Strom

Et ecce Susanna inambulabat , &c. Ante jamdictum est quod facto mane inambularet Su-sanna . Nec incongruum est ad placandos eosqui omnium qu» gerimus de scripturis sanctisquaerunt exempla , hunc inambulandi locumassumere : quod recte quis ad vegetandum cor-pusculum deambulet a . Quem locum de se-ptuaginta editione nunc posui.

Quum autem egressa essent puellae , surrexeruntduo senes , ut accurrerent ad eam , &c. Qui adsummitatem persectae virtutis venerit , num-quam dicit sibi imminere discrimen , si adul-terorum manus non effugerit, dicentium: dis-sentire nobis , & commiscere nobis . Mlioquin , etsinolueris , dicemus testimonium contra te, quod fue-rit tecum juvenis , & hac de causa dimiseris puel-las a te . Humanae quippe fragilitatis est, mor-tem timere, quae infertur pro justitia: nisi sor-te angustiam interpretabimur non imminentismortis, sed' opprobrii & ignominiae: qua per-fundenda erat illis accusantibus atque dicentibus :Fuit cum illa juvenis , & idcirco dimisit puellas .

Si enim hoc egero , mors mihi est: fi autem non ,xZrc. Peccatum mortem, vocat . Sicut ergo eiqui facit adulterium, mors est adulterium: sicomne peccatum quod ducit ad mortem, morsappellandum est. Et toties mori credimur quo-ties peccamus ad mortem . Unde c contrariototies relurgimus, & vivificamur , quoties vi-te digna opera facimus.

Sed melius mihi est absque opere incidere inmanus vestras, quam peccare in conspeffu Domi-ni . In grseco non habet aipzraTipo», id est,melius , sed aiptrov , quod bonum interpretaripossumus . Unde eleganter non dixit : meliusmihi est incidere in manus iniquorum presbytero-rum, quam peccare in confpeffu Domini: ne vi-deretur comparatione peccati quod non eratbonum, hoc appellare melius. Sed bonum est,anquit , mihi non facere malum , & inciderein manus vestras, ne peccem in conspectu Do-

„rL n .‘ Non ergo per comparationem legendumeit . Melius miki est incidere in manus -vestras

quam peccare in conspeäu Domini .- sed aUsoi ucc . ’Bonum mihi est non facere malum , & incidere inmanus vestras, ne peccem in conspettu Domini.

Et exclamavit voce magna Susanna, &c. Ma-gna vox erat , non aeris percussione , & cla-more faucium , sed pudicitia; magnitudine perquam clamabat ad Dominum. Unde & sanctascriptura in exclamatione seniorum non appo-suit magnam vocem . Sequitur enim : Clama-verunt & senes adversus eam.

Exclamavit autem Susanna voce magna , &c.Cordis affectus , & mentis pura confessio , &bonum conscientia; , vocem ejus fecerant cla-riorem . Unde magna erat exclamatio ejusDeo , qua; ab hominibus non audiebatur.

Quumque duceretur ad mortem, suscitavit Do-minus Spiritum sanftumpueri junioris, &c. Quosermone ostenditur , non intrasse in DanielemSpiritum sanctum : sed eum qui erat in illo,& quiescebat propter »tatis infirmitatem, necsua poterat opera demonstrare, data occasioneP r o sancta semina a Domino suscitatum.

Tom. i.

A T U M. 25

Et exclamavit voce magna : mundus ego suma sanguine hujus , Suscitato in se Spiritusancto, & qtte puer deberet dicere suggerente,vox ejus magna erat . Et notandum sicubi inscripturis sanctis peccatoris vox magna vocatur.

Quumque divisi essent alter ab altero , voca-vit unum de eis , &c. Quia b Hebr»i repro-bant historiam Susann» , dicentes eam in Da-nielis volumine non haberi , debemus inqui-rere nomina cr^jVa 7rpivx qu» latini ilicem,& lentiscum interpretantur , si sint apud He-br»os , & quam habeant etymologiam , ut atTjQvtt) scistio , & a erp/vcj se&io sive serratiodicatur lingua eorum . Quod si non suerit in-ventum , necessitate cogemur & nos eorum ac-quiescere sententi», qui Gr»ci tantum sermo-nis hanc volunt esse 7Ti&.y.07rw, qu» gr»camhabeat tantum etymologiam , & hebraicamnon habeat . Quod si quis ostenderit duarumistarum arborum scissionis & sectionis in he-br»o stare etymologiam : tunc poterimus e-tiam hanc scripturam recipere.

Exclamavit autem omnis synagoga voce ma-gna , & benedixerunt Deum qui salvat sperantesin se , &-C. c Si interfecit eos omnis Synago-ga , videtur illa opinio refutari, de qua supradiximus, secundum Jeremiam , quod ipsi essent presbyteri Ahab & Sedecias : nisi fortehoc quod scriptum est : interfecerunt eos , sicinterpretemur pro eo quod est , regi Babylo-nis occidendos tradiderunt . Sicut & nos dici-mus , quod Jud»i interfecerint salvatorem :non quo ipsi percusserint, sed quo tradiderintoccidendum, & succlamantes dixerint : Crucifi-ge, crucifige eum.

Helcias autem & uxor ejus laudaverunt Deumpro filia sua Susanna , &c. Digne quasi sanctilaudant Deum : non quia liberata est de ma-nu presbyterorum Susanna, hoc enim non la-tis laudabile est, nec magni discriminis, si nonesset liberata ; sed quia non est inventa in eares turpis.

Statimque quum aperuisset ostia , aspiciens rexs. pe st me nsam , exclamavit voce magna : Magnusj * non e fl apud, te ullus dolus . Hocquod scriptura nunc dicit : Exclamavit voce

magna , quia'de idololatra & ignorante Deumdicitur, videtur observationem nostram sub-vertere , qua dudum asseruimus vocent ma-gnam in sanctis tantum reperiri . Quod solvetfacile qui hanc historiam in libro Danielis a-pud Hebr»os dixerit non haberi . Si quis au-tem potuerit eam approbare esse de Canone,tunc qu»rendum est quid ei respondere de-beamus .

Ex d decimo Stromatum Origenis libro.

In haec verba Epistolae ad Galatas cap. v. ir. iz.Vos enim in libertatem vocati estis fratres ; tan-tum ne libertatem in occasionem carni detis .

D ifficilis locus est ; & ita nobis disseren-dus videtur . Qui liber est , & altioriD sen-

a Quo dicio, observat ibidem Hieronymus, Origenes ostendit c Si interfecit eos omnis synagoga &c. ) Confer hunc locumcetera se non juxta septuaginta interpretes disseruisse. Vide no- cum num. 8. Epistolae Origenis ad Africanum, ubi, contra wer-tas 111 Epist. ad Africanum num. r. sthenium probatur duplicem fuisse historiae Sufannae veriionem

t> Hebrai reprobant historiam Susann £ . ) Vide Monitum graecam, altera longe diversam,ad Africani & Origenis mutuas epistolas , & notas ad utram- d Exstat hocce fragmentum apud Hieronymum Ho* Z. com-stue. ment. in epist. ad Calat, cap. 5.