z8 O K I G

creatam e fle sapientia initium viarum Dei, con-tinens scilicet in semetipsa universe creatur nevel initia, vel formas, vel species.

Z. Quali autem modo intelleximus sapientiaminitium viarum Dei elfe , & quomodo creataesse dicitur , species scilicet in se , & initia to-tius praeformans & continens creatura : hocetiam modo verbum Dei eam esse inteHigen-dum est per hoc quod ipla casteris omnibus ,idest universae creaturae mysteriorum & arca-norum rationem, quae utique intra Dei sapien-tiam continentur, aperiat : & per hoc verbumdicitur, quia sit tanquam arcanorum mentis in-terpres. Unde & recte mihi dictus videtujr Ar*^ jno ille 3 qui in Actibus Pauli scriptus est quiahic est verbum animal vivens . Joannes veroexcelsius & praeclarius in initio evangelii fuidicit , propria definitione Deum esse definiensJoan. i, i. verbum, dicens : Et Deus erat verbum , & hocerat in initio apud Deum • Qui autem initiumdat verbo Dei, vel sapientiae Dei, intuere nemagis in ipAm ingenitum patrem impietatemluam jactet , cum eum neget semper patremIbisse , & genuisse verbum, & habuisse sapien-tiam in omnibus anterioribus, vel temporibus,vel faeculis , vel si quid illud est quod nomi-nari potest.

4. Hic ergo silius etiam omnium quae suntveritas est & vita ; & recte . Nam quomodoviverent quas lacta iunt , nisi ex vita ? Velquomodo veritate constarent ea quae sunt, ni-si ex veritate descenderent? Vel quomodo ra-tionabiles possent esse Abstantia? , nisi verbumvel ratio praecederet? Vel quomodo saperent,nisi esset lapientia ? Verum quoniam suturumerat ut etiam deciderent aliqui a vita, & mor-tem sibi ipsi condicerent ex eo ipso quod avita deciderent ( non enim aliud est morsquam a vita discedere ) & utique non essetconsequens, ut ea quas semel ad vivendum sue-rant procreata a Deo, penitus deperirent, opor-tuit ante mortem esse talem virtutem, qua; lu-turam dissolveret mortem, & esset reArrectioquEe in Domino & Salvatore nostro formataest, qua? resurrectio in ipsa Dei sapientia, &verbo , ac vita consisteret . Tum deinde quo-niam Aturum erat ut aliqui ex his qui crea-ti sunt , pro eo quod non naturaliter , idestsubstantialiter inesset eis bonum, sed accidens,non volentes inconventibiles, & incommutabi-les semper permanere , ac semper in eisdembonis sequa ac moderata libratione durare, sedconversi atque mutati de statu luo deciderent,via factus est verbum Dei & lapientia . Qua?via idcirco dicitur, quod ad patrem ducat eosqui per eam incedunt. Qusecunque ergo diximusde lapientia Dei, hxc convenienter aptabuntur& intelligentur etiam pro eo quod filius Deivita est, & pro eo quod verbum est, & proeo quod reiiirrectio est : quia bas omnes appellationes ex operibus ejus ac virtutibus no-minatas sunt, & in nulla harum vel levi opi-nione intelligi corporale aliqpid potest , quodvel magnitudinem designare videatur , vel ha-bitum, vel colorem : quoniam hi qui viden-tur apud nos hominum filii , vel casterorum

a Qui in ASlibus Pauli scriptus est &c. ) De his Actibus lo-quitur Eusebius lib. 3. hi st. cap. 3. & eodem libro cap. 23. Phi-•Iastrius hsres. 87. Diversi erant hi Actus ab Actibus Pauli &Theclse. Porro quod in ejusmodi apocryphis Actibus habebaturquia hic eß verbum animal vivens , nullus dubito quin corru-pte derivatum iit ex his ad Hebraeos iv. 12. vivens enim ser-mo Dei.

