Commentariorum Series. 495

quinque . Et sic omnes erunt super omnia

eligentes: & uniuscujusque dignitatem quomodoadvocatus est» quantum necessarium habet , velpropter quam causam indiget . Non ergo simi-liter est agendum in eis qui ab infantia duritersunt educati & stricte , & in eis qui large &deliciose nutriti sunt, & postea ceciderunt. Neceadem sunt ministranda viris & mulieribus, autmultum senibus & juvenibus, aut in juvenibusquidem & debilibus, propter quod non possuntsibi acquirere escas , & eis qui vel ex parte pos-sunt sibi acquirere escas, & eis qui vel ex par-te possunt sibi succurrere. Requirendum est au-tem & si multos habeant natos non negligen-tes, sed omnia facientes , & non sibi sufficien-ter occurrentes . Et ne plura dicamus , multasapientia opus est qui vult bene dispensare ec-clesiasticos reditus , ut etiam in istis fidelis &prudens dispensator inventus, beatus efficiatur .Forsitan autem & propter multitudinem Chri-stianorum qui non fatis circa requisitionem ver-bi habentur , & tales sunt ad principatum sub-Attifl levati, magis necessarium habemus audire: Quis4 ;, ' est fidelis servus & prudens , quem constituit

Dominus super familiam suam , ut det illts ci-bum in tempore ? ut non effundant rationabilem& spiritalem cibum conservis quibuscumque sim-pliciter , & quibus non oportet , volentes seostendere effe prudentes , & magis necessariumhabentibus verbum quod mores eorum tedisi-cet, & vitam componat , quam quod producitad sapientiam , & illuminat scienti® luce eosquorum mens potest sufferre hujusmodi lucissplendorem : aut ut ne eis qui possunt acutiusaudire, pigeat exponere altiora, ut ne exponen-tes vilia ab ingeniosioribus contemnantur quinaturaliter sunt ingeniosi, aut per exercitationemforsitan sccularis sapientis habentur acuti. Diffi-cile est ergo utrumque in uno , ut 8 c prudenssit , & fidelis ; non autem & impossibile : necenim beatificat eum qui non potest esse, dicens:Uid. 46.47. Beatus, servus ille , quem dominus veniens inve-nerit facientem fic. Amen dico vobis , quod su-per omnia bona sua constituet eum .

6r. Beatus ille servus , quem veniens domi-nus invenerit facientem fic. Magna promissiofidelibus & prudentibus dispensatoribus prsdica-h&c, ip_ 19i tur, & cum eis quibus ait; Esto potestatem ha-<ö ‘ 1 7- bens super quinque civitates , aut , esto potesta-tem habens super decem civitates . Nam superomnia bona patrissamilias fieri , quid aliud ma-nifestat nisi hsredes Dei & cohseredes Christi,& conregnantes cum Christo ? Cui omnia suatradidit Pater , sicut ipse dicit : Data est mihipotestas in calo & in terra : & quemadmodumboni patris filius super omnem patris substan-tiam constitutos , participat hujusmodi dignita-tem & gloriam fidelibus & prudentibus dispen-satoribus suis, ut sint Si ipsi super omnem crea-turam , & potestatem, ut sint cum Christo. Et*447. Vide interpretationem ejus quod dicit : Arnendico vobis quod super omnia bona sua constitueteum . Intellige mihi quasi in exemplum acci-piens aliquem regem omne regnum sub se ha-bentem: cum quo sunt gentes mult® , & civi-tates & Joca diversa . Itaque dividat ipse satra-pis & csteris principibus qui aliquid pr®claregesserunt , plenitudinem regni fui : omnes qui-dem constituet super omne regnum suum, nonautem singulos super omnia, sed unumquemqueeorum super aliquam partem regni sui.* utputa,Tunc quidem super decem civitates, alium fu-

«*"*•*»■

pes — .*...*,* wiutiL iUJJCt UUUIId: TRA r- T

bona, ipse autem solus teneat omnia quasi solus xxxr.omnium rex . Et tale est quod dicit : Superomnia bona sua constituet eum. Sicut autem au-divimus de beatitudine danda servis fidelibus &prudentibus , sic audiamus & de tormentis ma-lorum servorum . Dicit enim malus servus incorde suo prsscntem voluptatem pr®ponens bonisfuturis, & contemnens dominum suum , dicit : Mattk,Moram facit dominus meus venire. Mentiens au- 48,tem hoc dicit, volens manducare & bibere cumebriosis; & semper somniat, quia post multumtemporis venturus est dominus ejus : & quasidomino moras faciente , percutit conservos suf-ferentes, & in servitutem redigit eos, & in fa-ciem eos exdit. Et percutiens manducat, & bi-bit cum ebriosis, occasione obsequii ecclesiasti-ci: & non esurientes fiifcipit, sed epulatur cumebriosis & multis hujusmodi quibus ecclesiasticacura commissa est : quibus veniet Dominus fa-ciens consummationem eorum in die qua ne-sciunt, & hora qua non putant, & dividet eos quinqn timuerunt eum qui potens est animam &corpus perdere in gehennam. Dividit autem eumquando spiritus quidem ejus revertitur ad Deum,qui dedit eum , anima autem cum corpore suovadit in gehennam. Justus autem non dividitur ,sed anima ejus vadit cum spiritu ad regna coele-stia. Propter quod scriptum est: Benedicite fpiri-tus&anima}ustorum Domino. Eorum autem quidividuntur & deponunt spiritum revertentem adeum qui dederat eum , & non habent postmo-dum in se partem aliquam qu® erat ex Deo ,relinquitur eis pars eorum qu® erat ipsorum ,id est, anima, qu® cum corpore suo puniretura Domino veniente , cum infidelibus & hypo-critis in tormentis . Vide ergo differentiam ser-vorum quos Dominus constituit super domumsuam, quoniam quidam quidem quasi fideles &prudentes dispensatores qui dederunt conserviscibum in tempore , super omnia bona patrissa-milias constituuntur : qui autem contraria eisegerunt, extra quod ceciderunt de gloria tanta,adhuc dividentur, & pars eorum cum hypocri-tis & infidelibus ponetur. Ibi erit fletus eis quimale in hoc mundo ridentes suerunt , dicentescriptura : Va qui nunc ridetis , quoniam flebi- Luc. 6 . -.5.tis & plangetis . Consequenter autem propterrequiem & resolutionem qua requieverunt &resoluti sunt, rationabiliter erit eis dentium stri-dor. Quod hoc forsitan significat , quoniam qui

puniuntur cogitantes fore finem doloris, & pro-pter hoc volentes viriliter eos sufferre, compulsitormentis insufferibilibus, dentibus stridunt. Il-lis videlicet dentibus quibus manducaverunt acer-bitatem malit!®» & propterea patiuntur dentiumdignum stridorem.

6z. Simile 'fi regnum coelorum decem virgini. Mattk. 1%bus , qua accipientes lampades suas , exterunt dii- 1.1.viam sponso et sponsa , Quinque autem ex eiserant fatua , et quinque prudqntes. Et reliqua.

In omnibus qui didicerunt verbum Dei, regnumcoelorum assimilatur virginibus decem. Et si qui-dem in eis sunt qui recte & credunt & vivunt,

Sc ideo juste assimilantur quinque prudentibus :qui autem profitemur quidem fidem in Jesu ,non autem pr®parant se bonis operibus ad salu-tem, reliquis quinque assimilantur virginibus fa-tuis : non irrationabiliter dicimus sensus omniumqui didicerunt divina, quomodocumque verbumDomini receperunt , sive occasione , sive verita-te,