De Principiis, Liber I. 39

%

Joa». i,p.

ex mente procedens. Et ideo ego arbitror quodsufficere debeat voluntas patris ad subsistendumhoc quod vult pater . Volens enim non aliavia utitur, nisi quae consilio voluntatis profer-tur . Ita ergo & filii subsistentia generatur abeo . Quod neceffe est in primis suscipi ab bisa qui nihil ingenitum , idest innatum praetersolum Deum patrem satentur . Observandumnamque est, ne quis incurrat in illas absiirdasfabulas eorum , qui prolationes quasdam sibiipsis depingunt, ut divinam naturam in partesvocent , & Deum patrem quantum in ie estdividant , cum hoc de incorporea natura velleviter suspicari, non solum extremae impieta-tis sit , verum etiam ultimae insipientiae , necomnino ad intelligentiam consequens ut incor-poreae naturae substantialis divisio possit intelli-gi. Magis ergo sicut voluntas procedit e men-te, & neque partem aliquam mentis secat, ne-que ab ea separatur aut dividitur, tali quadamspecie putandus est pater filium genuisse ima-ginem scilicet suam, ut sicut ipse invisibilis estper naturam, ita imaginem quoque invisibilemgenuerit. Verbum enim est filius, & ideo ni-hil in eo sensibile intelligendum est. Sapientiaest , & in lapientia nihil corporeum suspican-dum est . Lumen est verum , quod illuminatomnem hominem venientem in hunc mundum,led nihil habet commune ad solis hujus lu-

men . Imago ergo est invisibilis Dei patris Sal-b vator noster, b quantum ad iplurn quidem pa-trem veritas : quantum autem ad nos quibusrevelat patrem , imago est per quam cogno-scimus patrem, quem nemo alius novit nisi fi-lius , & cui voluerit filius revelare . Revelatautem per hoc quod ipse intelligitur . A quoipse enim suerit intellectus , consequenter in-telligitur & pater , fecundum hoc quod ipseJoan. 14.9. dixit : Qui me vidit , vidit & patrem.

Hs[r 7 - Sed quoniam sermonem Pauli inseruimus

‘ ‘ 3 * de Christo dicentis in eo quod ait quia splen-dor eß gloria; Dei , & figura expressa sufflantiaejus .- quid ex fioc sentiendum iit videamusl.Joan, 1.5. Deus lux est., fecundum Joannem . Splendor er-go hujus lucis est unigenitus filius, ex ipfo in-separabiliter velut splendor ex luce procedens,& illuminans universam creaturam , Secundumha?c namque quse superius exposuimus, quomo-do via sit, & ducat ad patrem , & quomodoverbum sit arcana sapientis ac scienti® mysteriainterpretans ac proferens rationabili creatur® ,quomodo etiam veritas & vita est & refiirrectio,consequenter intelligere debemus etiam splendo-

ris opus : per splendorem namque quid sit luxipsa intelligitur & sentitur. Qui splendor fragi-libus se & infirmis mortalium oculis placidiusac lenius offerens , & paulatim velut edocens &assuefaciens claritatem luminis pati, cum ab eisdimoverit omne quod visunt obducit & impedit,secundum quod Dominus dixit, Ejice trabem de Luc. 6 .4oculo tuo : capaces eos efficit ad suscipiendamgloriam lucis , etiam in hoc velut quidam me-diator hominum ac lucis effectus.

8. Verum quoniam non solum splendor glo-ria; esse dicitur ab Apostolo , sed & figura ex-pressa substantis vel subsistentia? ejus , non mihividetur otiosi esse intellectus advertere quomodoalia prreter ipsam Dei substantiam, quscumqueilla substantia & subsistentia dicitur , figura sub-stantia? ejus esse dicatur . Et vide ne forte quo-niam filius Dei qui verbum ejus & sapientia dici-tur , & solus novit patrem, & revelat quibusvult, idest, qui capaces verbi ipsius & sapien-ti® suerint , secundum hoc ipsum quod intelligiatque agnosci facit Deum, figuram substanti® at-que subsistentia; ejus dicatur exprimere : idest ,cum semetipsum primum describit’ sapientia eaqu® revelare vult c®teris, ex quibus ab illis agno-scitur & intelligitur Deus, & hoc dicatur figuraexpressa substanti® Dei. Dt autem plenius adhucintelligatur quomodo Salvator figura est substan-tia; vel subsistentis Dei, utamur etiam exemplo,quod quamvis rem non plene nec proprie signi-ficet de qua agimus , tamen ad hoc solum vi-deatur assumptum, quod exinaniens se filius quierat in forma Dei , per ipsam sui exinanitionemstudet nobis deitatis plenitudinem demonstrare.

