Contra Celsum, Lib. V. 305

quia mundus totus est Deus , continuo partesejus divina; sunt , ita ut non solum homines,sed bruta; etiam animantes omnesque planta;qua; partes mundi stmt , divinitatis sint parti-cipes? Si autem flumina, montes, maria mun-di stjnt partes , an quia Deus est mundus to-tus,, eam ob rem haec omnia dii stmt? Gerteid nemo Graecorum dixerit : sed potius eos,qui ( sive daemones sint , sive dii , ut illi vo-cant ) fluminibus & maribus präsent , pro diishabendos esse . Falsum, igitur est , etiam exGraecis qui providentiam admittunt , id quodCelsus in universum asserit, si totum quid estDeus , neceffe esse ut partes ejus divinae sint.Sequitur autem ex illius sententia , si mundusest Deus , omnia qua; in illo sunt , utpotepartes ejus, diis esse adnumeranda: consequensitem est, ut animantes quaeque , musca;, culi-ces , vermes , omne serpentum genus , omnesvolucrum pisciumque species , inter deos re-ferri debeant - Quod» nec assentientur ii quimundum Deum esse dictitant . Judaei autemqui ad Mosaicam legem vitam exigunt, etiamsinon possunt ea legis qua; obsture scripta sunt& quid reconditum continent interpretari ;numquam tamen dicent caelum aut Angelos indeos esse conserendos.

8. Quoniam vero diximus C.elsem ex qui-bustlam male intellectis in perturbationem inci-disse , id nunc pro viribus declarare juvat: quo-niamque Celses animum induxit in more atqueinstituto Judaorum esse positum ut calum &qui in illo sunt Angelos adorent , ostendamusillarum rerum sicut & solis , luna; , stellarumsimulacrorumque cultum non modo non esseJudaicis institutis consentaneum , sed etiam abJurem. 7.18 illi« esse quam alienissimum . Et vero Deus a*&19. 13. pud Jeremiam prophetam cum populo Judaicoexpostulat , quod res illas adoraret & reginacali torique cassi militi® sticra faceret . Quidquod inter crimina , quorum Judsos accusantlcripta Christianorum , idem illud reperias, &ob eam causam a Deo suisse repudiatos . Sic e-nim in Actis Apostolorum de Judasss : Conver-sa tit autem Deus & tradidit eos servire militia ca-

ar * 7 ' 42 ' U > sicut scriptum esc in libro Trophetarum : num-Amos.s.zi.quid viBimas & boflias obtuliflis mihi annis qua-' draginta in deserto , domus Israel ? Et suscepistis ta-bernaculum Moloch & fidus Dei Eempban ■, & fi-guras quas fecistis adorare eas . Et Paulus egregieJudaicis institutis eruditus , & insuper porten-tosa Christi visione ad christianam religionemCo/ojp.i.18 conversus haec habet in sua ad Colossenses: Tffe-mo vos seducat volens in humilitate & religioneAngelorum , quas, non vidit ambulans , frustra in-flatus sensu carnis fuce i & non tenens caput, exquo totum corpus per nexus & conjunffiones sub-ministratum & conflruBim crescit in augmentumJ)ei . Huc Celsus cum nec legisset nec didicisset , fingit nescio quomodo culum & Angelosqui ibi sunt , inviolata lege , a Juduis adorari.

