Commentariorum Series.

M.

t«,

sermo deservitionis Judaicae quo nunc derelictideservire profitentur, Caiphas est, qui adversosveritatem militat Jesu qui dicitur Prjnpeps sacer«dotum. Jesus autem, fecundum veritatem, sa-cerdos est Verbum Dei, sub quo constituti suntomnes qui acceptabiliter serviunt Deo Patri .Ubi autem Caiphas est Princeps sacerdotum ,ibi congregantur Scribse, id est, litterati , quiprssunt litrerae occidenti , Et fecundum litteraequalitatem Scribarum sunt seniores, qui non inveritatem , sed in vetustatem litterae simplicissunt recumbentes, & nihil amplius negotiari vo-lentes .

z6. 106. Petrus mtem sequebatur eum de longe

usque iri atrium Principis sacerdotum . Et in-gressus intro, sedebat cum ministris , ut videretexitum rei. Cum duceretur AUtem magister, se-quebatur quidem Petrus: non autem poterat deproximo eum sequj , sed de longinquo , ne?omnino recedens ab eo, nec cum eo incedens,nec juxta eum ? sed de longe sequens pervenit

dicto vero quod dixerat Jesus, finxerunt testi- Tg _ A£r>mooium falsum. Jesus autem non dixit : Solvo rxxv.templum hoc , ,& in tribus diebus suscito ip-sum. - sed: Solvite templum hoc , & in tribusdiebus excitabo ipsum . palst autem testes retu-lerunt eum dixisse quod non fjLierat dictum abeo, nec dixit- Polium solvere templum Dei ,ßc in tribus diebus reaedificare illud. Impietatemergo solutionis templi non ipse promisit facere,sed illis qui fuerant apti ßd hujusmodi opuscommisit dicens: Solvite templum hoc . Sibi au-tem quod reservavit id est: Et in triduo susci-tabo ipsum. Et quod ille dixit de templo cor-poris fui , Judaei praepediti malitia transaudie-runt, $c intellexerunt de templo illo lapideo .

Quod manifestum est ex eo quod respondentesdixerunt- - Quadraginta & sex anms a dißcatumpst templum hoc, & tu in tribus diebus suscitasillud ? Et considera quoniam non unus falsos te-stis processit in testimonium hoc, nec enim so£siciebat unus volentibus interficere Jesum, quo-

Ibid.

ad atrium Principis sacerdotum • Et ingressus niam Jex proripiebat; Non manebit testis unus

Petrus intus sedebat , neque quod illi ministriministrans, neque faciens qu se dpeuerat Jesus ,sed expectabat exitum omnium hprum volensvidere; quoniam adhuc non intelligebat, nequevidebat exitum dispensationum Christi quod ten-derent . Nec enim est exitus eorum in atrioCaiphae, nec ubi Scriba*, & fenipres populi il-lius congregantur. Si tamen proprie quis videatexitum ipsum, videbit Verbum Dei & Sapien-A poc, h 8, tiam dicentem • Eg° sum $ & co , principium& finis .

j Stb. j6, 107. Principes (tutem sacerdotum , & senio-

' 6o ‘ res , & universum concilium , quarebant salsumtestimonium contra Jesum , ut eum morti trade-rent , & non invenerunt - &■ multi falsi testesaccesserunt , & non invenerunt. Jit per h®c ma-nifestum est , quoniam peccatum non fecit Je-sus, nec fuit dolus in ore ejus . Mundiflimamautem suisse vitam ipsius , & omnino irrepre-hensibilem , & auferentem occasiones eorum quiquierunt occasiones, ex hpc demonstratur , quianon inveniebant adversarii ejus quod dicere pos-sent adversus eum, vel colorare, - sed quigrebantomnes sacerdotes & concilium universum , Lcnihil poterant invenire. Quoniam salsa testimo-nia tunc locum habent, quando cum colore ali-quo proseruntur: adversus Jesum autem nec co-lor inveniebatur qui pollet contra Jesum adju-vare mendacia: & hoc , cum essent multi vo-lentes gratiam tribuere Caipha?, & Principibussacerdotum, & Scribis, & senioribus , & uni-verso concilio hoc ipsum audire desideranti. Ethiec qui considerat, maximam laudem exhibetJesu propter vitam ejus , & doctrinam ipsius ,qui sic omnia irreprehensibili ter & dixit, & fe*cit, ut nullam verisimilitudinem reprehensionisinvenirent in eo, nec mali, nec multi, nec ta-les astuti & ingeniosi.

