Contra Celsum, Lib. V. 307
a a Nam & illa filiorum Dei revelationem ex-Kcr». 8.19. spectare confitemur, utpote quT hactenus re-20.»1. rum corporearum vanitati subjecta sunt pro-pter illum qui subjecit in spe . Si unquam le-gisset ille sexcenta alia , qua; de sole & luna& stellis apud nostros auctores passim occur-.Ps. 148.34 rUnt > istud inter cetera : Laudate eum omnes' 'stellte & lumen i & hoc aliud: Laudate eum coe-li coelorum , nobis non. exprobrastet quod illa ,qua? magnifice laudant Deum, nihili faciamus.Ro» j. 8.19 Neque haec Celsos noverat : %am exspectatio20.21. creaturae revelationem filiorum Dei exfpeBat . Va-nitati enim creatura subjeBa est non volens , sedpropter eum , qui subjecit eam in spe: quia & ip-sa creatura liberabitur a servitute corruptionis inlibertatem gloria, filiorum Dei . Hactenus cur necsolem , nec lunam , nec stellas veneremur :nunc sequentia ejus verba referamus , adversosilla, Deo dante, dicturi qua; nos lumen veri-tatis docebit.
14. Stulta & hac eorum opinio , inquit, post-quam Deus tanquam coquus ignem immiserit, ex-tera quidem tostum iri ; sed se solos evasuros inco-lumes ; nec eos modo qui tum in vivis erunt , sed& qui jam pridem obierint mortem & eadem car-ne induti e terra emerserint . Qua spes , plane di-cam , digna vermibus est . Ecqua enim humana a-nima in corpus putresaBum remeare concupiscat ?
.Atque etiam inter vos Christianos non desunt , quiturpe , abominandum , impoffibile istud judicent ,nedum approbent. Et vero corpus-ne est, quod om-nino corruptum in priorem naturam restitui & se-mel amissam constitutionem recuperare possit ? ^ddhac cum nihil sit quod respondeant , in hoc absur-dissimum prastdium confugiunt , Deo nihil non essepoffibile. Quast vero turpia Deus posset , aut quid-piam contra naturam vellet . Tston, st quid impro-bum pro tua malitia expetiveris, id continuo Deuspoterit , aut fore credendum est . Tstec enim Deusorbi praest , ut vitiosa desideria expleat, aut inor-dinatis libidinibus obsequatur > sed ut reffix juftxquenatura prospiciar . Equidem haud illum negaverimanima vitam largiri posse sempiternam : cadaveraautem , inquit b Heraclitus , vel stercoribus viliorasunt . Vnde carni iis sordibus refert te quas appella-re pudet , vitam xternam contra rationem tribue-re , Deus nec volet , nec poterit. Etenim est ipseomnium qua sunt , ratio : nihil igitur contra ratio-nem , nihil contra seipsum efficere potest .
15. Hinc primum vide quomodo mundiconflagrationem , etiam a Philosophis interGraecos minime contemnendis creditam , Isojpro ridiculo putet & calumnietur . Ex illo ,cum inducimus conflagrationem, Deum coquofimilem facimus. Ignorat, quod etiam quibus-dam Graecorum visum est & quod fortasse ab
C antiquissima Hebraeorum gente acceperant , cignem mundo inferri lustralem , aut fortassepoena; simul & remedii loco suturum , proutcuique opus erit : ignem , qui uret quidem ,non vero consomet eos > in quibus non eritmateria quse confici debeat: uret autem & con-sumet eos, qui in construendo actionum, ser-monum cogitationumque , ut ita dicam , aedi-ficio ligna , soenum & stipulam adhibuerint .l.0o»->z.rr. Docent etiam divina; scriptura Dominum utTom. I.
