De Principi

ex mente procedens. Et ideo ego arbitror quodsofficere debeat voluntas patris ad subsistendumhoc quod vult pater . Volens enim non aliavia utitur, nisi quae consilio voluntatis profer-tur . Ita ergo & filii subsistentia generatur abeo . Quod neceste est in primis suscipi ab bisqui nihil ingenitum , idest innatum praetersolum Deum patrem latentur . Observandumnamque est, ne quis incurrat in illas absurdasfabulas eorum , qui prolationes quasdam sibiipsis depingunt, ut divinam naturam in partesvocent , & Deum patrem quantum in se estdividant , cum hoc de incorporea natura velleviter suspicari, non solum extremae impieta-tis sit , verum etiam ultima insipientiae , necomnino ad intelligentiam consequens ut incor-poreae naturae substantialis divisio possit intelli-gi. Magis ergo sicut voluntas procedit e men-te , & neque partem aliquam mentis secat, ne-que ab ea separatur aut dividitur, tali quadamspecie putandus est pater filium genuisse ima-ginem scilicet siiam, ut sicut ipse invisibilis estper naturam, ita imaginem quoque invisibilemgenuerit. Verbum enim est filius, & ideo ni-hil in eo sensibile intelligendum est. Sapientiaest , & in lapientia nihil corporeum suspican-dum est • Lumen est verum , quod illuminatomnem hominem venientem in hunc mundum,sed nihil habet commune ad solis hujus lu-men. Imago ergo est invisibilis Dei patris Sal-vator noster, b quantum ad ipsum quidem pa-trem veritas : quantum autem ad nos quibusrevelat patrem , imago est per quam cogno-scimus patrem, quem nemo alius novit nisi fi-lius , & cui voluerit filius revelare . Revelatautem per hoc quod ipse intelligitur . A quoipse enim fuerit intellectus , consequenter in-telligitur & pater , secundum hoc quod ipseJ —Oui me vidit , vidit & patrem.

7. Sed quoniam sermonem Pauli inseruimusde Christo dicentis in eo quod ait quia splen-dor est gloria: Dei , & figura expressa substantiaejus .- quid ex hoc sentiendum iit videamusi.Joan. i.y« Deus lux est , fecundum Joannem . Splendor er-go hujus lucis est unigenitus filius, ex ipso in-separabiliter velut splendor ex luce procedens,& illuminans universam creaturam , Secundumh®c namque qu® superius exposuimus, quomo-do via sit, & ducat ad patrem , & quomodoverbum sit arcana sapienti® ac scientia mysteriainterpretans ac proserens rationabili creatura ,quomodo etiam veritas & vita est ct resurrectio,consequenter intelligere debemus etiam splendo-

Joan. 1

Joan. 14.A. dixit

Heb.

is, Liber I. 39

ris opus : per splendorem namque quid sit luxipsa intelligitur & sentitur. Qui splendor fragi-libus se & infirmis mortalium oculis placidiusac lenius offerens , & paulatim velut edocens &assuefaciens claritatem luminis pati, cum ab eisdimoverit omne quod visum obducit & impedit,secundum quod Dominus dixit, Ejice trabem de p uc ,oculo tuo : capaces eos efficit ad suscipiendamgloriam lucis , etiam in hoc velut quidam me-diator hominum ac lucis effectus.

8. Verum quoniam non solum splendor glo-riae esse dicitur ab Apostolo , sed & figura ex-pressa substantiae vel subsistentiae ejus , non mihividetur otiosi esse intellectus advertere quomodoalia praeter ipsam Dei substantiam, quaecumqueilla substantia & subsistentia dicitur , figura sub-stanti® ejus cfle dicatur . Et vide ne forte quo-niam filius Dei qui verbum ejus & sapientia dici-tur , & solus novit patrem, & revelat quibusvult, idest, qui capaces verbi ipsius & sapien-ti® fuerint , secundum hoc ipsum quod intelligiatque agnosci facit Deum , figuram substanti® at-que subsistenti® ejus dicatur exprimere : idest ,cum semetipsum primum describit,’ sapientia eaqu® revelare vult c®teris, ex quibus ab illis agno-scitur & intelligitur Deus, & hoc dicatur figuraexpressa substanti® Dei. Ut autem plenius adhucintellseatur quomodo Salvator figura est substan-ti® vel subsistenti® Dei, utamur etiam exemplo,quod quamvis rem non plene nec proprie signi-ficet de qua agimus , tamen ad hoc solum vi-deatur assumptum, quod exinaniens se filius quierat in forma Dei , per ipsam sui exinanitionemstudet nobis deitatis plenitudinem demonstrare.Verbi causa, si secta esset aliqua statua talis qu®magnitudine fui universum orbem terr® teneret,