jo8. Novisfime autem accedentes duo fälst te-stes dixerunt-. Hic dixit ; Possum destruere tem-plum Dei , <& post triduum illud reaedificare .Non arbitreris Matthaeum duos hos testes sinecausa falsos dixisse, cum vera viderentur este te*„„„ stimonia eorum ex eo q uo d exponit Joannes

‘ Christum dixiste, - Solvite templum boc, & ego

in tribus diebus excitabo illud ; quando & ad-

Jo«i, stitur : Hoc autem dicebat de templo corporis

n ' 2 ' *1. fui, Sed vide versutiam salsorum testium duo-rum, qua persuasione utentes sumpta ab aliquo

Deut. ip,

u.

u,

‘d,.

ha

testimonium dari adversus hominem . Sed nectres erant ; multis enim accedentibus testibusfalsis, vix duo inventi sunt, qui aliquid dicereviderentur . Sed nec ipsorum testimonia conve-nientia erant, sicut Marcus exponit, - dicit enimhoc modo, quoniam Principes sacerdotum, & j^ arc .concilium yniversum quterebant contra Jesum te - yy.O'/fjf.stimonium, ut eum morti traderent, & non in-venerunt . Multi enim falsum testimonium dixe-runt adversus eum , & convenientia non eranttestimonia eorum . Alii autem exurgentes falsumtestimonium dicebant adversus eum, quoniam nosaudivimus eum dicentem : Quoniam ego solvotemplum boc manibus fastum , & in tribus die-bus aliud non manibus fastum faciam . Sed necsic convenientia erant eorum testimonia , Tuncenim est conveniens testimoniuin , quando ea-dem dicunt: non autem sunt convenientia, quan-do dissonant; sibi qualia erant testimonia horumqui adversus Jesum testimonia proserebant . Etsi verum dicunt IWattliseus & Marcus , quodcredere nos oportet , tentemus ostendere quo-modo non erant convenientia neque duorum ip-sorum testimonia, quoniam non eadem protu-lerunt . Secundum Matthajum enim dixeruntHic dixit- Pojsum solvete templum Dei, & in i6

tribus diebus retedificaie illud . Secundum Mar- 61.cum autem ; Quoniam nos audivimus eum di- Mare, IH.centem , qttoniam ego sol vo hoc templum mani. 5 8,bus fastum , & it tr ibus diebus aliud reaedifi-cabo non manibus fastum, Sive ergo bis dicen-tes ha?c , quoniam non eadem dixerunt , nonsunt inventa testimonia eorum convenientia si-bi - sive autem unus quidem dixit quod expo-nit Matthäus, alter autem secundum quod scri-psit Marcus, ac per hoc testimonia eorum non

erant convenientia sibi,

109. Et exurgens Princeps sacerdotum dixitei: Nihil respondes ad ea qua isti testificantur , att h. 16,adversus te? Jesus autem tacebat. Potest in istis 6-5 ’

impleta jntelligi prophetia qiiL dicit; Dum con-sistit peccator adversus me, obmutui, & humi-status sum , & filui a bonis ; ut peccator illejn istis prophetatus intelligatur Caiphas qui con-sistit contra Jesum . Simul discimus ex hoc lo-co contemnere calumniandum, & falsorum te-stium voces, ut nec responsione nostra dignoseos habeamus, nec defendere nofmetipsos, ubfnon sunt convenientia quse dicuntur adversos

nos.