De Principiis, Liber IV.

rum altores interficerentur , Nunc autem aitGen. 17.14, scriptura : Omnis mas incircumcifus qui non circumcidetur off avo die , peribit de populo suo .Quod si impossibilia quas lege praecipiuntur ,vultis noscere , animadvertamus Tragelaphumex iis esse animantibus quas consistere in re-rum natura non possunt : quem tamen ut pu-rum jubet nos Moyses offerre. Griphem.num-quam auditum est ab homine captum esse :quem nihilominus edi vetat legislator. Sed &celebratissimum sabbatum ei qui accurate ex-Exod.16.2p, penderit hasc verba : Sedebitis domi veftree sin-guli , nemo vestrum exeat e loco suo die septi-ma , videbitur non posse ad literam observa-ri , cum nullum animal per totam diem im-motum sedere queat . Eam ob rem qui de cir-cumcisione sunt, & qui nihil nisi quod literapras se fert , significari volunt , de nonnullisne inquirunt quidem, puta Tragelapho, Gry-phe & vulture ; de aliquibus meras nugas &frigidas traditiones asserunt, ut cum de sabba-to dicunt locum unicuique bis mille cubitis3 esse definitum. Alii quos inter a est DositheusSamareus, explosa ejusmodi expositione , arbi-trantur , quo quisque corporis situ suerit diesabbati inventus , in eo ad vesperam usquemanendum . Sed & quod dicitur , non levan-dum esse onus die sabbati , impossibile est .Hinc ad infinitas fabulas Judaeorum doctoresdevenere dicentes onus quidem esse hunc cal-ceum, sed non illum j suffixas item clavis so-leas , sed non quae sine clavis : sic quod unohumero gestatur , pro onere habendum , nonquod utroque.

18. Jam vero si ad Evangelium veniamus ,& similia requiramus , quid a ratione magisLu c . 10, 4, a henum quam istud : TSleminem per viam salu-taveritis , quod Apostolis praecepisse Salvato-rem simpliciores existimant ? Et cum dexteramaxilla percuti dicitur , res est a verisimiliprorsus abhorrens , cum omnis qui percutit ,nisi natura mancus fuerit , dextra manu sini-stram maxillam feriat . Neque potest ex E-vangelio percipi quo pacto dexter oculus of-fensioni sit. Ut enim concedamus poste quem-piam videndo scandalizari > cur cum duo ocu-li videant , crimen in dextrum transferendumest ? Quis etiam sibimet ipsi infensus quod vi-derit mulierem ad concupiscendum eam , cau-sam regerens in unum dextrum oculum , me-rito hunc ipsum abjecerit ? Praterea Aposto-1 '^or,7,i8, lus pracipit dicens: Circumcisus aliquis vocatusefl ? non adducat praputium . Primum quilibethasc abs re praterque propositum dicere A-postolum videbit . Nam quomodo de nuptiis& de castitate pracipiens, non videantur h$ctemere interposuisse ? Deinde quis peccare il-lum dixerit , qui vitandas obscoenitatis causaquam vulgus circumcisioni inesse putat, revo-care , si fieri potest , praputium conatus sue-rit ? Ha?c omnia a nobis dicta sunt ut osten-damus non ea sola quD litera exhibet propo-situm suisse ei quas sacra nobis literas dedit ,divina» virtuti explicare : quippe qua; interdumfecundum literam minime vera sint , sed &absurda & impossibilia : tum attexta esse non-nulla rerum gestarum historia; & sis legibusqua? secundum literam utilia praecipiunt.

jq. Ne quis vero nos suspicetur in omni-

bus id dicere , nullam histori am contigi st e ,quoniam aliqua non contigit j .& nullam'legemad literam este servandam quoniam aliqua se-cundum literam aut absurda aut impossibiliapracipit ; vel qua: de Salvatore scripta sunt ,secundum literalem sensum non esse vera; autnullam ipsius legem & praeceptum servari o-portere , dicimus manifeste in quibusdam hi-storia? veritatem nobis apparere, verbi gratia,

Abraham, Ifaac & Jacob cum una sua unum-quemque uxore in duplici spelunca scpultosesse in Hebrotn ; Sichem Josepho in portio-nem esse .attributam ; Jerusalem metropolim.esse Juda?£c, in qua a Salomone a?disicatum suittemplum Dei , & alia sexcenta . Multo enimplura sunt secundum historiam veri , quamqua; mere spiritualia illis attexta sunt . Rur-sum quis inficias ierit mandatum hoc : Honora Exod.io.n.patrem tuum & matrem tuam , ut bene fit ti-bi , etiam sine altiore intelligentia utile esse ,ac servandum , maxime cum Paulus iisdemverbis illud commendant? Quid attinet dicerede exteris , Tffon moechaberis , non occides , non e X0£ / i1cujfurtum facies , non dices falsum testimonium ? &seqq.Rursus in Evangelio mandata qua?dam scriptasunt , de quibus non quaeritur sintne ad lite-ram observanda necne . Cujusmodi illud est :

Ego dico vobis , quicumque iratus fuerit fratri Matt. s.12.suo y & qua?- sequuntur. Et, Ego dico vobis nonfurare omnino. Et custodiendum est illud Apo- Matt - 5-54.stoli : Compite inquietos , consolamini pufillani- iahest. 5.mes , suscipite infirmos , patientes estote ad om- 14.nes-, tametsi qui res altius scrutantur , compo-nere possint altitudinem sapientia; Dei cum li-terali mandatorum sensu. Verumtamen qui at-tentius legerit , in nonnullis ambiget , nec si-ne multo examine pronunciare poterit utrumhasc qua; putatur historia , secundum literamacciderit necne , & hujusne legis verba ser-vanda sint, an secus - Quamobrem necesse estut accuratus lector servato hoc Salvatoris prae-cepto , scrutamini scripturas , quandonam verumsit quod litera sonat , quandonam sit impossi-bile, diligenter exploret , & ex similium vo-cum comparatione diffusum ubique per scri-pturas senium ejus quod secundum literam estimpossibile, pro viribus investiget.

20. Quoniam igitur , ut manifestum erit le-gentibus, impossibilis est secundum literam se-ries ; non impossibilis vero , imo vera seriesA connexio principalis: enixe investiganda esttota scriptura mens qua? quodeumque fecun-dum literam impossibile enunciatur , connectitiis qua; non modo non sunt impossibilia , sed.

& secundum historiam vera , qua;que cum iisqua; ad literam gesta non sunt , interioremsensum includunt, & per allegoriam dicuntur.

Sic enim de universa scriptura statuimus sen-sum ubique haberi spiritalem, non autem ubi-que corporeum . Nam sepe quod corporeumest, impossibile convincitur. Quamobrem plu-rimam attentionem adhibere necesse est eumqui tanquam divinas literas , religiose legeritsacros libros quorum intelligentia; forma talisnobis videtur . Gentem quamdam praedicantelectam esse in terris a Deo quam non unonomine appellant. Universa enim illa gens vo-catur Israel, dicitur & Jacob. Cum vero tem-poribus Jeroboam filii Nabat divisa est , quae

illi

a Est Eosttheus &c. ) De Dontheo vide not. ad lib. 1. contra Cei sum. nuin. 57.