9. Pari mentis perturbatione , nec sedulomeditatus quu huc spectabant , arbitratus estJuduos a magicis quibusdam incantatoribus ,spectra quudam hanc in rem magico carmineevocantibus, adductos fuisse, ut culestes Ange-los colerent: nescius videlicet & istud esse con-Tom. I.

tra legem, quu sic fertur: 'Isse declinetis ad Ma- Leuit.19.31gos , nec ab ariohs aliquid sciscitemini , ut pollua-mini per eos : ego Dominus Deus vester. Itaque siCelsus in mente haberet Juduos , qui legemobservant & ad illius pruscripta vitam compo-nunt, culpam hanc in illos collatam non opor-tuit ; aut si conferre vellet , probare debuit ,qui huc faciebant , eos in legem peccare. Etquidem ii , qui colunt adorantque eos qui intenebris alicubi vi improbu artis magicu occae-catis, aut per obscura spectra somniantibus ap-parere dicuntur, perinde legem violant , atqueilli, qui soli, lunu stellisque sacra faciunt . Pu-gnant igitur huc inter se quu dicit Celsus ,

Juduos ab adorandis sole & luna & stellis re-fugere ; & ab eisdem culum & Angelos ado-rari .

i°- Quod si a nobis , qui uque ac JuduiAngelos , solem , lunam , stellasque non coli-mus , ratio postulatur ; cur nec diis , quosGruci conspicuos & sensibiles vocant, cultumtribuamus; eam nobis lex Mosaica suppeditat,docens eos a Deo datos fuisse gentibus omni-bus quu sub culo sunt ; non autem iis, quospru cuteris terra; gentibus , quasi portionemselectam , sibi Deus reservatam voluit . Quamin rem in Deuteronomio scriptum est : Neforte elevatis oculis ad ecdum , videas solem & 1 9 -

lunam & astra , ornamentum cceli, & errore de- "ceptus adores ea & colas , qua creavit DominusDeus tms in ministerium citnBis gentibus , quasub edo sunt . Tffos autem tulit Dominus, & e-duxit a de fornace ferrea MLgJpti > ut haberet po- apulum b&reditarium , ficut est in präsent i die .

Cum igitur Hebraorum populus a Deo voca-tum suisset , ut genus eleBum & regale sacerdo- 1 .Petr.z.p.tium & gens sanffa & populus acquisitionis esset i cumque de illo Abraham audivisset vo-cem Domini sibi dicentem : Suspice edum & Gr». ij.y.numera flellas , fi potes illas numerare : Et dixitei , fic erit femen tuum ? spem habens fore seut astra culi , non debuit ea adorare , quibusintelligenda & observanda divina lege similis su-turus erat . Etenim illis dictum est : DominusDeus noster multiplicavit vos , & ecce , estis ha-die ficut stellte edi multitudine ., Et Daniel sicde iis qui resurgent vaticinatur: Et in temporeillo salvabitur populus tuus omnis qui inventus Dan.n. 1.2suerit scriptus in libro. Et multi de his qui dor-miunt in terree pulvere , evigilabunt ; alii in vi-tam aeternam , alii vero in opprobrium & pudo-rem sempiternum . Qui autem doch fuerint , ful-gebunt quasi splendor firmamenti , & qui ad ju-stitiam erudiunt multos , quasi stellte in aeternita-tes & ultra. Inde Paulus acceperat id quod x.Gor. ij.dixit de resurrectione agens : Et corpora ede- 40.41.4;.st ia & corpora terrestria : sed alia quidem ede-stium gloria , alia autem terrestrium . Mlia clari-tas solis, alia claritas Iunx, & alia claritas stel-larum . Stella enim a stella differt in claritate .

Sic & resurre&io mortuorum . Nulla igitur fuitratio, cur, qui creata omnia generöse. pedibusproculcare & a Deo prastantisstma vita beneacta, pramia expectare didicerant , qui audie-rant : Vos estis lux mundi; & , luceat lux ve-stra coram hominibus , ut videant opera vestra /w^.5.14.bona , & glorificent patrem vestrum qui in edis 16.

Qq est i

que dii sunt, & mundus { ut dici solet ) Deus est tertius: &usque ad lunam unusquisque est Deus. Spencer.

a De fornace ferrea sEgypti. ) Nota est Ur Chaldsonun, id

est, fornax, Abrahami patria, qua relicta in Chamm Syri®habitavit. Sed eV tyr ,>.