z6 O R I G E N I S

2. Deus vero per ineffabilem sapientia; fliae veniat. Dubium enim non est quin finis ipsius Cauteartem omnia qüa? quoquomodo fiunt ,' ad uti- in diversitate multa adhuc & varietate repe-le aliquid , & ad communem omnium trans- riendus sit, quae utique varietas in hujus mun-sormans ac reparans prosectum, has ipsas crea- di fine deprehensa causas rursus diversitatum ahturas qu® a semetipsis in tantum animorum terius mundi post hunc suturi occasionesquevarietate distabant, in unum quemdam revocat prsestabit.

Caute ic^e. °P eris studiique consensum , ut diversis licet 4. Quod si haec ita esse ordo disputationis0 motibus animorum , unius tamen mundi ple- invenit , consequens nunc videtur , quoniamnitudinem persectionemque consumment, atque mundi diversitas sine corporibus subsistere nonad unum perfectionis finem varietas ipsa men- potest , natura; corpore® discutere rationem .tium tendat. Una namque virtus est quae omnem Ex rebus ipsis apparet quod diversam variam-mundi diversitatem constringit & continet, at- que permutationem recipiat natura corporea ,que in unum opus varios agit motus , ne sei- ita ut postit ex omnibus in omnia transfor-licet tam immensum mundi opus dislidiis sol- mari : sicut ( verbi gratia dixerim ) lignum inveretur animorum. Et propter hoc opinamur ignem vertitur , & ignis in fumum, & fumusparentem omnium Deum pro salute universe- in aerem . Sed. & olei liquor in ignem muta-rum creaturarum suarum per ineffabilem verbi tur. Escae quoque ipse; vel hominum, vel an i-seii ac sapientiae, rationem ita haec singula di- malium nonne eamdem permutationis causemfpensesse , ut singuli quique spiritus , vel ani- declarant ? Nam quodeumque illud est quodmi, vel quoquomodo appellanda; seint rationa- per cibum sumserimus, in corporis nostri sub-biles subsistentiae, non contra arbitrii liberta- standam vertitur . Sed & qualiter aqua mute*jem, vi in aliud quam motus mentis suas age- tur in terram , vel in aerem , & aer rursusret, cogerentur, & per boc adimi ab his vi- in ignem, vel ignis in aerem, vel aer in a*

deretur liberi facultas arbitrii : quod utique quam , quamvis non sit difficultas exponere ,

qualitatem jam natura: ipsius immutabat : & tamen in prassend loco ea sufficit tantummo-diversi motus propositi earum ad unius mundi do commemorasse volenti corporalis materi®consonantiam competenter atque utiliter apta- diseutere rationem. Materiam ergo intelligimusrentur , dum alia: juvari indigent , alis juvare qua: subjecta est corporibus , idest ex qua in-

possunt , alis vero proficientibus certamina at- ditis atque insertis qualitatibus corpora fub-

que agones movent, in quibus eorum probabi- sistunt . Qualitates autem quatuor dicimus :lior haberetur industria, & certior post victo- calidam, frigidam , aridam , humidam . Qus

riam reparati gradus statio teneretur qus per quatuor qualitates i /M», idest materis inserts ,

difficultates laborantium constitisset. quia materia propria ratione extra has esse in-

E Quamvis eigo in diversis sit officiis ordi- venitur quas supra diximus qualitates, diver-

natus , non tamen dissonans atque a se disere- ses corporum species efficiunt. Hsc tamen ma-

pans mundi totius intelligendus est status : sed ter ia quamvis ( ut supra diximus ) secundum

sicut corpus nostrum unum ex multis membris suam propriam rationem sine qualitatibus fit ,

aptatum est , & ab una anima continetur , ita numquam tamen subsistere extra qualitatem in-

ConserPla* §c universum mundum velut animal quoddam venitur. Hanc ergo materiam qu® tanta & ta-

tonem in immensum atque immane opinandum puto , lis est ut sufficere ad omnia mundi corporaTimam. q U od quasi ab una anima virtute Dei ac ra- qus esse Deus voluit , queat , & conditori adtione teneatur . Quod etiam a sencta scriptura quascumque formas velit & species , samulare-indicari arbitror per illud quod dictum est per tur in omnibus & serviret , recipiens in se

Prophetam : Isonne edum & terram ego repleo qualitates quas ipse voluisset imponere : a ne- a

i™' dicit Dominus ? & iterum : C telum mihi sedes , scio quomodo tanti ac tales viri ingenitam ,Jsai.66,1. terra autem scabellum pedum meorum , & quod idest non ab ipso Deo factam conditore omniumSalvator dixit , cum ait non jurandum neque putaverunt , sed fortuitam quamdam ejus na-

Matths.i 4 per edum , quia sedes Dei eß ; neque per ter- turam virtutemque dixerunt . Et miror quo-

ram , quia scabellum pedum ejus est . Sed & il- modo isti culpent eos, qui vel opificem Deum ,

lud quod ait Paulus cum apud Athenienses con- vel providentiam hujus universitatis negant ,

rn. 17.28. cionaretur , dicens quoniam in ipso vivimus , & impie eos sentire arguunt , quod tantum

& movemur , & fumus . Quomodo enim in mundi opus arbitrentur ime opifice vel provi-

XDeo vivimus v & movemur , & iumus , nifl ^ re conflare : cum ipfi quoque similem cui-quod virtute sua universum constringit & con- pam impietatis incurrant , ingenitam dicentestinet mundum ? Quomodo autem calum sedes esse materiam , Deoque ingenito co®ternamDei est, & terra scabellum pedum ejus, sicut Secundum hanc ergo rationem si ponamus (ver-

ipse Salvator pronunciat , nisi quia & in caelo bi gratia ) materiam non fuisse , ut isti a st e „

& in terra virtus ejus replet universe sicut & runt dicentes quia Deus non potuerit aliquid

dicit Dominus ? Quomodo ergo parens omnium facere cum nihil efiet, sine dubio futurus erat

Deus universum mundum virtutis plenitudine otiosus, materiam non habens ex qu a p 0 ff et

repleat atque contineat , ex bis qu® ostendi- operari, quam ei non sua provisione, sed st>r-

mus non puto quemquam difficulter annuere . tuito sentiunt assuisse : videturque eis quod

Jajn sene quoniam diversos motus rationabi- fortuito inventum est, sufficere ei potuerit ad

lium creaturarum , variasque sententias causam tanti operis molem , & ad fu® virtutis poten-

dedisse diversitatis mundo huic, sermo superio- tiam , quod totius sapienti® su® seiseipiens ra-ris disputationis ostendit , videndum ne forte tionem distingueretur ac formaretur ad mun-

similis initio exitus quoque huic mundo con- dum. Quod mihi perabsurdum videtur, & eo-

rum

a hefiio quomodo tanti ac tales viri ingenitam &c. ) Idemargumentum fusius persequitur Origenes in primo commenta-riorum in Genesim fragmento gneco quod repetite est sub ini-tium tom. 2. nostrae editionis . Vide ibidem clarissimi Kuetii

primam in istud fragmentum observationem, ubi docet Anaxa-gorae, Pythagoreorum , Platonicorum , Stoicorum aliornrr.queeam sententiam fuisse , mundum ex ingenita materia Deamcondidisti;.