescent ab adversiriis virtutibus , quando sue-rint sales terrs & lux mundi Christi discipuli ,qui sunt principes potestatis Dei, destruentes inhominibus prslia qu E f ac iunt adversaris potesta-tes , & omnia qus ex earum malitia seminan-tur. E t aliquando quidem in Israel fames & pe-stilentia; fiebant propter peccata , & siccitatesquas orationes sanctorum solvebant, Samuelis ,Jeremis, csterorumque similium . Bene autem24-positum est : Erunt fames, & pestilentae , &terra motus per loca . >f ec en j m j n semel vultDeus perdere humanum genus: sed judicans perpartes, paulatim in eo dum fiunt fames, & pesti.

Tom. III.

lentis, & terrs motus per loca, dat pcenitentire Al< XRACr .locum his qui ex modicis castigationibus emen- xxvju.dantur & convertuntur ad Deum. £t quemadmo-dum incipientibus infirmitatibus possibile est af-ferre medicinalia adjumenta : sic incipientibusfame, & pestilentiis, & terrs motibus per lo-ca, possibile est quibusdam hominibus ad conver-sationem , & fidem , & sapientiam sanctorumpurgatoria dare. Si autem incipientibus hujusmo-di malis, non fuerit facta pia correctio, profi-cient ad pejus fames, & pestilentis , & terrsmotus, cum locum habuerit abominatio desola-tionis, non contenta parte alia mundi: veniet utetiam in loco sancto consistat. Tamen insurrectio.nes gentium super gentes , & regnorum adver-sus regna , & simes , & pestilentis , & terrsmotus per loca exurgentes , initia esse dicunturpejorum calamitatum , quas Dominus appellavitdolores. Si ergo tales erunt primiri» dolorum,qualia putas erunt incrementa dolorum ? Qualisautem & finis erit generalium dolorum in uni-verso mundo, ut non jam per partes, sed uni-versum exterminent mundum ? Tamen arbitrorqus sunt secutura , adversus impios fore tan-tummodo , ut in doloribus acutissimis '& diu-tinis crucientur, donec deponant qus concepe-runt & formaverunt semina peccatorum aboperationibus contrariis . Et Pharao quidem Exod.s.iS.r.on bene facere cupiens, prscepit omne mascu-linum quodeumque fuerit natum Hebrsis , utprojiciatur in flumen •• Deus autem bonus quasivere bonus occidit semina malorum qus rece-perunt , ut per multos labores & dolores eadeponat , quoniam conceperunt dolorem , &pepererunt iniquitatem . Et quid aliud decetDeum , nisi ut occidat omnem iniquitatemquam generant peccatores, quibus hujus® mortisdies melior est quam dies nativitatis ipsius , se-cundum quod scriptum est; Melior dies mortis EceL 7. r.super diem nativitatis ? Sic & abortum melioremeo quod nascitur, bene quis dicet. Et dixi bonum lbid. 6 .$. 4.super eum abortum . Nam abortus hujusmodi innativitate venit, in tenebris ambulat , & intenebris nomen ejus contegetur. Et hsc tractavi-mus abundantius consequentia aspicientes , secun-dum quod ait : Hac omnia initia sunt dolorum . M.itth. 24.

38. Quoniam autem & moralem intellectum 8>existimo esse etiam in. isto loco , secundum eaqus dixi , consequenter & hsc sunt dicenda :quoniam si quis gloriosam & regalem formamVerbi visurus est, adventum ipsius gloriosum ,necesse est ei ut excitetur non solum audire prs-lia & auditiones intelligibilium praeliorum, ut vi-dens discat nequaquam terreri: sed etiam ut vi-deat gentem mendacii alicujus, & motum ver-borum trahentium ad aliquam sectam insurgen-tem adversus aliquam mendacii gentem : quo-niam hujusmodi gentibus nunquam est pacificusfinis . Quod frequenter 'videmus inter hsrescsfieri, & inter ecclesias malignantium furgere al-terius hsresis gentem super gentem alterius hs-resis . Sic & regnum alicujus verbi insurgit ad-versus alterius verbi erratici regnum : quoniamSatanas & omne mendacium adversus seipfumdividitur scmper , propterea non potest stare .

Ergo qui proficiscitur ad videndam gloriamChristi , & regnum , hoc est , Verbi per-fectionem , & regnum quod regnat & domi-natur , ponens omnes adversarios sermones subpedibus suis , & in conculcationem pedumsuorum , necesse est ei ut qusrens veritatem ,

O 0 o 2 s se '