ignem conflatorii & herbam fullonum ad eos ac- Mal. 3,2.cessurum esse , qui propter commixtam quam-dam ex malitia materiam igne indigent , quoilla seris , stanni plumbique permixtio quasiconfletur. Hoc idem videre est apud Ezechie- Ezec.zt.i8lern , si quis discere voluerit - Testis quoque z0 -erit Propheta Isaias nostram non esse senten-tiam , Deum ut coquum inferre ignem, sed utin eos beneficum, qui labore & igne opus ha-bent . Sic enim apud illum gens quaedam pec-catrix admonita dicitur: Habes carbones ignis t ijai.47.14.sede super eos> hi tibi erunt auxilio . Ita scriptu- 15.ra vulgo lectorum convenientia tribuens, tri-stia obscuritate sapienter involvit , quo terro-rem iis incutiat , qui a profusa peccandi li-centia nequeunt aliter avocari . Quae tamenobscuritas ea non est , quin , qui sedulo per-penderit , facile is intelligat , quo sine mole-stiis & laboribus homines mali cruciandi sint.
Quare in praesentia satis suerit huc adducereillud Isiuse : “Propter nomen meum ostendam tibi Isai.4%.9.furorem meum , & gloriosa mea inducam in te ,ne perdam te . Atque haec minus accommodatasimplicius credentibus adeoque simpliciori ra-tione erudiendis sobindicare coacti somus , utne incastigata abiret haec Celsi criminatio :•
Postquam Deus ignem injecerit ut coquus .
16. Ex dictis patet intelligentioribus , quo-modo refellendum sit & istud: Tum catera qui-dem tostum iri , sed se solos evasuros incolumes.
Nec mirum in hac opinione versari eos e no-stris , quos appellant scriptura Frdkck MM-ir, ^0^.1,7.ignobilia > contemptibilia , & ea qua non sunt . ^Quippe per stultitiam prxdicationis placuit Deo i.Cor.1.11salvos facere credentes ipsti, quia in Dei sapientia
non cognovit mundus per sapientiam Deum . Illienim non possunt singula loca perscrutari, necinvestigandis scripturis incumbere volunt, quam-vis Jesus scrutari scripturas jusserit . Hinc est,quod sic lenierint de igne quem Deus infert, 5 .;?.
& de iis , quae peccatoribus eventura suntFieri tamen potest, ut quemadmodum puerilesanimos ad meliora provehere volenti conve-nit , ut ad eorum so mensoram sobmittat 5 itaiis , quos nominant scriptura stultos mundi , 2.0-r.i. -,7ignobiles contemptibilesque , conveniens suerit 28.obvia haec poenas intelligendi ratio ; utpotequi non aliter quam terrore & soppliciorumcogitatione converti & a vitiis revocari pos-sunt . Hoc igitur scriptura significat , qui do-ctrinam incorruptam, integros mores, mentemomnino puram conservaverint , eos ab ignepoenisque immunes fore ; horum vero dissimi-les , & in quos ignis castigatione pro meritisdilpensanda animadverti opus erit , eos poenisd certo quodam consilio affectum iri quas 4Deum decet iis infligere, qui ad ipsius imagi-nem facti vitam traduxerunt natura ad imagi-nem creatae minime consentaneam . Atque haecadversus illud Celsi.- Catera quidam tostum iri ,se vero solos evasuros incolumes .
17. Quod postea nobis hanc sententiam tri-buit , quo tempore mundus igne purgabitur ,nos solos incolumes permansuro^, nec solum eos quiin vivis erunt , sed etiam qui jam pridem defunBifuerint : oportet aut male sacras litteras intelie-
Qq 2 xerit,
a Nam & illa &c.) Vide Clarissimi Huetii quatflionem octa-vam lib. a. Origenianorum.b Heraclitus. ) Vide Suidam in voce. Heraclit.
c' Tgnem-lustralem . ) Vide Annotationes ad lib. 4. n. 12 & ij-d Certo quodam confilio . ) Vide Annotationes ad lib. 4»rfum. 10.