tz O R I G
ratur . Non enim , ut verbi gratia dixerim ,huic qui statuit continenter & caste vivereatque ab omni se muliebri contagio continere,si sorte apparuerit mulier provocans eum , &VideOnge• illiciens aliquid contra propositum gerere, cau-7^ Cl P er stul a & absoluta vel necessitas prava-ricandi mulier exstitit : cum possit utique sta-tuti stii memor libidinis incitamenta refrsenare.& irritantis illecebra delectamenta austerioribusvirtutis increpationibus coercere : ut omni lu-xurias sensu fugato propositi firmitas & con-stantia perseveret. Denique si eruditioribus qui-busque viris , & in divinis institutionibus ro-boratis hujuscemodi irritamenta provenerint ,memores continuo siri ea quas dudum meditatisunt & quibus eruditi simt , in memoriam re-vocantes, & sinctioris se doctrinse adminiculismunientes , respuunt ac refellunt omnem inci-tamenti illecebram , atque adversas concupi-scentias insitas sibi rationis objectione depellunt.
5. Cum ergo heee ita este naturalibus quo-dammodo testimoniis comprobentur, quomodonon superfluum est gestorum nostrorum causasad ea quse extrinsecus incidunt, retorqueri, &a nobis culpam in quibus omnis causa est, re-moveri , hoc est dicere similes nos este lignisvel lapidibus quas intra se quidem nullum ha-bent motum , causas autem motus fui extrin-secus patiuntur ? Quod utique pec vere dici-tur , nec decenter , sed ad hoc solum fingiturut libertas arbitrii denegetur : nisi putemus itademum posse constare arbitrii libertatem , sinihil sit quod nos extrinsecus incidens ad bo-na provocet aut ad mala . Si vero quis adnaturalem corporis intemperiem culparum re-fert causis, contra rationem id esse totius eru-ditionis ostenditur . Quomodo enim videmusin quamplurimis , cum prius incontinenter in-temperateque vixissent, ac luxurias fuissent libi-dinisque captivi , si sorte verbo doctrinse at-que eruditionis in melius provocati lunt , tan-tam exstitisse commutationem , ut ex luxurio-sis & turpibus sobrii & castissimi ac mansue-tissimi redderentur; ita rursum videmus in aliisquietis & honestis, cum se forte inquietis ho-minibus ac turpibus sociarim, corrumpi mo-res bonos colloquiis malis , & effici eos talesquales sunt illi quibus nibil ad turpitudinemdeest; & hoc interdum evenit matura jam asta-te viris, ita ut continentiores in juventute vi-xerint , quam cum provectior aetas facultatemvitae liberioris indulsit . Consequentia ergo ra-tionis ostendit quod ea quidem quse extrinse-cus incidunt , in nostra potestate non sunt :bene vero vel male uti his quae incidunt, ea ra-tione quse intra nos est, discernente ac dijudican-te quomodo his uti oporteat, nostrae est potestatis.