Verbi causa, si facta esset aliqua statua talis qu®magnitudine fui universum orbem terr® teneret,

& pro fui immensitate considerari a nullo posset:fieret autem alia statua membrorum habitu acvultus lineamentis , specie ac materia per omniasimilis absque magnitudinis immensitate, pro eout qui illam immensam considerare atque intuerinon possent , hanc videntes , illam se vidisseconfiterentur, pro eo quod omnia membrorum& vultus lineamenta , vel ipsam speciem mate-riamque similitudine prorsus indiscreta servaret :tali quadam similitudine exinaniens fe silius Deide squalitate patris , & viam nobis cognitionisejus ostendens , figura expressa substanti® ejusefficitur : ut qui in magnitudine deitatis sua? po-sitam gloriam mir® lucis non poteramus aspice-re , per hoc quod nobis splendor efficitur , in-tuenda? lucis divina? viam per splendoris capia-mus aspectum. c Comparatio sane de statuis qua- c

si in

Strom. lib. 5. pag. 547. Voluntas omnipot. Tertullianus deOrat.cap. 4. Ipse erat voluntas & potestas Patris. Apud Atha-nas. Orat. 3. & 4. contra Arianos : consilium & voluntas Pa-

a Qui nihil ingenitum idest innatum preter solum Deum pa-trem jateptur . ) Quod vertit Rufinus nihil ingenitum , idest in-natum , id Hieronymus reddidit nihil infecium in epist. ad A-vitum ubi ait : Tertium dignitate & honore post Patrem & Fi-Itum, asserit Spiritum sani? um , de quo cum ignorare se dicatutrum satius fit an infeflus, in posterioribus quid de eo sentiretri*^ rssU nihil. absque Deo patre infeii um esse confirmans . Atbo-* Hieronymi venia dixerim, decipi se passus est ambigua: vo-. «ytvttrov significatione qua: non sernper rem infe&am ex-primit c , > r . 1

sum e'-a ' k£wa ® S ’ gn0 bt ytnUTOS , gemtus a yivotJ/JJ.Itaque***” 0 ’ /“'Vrc? , hoc est , habens ab aliquo ut fit .prie loqu? v °b serva ‘ Huetius Origenian. 1. 2. q. 2. n. 23. si pro-quia neque ab”n pater est & iyeWr&

stat. Item filiu. n §e ? ltus est ' ne< l ue ab lllI ° habet ut exi 'tre Ess :. pn , . ywtn-ds , gemtus , nam gignitur a pa-

, ,' . ytmros , nam a patre sic tanquam a principio

et ut it. Spiritus Vero sanctus non est, yivm’os , sed yl-rwct, genitorem eni m non habet , sed habet a patre & filio

ut existat. Ergo cum hoc loco ait Origenes nihil absque patreesse ayivnTov , patrem solum äyivwov esse vult , quia solusab alio non habet ut sit , non vero quia solus infectus & in-creatus est, nam & hoc ultimo sensu filium iytniTov , idestincreatum asserit lib. 6. contra Celsum num. 17. Hinc liquet *vera Origenis mente aberrasse Hieronymum cum vertit: Nihilabsque patre infeRum effe . Melius certe Rufinus , nihil inge-nitum , idest innatum prater solum Deum Patrem.

b Suspectam Rufini fidem hoc. loco facere possunt quae scribitHieronymus epist. ad Avitum , docere Origenem , Filium quifit imago invisibilis patris, comparatum, patri, non effe verita,tem : apud nos autem qui Dei omnipotentis non possumus reci-pere veritatem , imaginariam veritatem videri ; «t majestas aemagnitudo majoris, quodammodo circumscripta sentiatur in fi-lio ; Deum patrem esse lumen incomprebenfibile ; Christum colla-tione patris splendorem esse perparvum, qui apud nos pro imbe-cillitate nostra magnus effe videatur. Sed vide notas ad Orige-

nian. lib. *.q. n. 8. & i«.

c Comparatio sane de statuis &c. ) Multum Hieronymo di-splicuit haec comparatio quam inter Origenis errores vitandosreponit epistola ad Avitum his verbis : Duarum statuarum ma-joris & parvulte ; unius qute mundum impleat, & magnitudi-ne sua quodammodo invifibilis fit i & alterius qut sub oculos