De Princii

mist esse hominum , qui virtutem atque intel-ligentiam ingenita? natura penitus ignorant .Sed ut rationem rerum possimus dilucidius in-tueri , concedatur paulisper non fuisse mate-riam : & Deum, cum nihil esset prius, fecis-se ut eifent ea qute esse voluit : quid putabi-mus quia meliorem , aut majorem , aut alte-rius generis materiam facturus esset Deus ,quam ex sua virtute & sapientia proserebat ,

' ut effet qua? ante non suerat ? An inferiorem& deteriorem ? An similem atque eamdem utest illa quam isti ingenitam dicunt ? Et putocuivis facillime pateat intellectus, quod nequemelior , neque inferior potuisse mundi formasipeciesque suscipere , nisi talis suisset ; qualisista est quse suscepit . Et quomodo ergo nonvidebitur impium id ingenitum dicere , quodsi factum a Deo credatur , tale sine dubio in-veniatur , quale & illud est quod ingenitumdicitur.

5. Ut autem etiam ex scripturarum aucto-ritate hsec ita se habere credamus , audi quo-modo in Machabaeorum libris , ubi mater se-ptem martyrum unum ex filiis cohortatur adtoleranda tormenta , de hoc dogmate confir-*^Macc, 7 , ma tur ; ait enim : Rogo te fili , respice edum& terram , & ad omnia qua: in eis sunt , &videns h<ec scito , quia Deus heee omnia cum nonessent , fecit . Sed & in libro Pastoris in primomandato ita ait : primo omnium crede quiaunus efi Deus qui omnia creavit atque compo-suit , & fecit ex eo quod nihil erat , ut essentuniversa . Fortassis ad hoc respicit etiam illudP/W.148 j stuod in psilmis scriptum est quia ipse dixit ,

' & salita sunt : ipse mandavit , & creata sunt .Nam quod ait quia ipse dixit , & fasta sunt ,videtur ostendere substantiam dici eorum quassunt ; quod vero ait , Mandavit , & creatasunt , de qualitatibus dictum videtur quibussubstantia ipsa formata est.

iis, Liber II. 57

eas semper conjunctas esse corpo'ribus. Si ergoposset quis ostendere rationem qua poisibile. es-set eas omnimode carere corporibus, consequensvidebitur quod natura corporea ex nihilo perintervalla temporum procreata, sicut cum nonesset, effecta est , ita & esse delineret cum ustisejus ministerii praterisset.

2>. Si vero impossibile est hoc ullo modoaffirmari , idest quod vivere prater corpus possit ulla alia natura prater patrem & filium &

Spiritum sanctum , necessitas consequentia? acrationis coarctat intelligi principaliter quidem a acreatas esse rationabiles naturas :. materialem ve-ro substantiam opinione quidem & intellectu so-lum separari ab eis, & pro ipsis vel post ipsas ef-fectam videri, sed numquam sine ipsa eas vel vi-xisse vel vivere : solius namque Trinitatis incor-porea vita existere recte putabitur . Ut ergo su-perius diximus , materialis ista substantia hujus 'mundi habens naturam quae ex omnibus ad omniatransformatur, cum ad inferiores quosque trahi-tur, in crassiorem corporis statum solidiorem-que formatur, ita ut visibiles istas mundi spe-cies variasque distinguat : cum vero perfectiori-bus ministrat & beatioribus , in fulgore casse- autc e ^ e 'stium corporum micat , & spiritalis corporisindumentis vel angelos Dei , vel filios resurre-ctionis exornat : ex quibus omnibus diversus acvarius unius mundi complebitur status . Verumsi plenius haec discutere libet , oportebit atten-tius & diligentius cum omni metu Dei & reve-rentia perscrutari scripturas divinas, si quid sor-te in his de talibus arcanus & reconditus sen-ius revelare , si quid in absconsis & reconditissermonibus ( sincto Spiritu demonstrante hisqui digni sunt ) poterit inveniri , cum plu-ra testimonia de hac ipsi specie suerint con-gregata .

CAPUT III.

CAPUT II.

De perpetuitate corporea natura .

I.

H Oc in loco querere solent quidam ,utrtim sicut ingenitum filium generatpater, & Spiritum sanctum profert , non quasiqui ante non erat, sed quia origo & sons filixvel Spiritus sancti pater est, & nihil in his an-terius posteriusve intelligi potest : ita etiam in-ter rationabiles naturas , & materiam corpora-lem similis quaedam societas , vel propinquitaspossit intelligi . Quam rem ut plenius atque in-tentius investigent, illuc solent initium disputa-tionis inflectere, ut inquirant si haec ipsi naturacorporea quae spiritalium & rationabilium men-tium vitas fert & continet motus, pari cum ipsis. aeternitate perduret, an vero absoluta interibita g- 5 1 * & peribit. Quod ut possit scrupulosius depre-hendi , quaerendum primo videtur, si possibi-le est penitus incorporeas remanere rationabi-les naturas, cum ad summum sanctitatis ac bea-titudinis venerint , quod mihi quidem difficilli-mum & pene impossibile videtur : an necesse estTom. I.

V de JV(«d

De initio mundis & caufis ejus.

l - ^Uperest ut post haec requiramus, b utrum ^vj ame hunc mundum qui nunc est , mun- Caute fige.CIUS alius fuerit : Lss ß fuit , utrum talis lueritqualis iste qui nunc est , an paulo disserentior ,vel inferior ; aut omnino non fuerit mundus ,sed tale aliquid suerit qualem illum intelligimuspost omnium finem suturum , cum tradetur re-gnum Deo & patri : qui nihilominus alteriusmundi suerit finis , illius scilicet post quem hicmundus coepit ; lapsus autem varius intellectua-lium naturarum provocaverit Deum ad istamvariam diversimque conditionem mundi. Sed &illud similiter requirendum puto , utrum posthunc mundum curatio aliqua & emendatio erit,asperior quidem & doloris plena erga eos quiverbo Dei obedire noluerunt : per eruditionemvero rationabilemque institutionem , per quampossent ad locupletiorem proficere veritatis in-tellectum hi qui in prassend vita in ha?c fe stu-dia dediderunt, & mentibus purgatiores effecti,capaces jam hinc divina? sipientiae perrexerunt :

& post ha?c statim sinis omnium consequetur ,

H & pro

1 (-„m. 1 ue e0 autem quod mox asldii

lem substantiam intellecti, solum separari atu riS, consulas velim notam ad pag.

b Utrum ante hunc mundum &c. Quod in hocgene de pluribus mundis pertractatur , summatiad Avitum refert Hieronymus his verbis : In Jhbro mundos asserit innumerabiles , non juxta i

tempore plurimos & fui similes , sed pofl alterius mundi fi*nem , alterius effe principium; & ante hunc nostrum mundum,alium fuiffe mundum : & pofl hunc alium effe futurum ,pofl illum alium : rursumque C/eteros pofl cateros . Et dubitatutrum suturus sit mundus alteri mundo ita ex omni pa*tecon~fimilis ^ ut nullo inter fe di flare videantur : aut certe numquammundus alteri mundo ex toto indiscretus & similis sit futurus-.