& pro fui immensitate considerari a nullo posset:fieret autem alia statua membrorum habitu acvultus lineamentis , specie ac materia per omniasimilis absque magnitudinis immensitate, pro eout qui illam immensam considerare atque intuerinon possent , hanc videntes , illam se vidisseconfiterentur, pro eo quod omnia membrorum& vultus lineamenta , vel ipsem speciem mate-riamque similitudine prorsos indiscreta servaret :tali quadam similitudine exinaniens se filius Dei

de squalitate patris , & viam nobis cognitionisejus ostendens , figura expressa substanti® ejusefficitur : ut qui in magnitudine deitatis so® po-litam gloriam mir® lucis non poteramus aspice-re , per hoc quod nobis splendor efficitur , in-tuenda? lucis divin® viam per splendoris capia-mus aspectum. c Comparatio sane de statuis qua- c

si in

Strom. lib. 5. pag. 547- Voluntas omnipot. Tertullianus deOrat. cap. 4. Ipse erat voluntas & potestas Patris. Apud Atha-nas. Orat. 3. & 4. contra Arianos : confilium & voluntas Pa-tris .

a Qu* nihil ingenitum idest innatum prßtcr solum Deum pa-trem fatentur . ) Quod vertit Rufinus nihil ingenitum , idest in -natum , id Hieronymus reddidit nihil inseElum in epist. ad A-vitum ubi ait Tertium dignitate Ö* honore post Patrem & Fi-* /um 5 asserit Spiritum santlum , de quo cum ignorare se dicatutrum satius sit an infetlus , in posterioribus quid de eo sentiret€ xpresßt nihil absque Deo patre insetlum esse confirmans . Atbo-ci^ i^onymi venia dixerim, decipi se passus est ambigua* vo-. vytVilTov significatione qua? non femper rem infetlam ex-pnrmt . A , , , r J .

sum '-a y* VVe *® S l 8 no ht ywwrof , gemtus : a ytyopcUItaque**^ 0 ’ , hoc est , habens ab aliquo ut fit .

prie loqu!\, 0, ss erVat Huetius Origenian. !. 2. q, 2. n . 23. si pro-oma nenne T™ Deus P ater est «jAwv©' , & dyivHT& ,stat. Item “n Se ? itus eft ' nC( l ue ab Ullo habet ut exi-Vfl- ‘t , , genitus , nam gignitur 2 pa-

, re ," 1 ern yljvpTos , nam a patre sic tanquam a principio

a et ut it. Spiritus vero sanctus non est, ytui/mbs , lest yi-i,T0! ’ genitorem enim non habet , fest habet a patre & filio

Ut exi stat. Ergo cum hoc loco ait Origenes nihil absque patreesse iyivtiTov , patrem solum ayinnov esse vult , quia solusab alio non habet ut sit , non vero quia solus infectus & in-creatus est, nam & hoc ultimo sensu filium ' iryivnTov , istpstincreatum asserit lib. 6 . contra Celsum num. 17. Hinc liquet avera Origenis mente aberrasse Hieronymum cum vertit: Nihilabsque patre infectum esse . Melius certe Rufinus , nihil inge-nitura , idest innatum pr/eter solum Deum Patrem .

b Suspectam Rufini fidem hoc loco facere possunt qua: scribitHieronymus epist. aci Avitum , docere Origenem , Filium quisit imago invisibilis patris , comparatum patri , non cjse verita-tem : apud nos autem qui Dei omnipotentis non possumus reci-pere veritatem , imaginariam veritatem videri ; ut majestas acmagnitudo majoris , quodammodo circumscripta sentiatur in fi-lio ; Deum patrem esse lumen incomprehensibile ; Christum colla-tione patris splendorem esse perparvum , qui apud nos pro imbe-cillitate nostra magnus e/se videatur. Sed vide notas ad Orige-nian. lib. i.q. 2.n. 8. & 16.

c Comparatio sane de statuis &c. ) Multum Hieronymo di-splicuit hasc comparatio quam inter Origenis errores vitandosreponit epistola ad Avitum his vetbis : Duarum statuarum ma-joris & parvulis ; unius que mundum impleat, & magnitudi-ne sua quodammodo invisibilis fit i & alterius que sub oculos

cadat ,