E N I s

animalium , semini eorum 2 quibus lemmatiAnt respondent , vel earum quarum in uteroformantur ac nutriuntur , habent ex his quic-quid illud est quod in lucem hanc assumunt ,ac deferunt processuri. Infandum autem est &illicitum, Deum patrem in generatione unige-niti filii Ai atque in subsistentia ejus exsequa-re alicui vel hominum vel aliorum animan-tium generanti : sed necesse est aliquid exce-ptum esse Deoque dignum cui nulla prorAscomparatio non in rebus solum , sed ne incogitatione quidem, vel sensu inveniri potest,ut humana cogitatio poffit apprehendere quo-modo ingenitus Deus pater efficitur unigenitifilii. Est namque ita .«terna ac sempiterna ge-neratio b sicut splendor generatur ex luce .

Non enim per adoptionem spiritus filius fit ®extrinsecus, Ad natura filius est.

5- Videamus tamen quomodo hzec quas di-cimus etiam divinas scriptura auctoritate mu-niantur, Ait apostolus Paulus unigenitum fi. Colass.i.is.lium imaginem esse Dei invisibilis , & primo-genitum eum esse totius creatura : ad Hebraos

vero scribens dicit de eo quia fit splendor glo- UeL\.^.ria , & figura expressa substantia ejus . Inveni-mus nihilominus etiam in sapientia qu« dici-tur Salomonis, descriptionem quamdam de Deisapientia hoc modo scriptam : Vapor est enim , c ninquit, virtutis Deis & ct 7 rdpfiotct gloriae omni-potentis purissima. Ideo ergo in eam nihil com-maculatum incidere potest. Splendor enim estlucis asternas , & speculum immaculatum ope-rationis Dei , & imago bonitatis ejus . Sa-pientiam vero dicimus , sicut superius dixi-mus , subsistentiam habentem non alibi , nisiin eo qui est initium omnium : ex quo nataest quaeque sapientia , quia ipA est qui solusnatura filius, .idcirco & unigenitus dicitur.

6- Videamus sane quid intelligi debeat etiamde hoc quod imago invisibilis dicitur , ut < 3 cper hoc advertamus quomodo Deus recte pa-ter dicitur filii Ai : & consideremus primo exhis quas consuetudine hominum imagines appel-lari solent. Imago interdum dicitur ea quas inmateria aliqua , idest ligni vel lapidis , depin-gi , vel exsculpi solet . Interdum imago dici-tur ejus qui genuit , is qui natus est, cum innullo similitudinem lineamenta ejus qui genuitin eo qui natus est , mentiuntur . Puto ergoposse priori quidem exemplo aptari eum quiad imaginem & similitudinem Dei factus esthominem , de quo diligentius favente Deo curnlocum ipsum in Genesi exponere coeperimus ,videbimus. Secundae vero comparationi imagofilii Dei, de quo nunc sermo est > compararipotest etiam secundum hoc quod invisibilis Deiimago invisibilis est, sicut fecundum historiamdicimus imaginem Adas esse filium ejus Seth

Ita enim scriptum est : Et genuit eAdam Setb, Q ensecundum imaginem suam , & secundum speciemsuam . Quae imago etiam natura ac Abstanti®patris & filii continet unitatem. Si enim omniaquae facit pater, hasc & filius facit similiterin eo quod omnia ita facit filius sicut pater ,imago patris in filio deformatur , qui utiquenatus ex eo est c velut quaedam voluntas ejus c

ex men-,

b Sicut splendor generatur ex luce. ) Hoc solis solarisque ra-dii exemplo ad significandam alternant verbi generationem, ni-hil frequentius esse apud Origenemaiiosque patres videns Orige-nian. 1. 2. q. 2. n. 14..

c Velut quadam voluntas ejus ex mente procedens . ) Sic Ce-rnens Alexandr. Patdag. 3. cap. ult. Boni patris bona voluntas.

Strom.