6. Ut autem ea quse ratio consequenter osten-dit , etiam seripturarum auctoritate firmemus ,idest, quod nostri operis est recte vel minus re-cte vivere , & non vel ex his quse extrinsecusincidunt, vel, ut quidam putant, fatis urgenti-bus cogimur, testimonium dabit Michasas pro-Mich 6-8. stketa his verbis dicens : Si annunclatum tibi est1 ‘ 0 homo quid eß bonum , aut quid Dominus requi-
rit a te, nist ut facias judicium , & diligas mi-sericordiam , &• paratus fis ire cum Domino DeoDeue.30 .Et Moyses ita dicit : "Posui ante faciem tuamviam vita & viam mortis , elige quod bonumefl, & incede in eo. Et Esaias ita ait : si volue -lsai.uip.zo. ritif & audieritis me , quee bona sunt terra co-
E N I S
medetis. Si vero nolueritis, neque audieritis me,gladius vos consumet ; os enim Domini locutum eflhoc. Et in psilmis ita scriptum est : Si populus p . gomeus audiffet me, Israel fi in viis meis ambulas- ' ° -1 ^'fet , in nihilum utique inimicos ejus humiliassem ,per quod ostendit quod erat in populi potestateaudire & incedere in viis Dei . Sed & Salvatordicens: Ego autem dico vobis non resistere malo;
&, Quicumque iratus fuerit fratri suo > reus erit \b:d!'zz.judicio . Et : quieumque inspexerit mulierem ad ( igconcupiscendum eam , mcechatus efl jam in corde ’ 5 ' 2suo. Et cum dat cetera quseque mandata, quidaliud indicat, nisi quod in nostra potestate estobservare posse quse mandantur ? Et propter hocrecte rei efficimur judicio , li prsevaricemur eaquse utique servare poteramus. Unde & ipse aitquia omnis qui audit verba mea & facit ea , ^„.7.24.ostendam vobis cui similis est : Similis est viro & stq.prudenti qui aedificavit domum suam super pe-tram, &c. Et quod ait: qui autem audit hac& non facit , fimilis est viro stulto qui adifica-vit domum super arenam , & reliqua . Sed &illud quod dicit his qui a dextris ejus simt : Ve-nite ad me omnes benedisli patris mei , &c. esu-rivi enim & dedistis mihi manducare • sitivi &dedistis mihi bibere , evidenter ostendit quia inipsis fuit ut vel laudabiles isti essent, facientesqu$ mandata sunt, & percipientes quse promissi sunt : vel hi culpabiles qui contraria vel au-diere vel percepere, quibus dicitur : Ite maledi- Matt . r?.sii in ignem sternum . Videamus quomodo etiam 4 i.
Paulus apostolus velut potestatem arbitrii haben-tibus nobis loquitur, & tanquam in nobis ipsisvel salutis vel perditionis habentibus causis, ait:
^tn divitias bonitatis ejus ac patientia ac lon - R om _ 4 ,ganimitatis contemnis , ignorans quod benignitas &Je%.
Dei ad poenitentiam te adducit ? Secundum duri-tiam autem tuam & cor impoenitens thesa.urix.astibi iram in die judicii & revelationis justi judi-cii Dei qui reddet unicuique secundum opus ejus :his qui fecundum patientiam boni operis gloria &incorruptio qui quarunt vitam aternam : his au-tem qui ex contentione , & qui non credunt qui-dem veritati, credunt autem iniquitati ira, indi-gnatio , tribulatio & angustia in omnem animamhominis operantis malum , Judao primum & Gru-
co s gloria autem & honor & pax omni operantibonum , Judso primum & Graco . Multa quidemalia & innumera in sanctis seripturis inveniesquse evidenter ostendent habere nos arbitrii libe-ri potestatem . Alioquin contrarium esset darinobis mandata ex quorum vel observationesilvemur , vel pravaricatione damnemur , siobservandi ea sicultas in nobis non est.
7 - Verum quoniam inveniuntur in ipsis divi-nis seripturis quxdam verba ita posita, ut con-trarium ex his aliquid videatur intelligi posse,proserentes ea in medium & secundum pietatisregulam disserentes , adhibeamus eorum absolu-tiones , quo ex his paucis qua» exponimus , e-tiam exterorum quse similiter dicta sunt , qui-bus arbitrii potestas videtur excludi, absolutioevidens fiat . Igitur quamplurimos movent eaquse de Pharaone a Deo dicta simt, dicente fre-quentius: Ego indurabo cor Tbaraonis . Si enim a Exod. 4.11.Deo induratur, & per hoc quod induratur, de-linquit , non sibi ipse exstitit causi delicti.
Quod si ita est , non videbitur Pharao haberearbitrii libertatem , & jam consequenter assere-tur quod hoc exemplo nec eseteri quidem quipereunt, ex arbitrii fui libertate causam perdi-tionis